Του Γιώργου Κωνσταντινίδη,
προέδρου της Φιλοπτώχου Αδελφότητας Ανδρών Θεσσαλονίκης
Η συμπλήρωση 90 ετών από τον θάνατο του Ελευθερίου Βενιζέλου αποτελεί αφορμή για μια εκ νέου, νηφάλια αποτίμηση της προσωπικότητας και του έργου του. Στο πλαίσιο αυτό, η Φιλόπτωχος Αδελφότης Ανδρών Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ.Βενιζέλος» (Παράρτημα Μακεδονίας), διοργανώνει επιστημονική εσπερίδα με τίτλο «Ελευθέριος Βενιζέλος – 90 Χρόνια από τον Θάνατό Του», συμβάλλοντας στον δημόσιο ιστορικό διάλογο με όρους τεκμηρίωσης και επιστημονικής προσέγγισης.
Η επιλογή της Αδελφότητας να τιμήσει τον Βενιζέλο δεν είναι συγκυριακή. Συνδέεται με ιστορικούς δεσμούς που ανάγονται στην κρίσιμη περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και του Εθνικού Διχασμού. Κατά το 1916, με την εκδήλωση του κινήματος της Εθνικής Άμυνας στη Θεσσαλονίκη, η Αδελφότης έλαβε σαφή θέση υπέρ των δυνάμεων που υποστήριζαν την ενεργό συμμετοχή της χώρας στο πλευρό της Αντάντ. Η στάση αυτή δεν περιορίστηκε σε επίπεδο δηλώσεων, αλλά εκφράστηκε και μέσω συγκεκριμένων οικονομικών ενισχύσεων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι, στις 11 Οκτωβρίου 1916, το διοικητικό συμβούλιο της Αδελφότητας (επί προεδρείας Κωνσταντίνου Τάττη), αποφάσισε αφενός την ανάρτηση των εικόνων της Τριανδρίας στον χώρο των συνεδριάσεων, ως συμβολική αναγνώριση της «Εθνικής εξεγέρσεως και της ηγεσίας αυτής υπὸ των κρατίστων της νεωτέρας Ελλάδος ανδρών», και αφετέρου την ανακήρυξη του Ελευθερίου Βενιζέλου σε επίτιμο πρόεδρό της. Η ενέργεια αυτή αποκρυσταλλώνει τη σύγκλιση της Αδελφότητας με το πολιτικό και ιδεολογικό στίγμα του Βενιζελισμού κατά την περίοδο εκείνη. Η δε συνάντηση αντιπροσωπείας της Αδελφότητας με τον ίδιο τον Βενιζέλο την επομένη, καθώς και οι μεταγενέστερες οικονομικές συνεισφορές προς την κυβέρνηση της Εθνικής Άμυνας, επιβεβαιώνουν τη συνέχεια αυτής της σχέσης.
Η εσπερίδα επιχειρεί να εντάξει την προσωπικότητα του Βενιζέλου στο ευρύτερο ιστορικό της πλαίσιο. Οι εισηγήσεις καλύπτουν κρίσιμες πτυχές της δράσης του: από τη διερεύνηση του χαρακτήρα του ως «ρεαλιστή επαναστάτη», έως την αποτίμηση των ορίων της μεγαλοϊδεατικής πολιτικής κατά την περίοδο 1918–1920 και την ανάλυση του μεταρρυθμιστικού έργου της περιόδου 1928–1932. Μέσα από αυτές τις προσεγγίσεις αναδεικνύεται η πολυπλοκότητα ενός ηγέτη που συνδύασε στρατηγικό ρεαλισμό με εκσυγχρονιστική στόχευση.
Σε μια συγκυρία όπου η δημόσια χρήση της ιστορίας συχνά υποκύπτει σε απλουστεύσεις, η επιστημονική μελέτη του Βενιζέλου παραμένει αναγκαία. Η πρωτοβουλία της Φιλοπτώχου Αδελφότητος Ανδρών Θεσσαλονίκης επιδιώκει ακριβώς αυτό: να επαναφέρει στο προσκήνιο μια τεκμηριωμένη, πολυδιάστατη ανάγνωση του παρελθόντος, αναδεικνύοντας τη σημασία του για την κατανόηση των ιστορικών διακυβευμάτων του ελληνικού 20ού αιώνα.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
