Αντάξια της 15ετούς εξαιρετικής της πορείας ήταν η επετειακή εκδήλωση της εφημερίδας «δημοκρατία» που πραγματοποιήθηκε απόψε στο Καπνεργοστάσιο της οδού Λένορμαν με κεντρικούς ομιλητές τον Κώστα Καραμανλή και τον Ευάγγελο Βενιζέλο και συντονιστή τον δημοσιογράφο Μανώλη Κοττάκη.
Παρόντες ήταν ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ, Κώστας Τσουκαλάς, αρκετά στελέχη από τη ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ και τον ΣΥΡΙΖΑ, ευρωβουλευτές, επιχειρηματίες και πλήθος δημοσιογράφων.
Ιωάννης Φιλιππάκης: «Η Δημοκρατία δεν είναι άλλη μια εφημερίδα»
Στην αρχή της εκδήλωσης στο βήμα ανέβηκε ο εκδότης της «δημοκρατίας» Ιωάννης Φιλιππάκης οποίος εξιστορώντας όσα οδήγησαν στο εγχείρημα αναφέρθηκε αρχικά στα παιδικά του χρόνια και τη σημασία που είχε στην οικογένειά του ο έντυπος τύπος, η εφημερίδα.
«Θα σας μεταφέρω σε μια άλλη εποχή. Όχι τόσο μακρινή. Σίγουρα όμως πολύ πολύ διαφορετική. Μεσημέρι μιας καθημερινής, γύρω στις 14:30, σε ένα αστικό διαμέρισμα, στο κέντρο της Αθήνας, στη Νεάπολη Εξαρχείων.
Τότε οι οικογένειες κάθονταν γύρω από το στρωμένο τραπέζι κάθε μεσημέρι. Σήμερα, δυστυχώς, στην καλύτερη περίπτωση κάποιες Κυριακές.
Ο αδερφός μου κι εγώ, σε θέση οριακά επιβεβλημένης πειθαρχίας, ανυπομονώντας για το φαγητό που μοσχοβολούσε όπως πάντα. Η μητέρα έβαζε τις τελευταίες πινελιές της στην καθημερινή τελετουργία της.
Καθυστερούσε τεχνηέντως ώστε με το που θα ερχόταν ο πατέρας μας, το φαγητό να σερβιριζόταν ζεστό. Η υπομονή μας εξαντλείτο. Η τάξη μετρούσε λεπτά που θα κατελύετο. Και ευτυχώς! Ο θόρυβος του ασανσέρ, ο γνώριμος τσιγαρόβηχας του πατέρα, το τρίξιμο της πόρτας, το μπεγλέρισμα των κλειδιών και επιτέλους!
Η φιγούρα που θα μας οδηγούσε στην απόλαυση, ξεπρόβαλε στην πόρτα. Φορτωμένος όπως κάθε μεσημέρι. Στο ένα χέρι, τα ζεστά καρβέλια ψωμιού που ακόμα άχνιζαν. Στο άλλο: Εφημερίδα! Βραδυνή ή Μεσημβρινή. Αναλόγως. Και ως εκ θαύματος! Η αγωνία και η πείνα παραμερίστηκαν!
Εκτιναχθήκαμε σαν ελατήρια με τον αδερφό μου, ποιός θα προλάβει να αρπάξει το τρόπαιο. Την εφημερίδα! Και να πέσουμε με τα μούτρα στην ανάγνωση. Πάντα από το τέλος. Από τα αθλητικά. Και μόνο στο άκουσμα της αυστηρής φωνής της μητέρας μας σταματούσε:
«Ξαναπλύνετε τα χέρια σας! Τρώμε!» Η ιεροτελεστία της ανάγνωσης θα συνεχιζόταν μετά το φαγητό… Αρκετά χρόνια μετά το 2009, τέτοιες μέρες περίπου, όταν περνώντας από τα εκλογικά τμήματα στις γειτονιές για τις εσωκομματικές εκλογές ανάδειξης νέου αρχηγού της Ν.Δ. μου δημιουργήθηκε μια έκπληξη. Έκπληξη που ένιωσα διαπιστώνοντας την κοσμοσυρροή των φίλων της Ν.Δ., που για πρώτη φορά εκλήθησαν να επιλέξουν τον αρχηγό τους. Μια διαδικασία που παρέπεμπε κατεξοχήν σε αριστερά σχήματα. Και όμως, οι οργισμένοι, τότε ψηφοφόροι της κεντροδεξιάς παράταξης, επαναστάτησαν. Με αυτές τις εικόνες και τα ακούσματα γεννήθηκε η ιδέα της έκδοσης της Δημοκρατίας.
- Ήταν η πρώτη εφημερίδα που εκδόθηκε στον χαρακτηριζόμενο «συντηρητικό» χώρο, μετά τις-όχι τυχαίες κατά την γνώμη μου- δολοφονικές επιθέσεις που δέχτηκαν οι μεγάλοι εκδότες του χώρου, αρκετά χρόνια πριν.
- Η «δημοκρατία» ήρθε για να προβάλει και να υπερασπίσει όλες αυτές τις Αρχές και τις Αξίες, τις οποίες ενστερνίζεται το σύνολο, σχεδόν, των Ελλήνων- νοικοκύρηδων, όπως τους χαρακτηρίσαμε από την πρώτη ημέρα έκδοσής μας.
Η καλή προετοιμασία, οι συνεργάτες μου που ακολουθούν σταθερά και πιστά τα παράτολμα πολλές φορές επιχειρηματικά μου βήματα αλλά κυρίως η υιοθέτηση και η πίστη από όλους μας των αρχών και αξιών που από την πρώτη μέρα φανερώσαμε στους αναγνώστες μας, μας οδήγησαν στην επιτυχημένη έκδοση της «δημοκρατίας».
Ένα λανσάρισμα ημερήσιας εφημερίδας από τα ελάχιστα επιτυχημένα τα τελευταία χρόνια και σίγουρα το μοναδικό στην περίοδο της κρίσης. Κάτι που αναγνωρίστηκε και διεθνώς, αφού η «δημοκρατία» τα 15 αυτά χρόνια τιμήθηκε με σημαντικές διακρίσεις που σπανίως έχει λάβει ελληνική εφημερίδα.
- Υπηρετήσαμε, υπηρετούμε και θα υπηρετούμε πιστά τις ιδεολογικές μας αρχές, με συντεταγμένη αρθρογραφία από το πρώτο κιόλας φύλλο της εφημερίδας μας. Υπηρετούμε την ελεύθερη οικονομία, τον υγιή ανταγωνισμό, το δίκαιο του επιχειρηματία, αλλά και του εργαζομένου. Άλλωστε είμαστε η τετελευταία μεγάλη επιχείρηση στον Τύπο. Χωρίς άλλες δραστηριότητες. Προσπαθούμε να ζούμε, να δημιουργούμε, να μεγαλώνουμε από τις ίδιες δυνάμεις μας. Τιμάμε ό,τι εκφράζει τον Έλληνα. Και αυτός ο αγώνας μας δόθηκε και θα συνεχίσει να δίνεται μαζί με εσάς και τους αναγνώστες μας.
Μέσα από τα φύλλα μας προσπαθήσαμε, προσπαθούμε και θα προσπαθούμε να φωτίζουμε όλες τις πτυχές τόσο των εσωτερικών θεμάτων όσο και των διεθνών. Θα θυμίσω ενδεικτικά τον τρόπο που παρουσιάσαμε την περίοδο των μνημονίων, την στρεβλή πορεία της Ε.Ε., το δημοψήφισμα του ΟΧΙ που εξελίχθηκε σε ΝΑΙ, το ξεπούλημα της ιστορίας μας στο Σκοπιανό, την κριτική μας στην λεγόμενη ΄΄νέα τάξη πραγμάτων΄΄, το τεράστιο θέμα του κορονοϊού και της πανδημίας , την αντικειμενική ανάγνωση και παρουσίαση του Ρωσο-Ουκρανικού πολέμου.
Σήμερα, λοιπόν βρισκόμαστε εδώ, μετά από 15 δύσκολα χρόνια σκληρής δουλειάς γεμάτα αντιξοότητες.
- Είμαστε ίσως η μοναδική εφημερίδα που σε περίοδο συνταγματικής ομαλότητας δέχτηκε και δέχεται τόσες επιθέσεις, πιέσεις και πάσης φύσεως αποκλεισμούς και εκβιασμούς.
- Ίσως γιατί δεν προδώσαμε σε ούτε ένα φύλλο της, σε ούτε ένα άρθρο της, την πίστη στην Ελλάδα, στους Έλληνες, στην Ορθοδοξία.
-Πάντα όμως με την πεποίθησή μας ότι η έννοια της δημοκρατίας στην ενημέρωση και στον τύπο δεν είναι διαπραγματεύσιμη.
-Πάντα με την επιμονή μας στο χαρτί, στην εφημερίδα!
-Πάντα με την συνειδητή επιλογή μας ότι οι εφημερίδες, οι καλές εφημερίδες δεν ανήκουν
στο παρελθόν ή έστω και στο παρόν. Αλλά προδιαγράφουν το μέλλον.
-Γιατί; Γιατί έχουν το τεράστιο πλεονέκτημα και ίσως, και την μοναδικότητα, να έχουν ως
χρηματοδότες, τους αναγνώστες τους. Ήδη, η μόδα της τελευταίας δεκαετίας, το
διαδίκτυο, μοιάζει ως αποτυχημένο μοντέλο.
Είναι σίγουρα αποτυχημένο επιχειρηματικό μοντέλο. Δίνει δε, την θέση του σε ακόμα πιο
γρήγορα, ευκολοχώνευτα αλλά και πιο πρόχειρα μέσα.
Σήμερα γιορτάζουμε τα 15 χρόνια μας ανάμεσα σε φίλους και ανθρώπους που με τον
τρόπο του ο καθένας έβαλε το λιθαράκι του για να είμαστε εδώ! Ζωντανοί! Αισιόδοξοι για
το μέλλον!
Η επιλογή όσων προσκλήθηκαν μόνο τυχαία ή τυπική δεν θα την χαρακτήριζα.
Η «δημοκρατία» δεν είναι άλλη μια εφημερίδα.
Αποτελεί μια καθημερινή υπεράσπιση Αρχών και Αξιών σε κάθε έκφανση της λειτουργίας της.
Έτσι λοιπόν επιλέξαμε και όσους θέλαμε να είναι σήμερα κοντά μας. Γιατί όπως ο κακώς εννοούμενος καθωσπρεπισμός και η υποκρισία, δεν χαρακτηρίζει το περιεχόμενο της εφημερίδας, έτσι και η επιλογή των ανθρώπων που είναι σήμερα εδώ, θελήσαμε να γίνει με τα κριτήρια που οδηγούν όλα μας τα βήματα.
Όταν προσπαθήσαμε να σκεφτούμε πως θα θέλαμε να γιορτάσουμε τα 15 χρόνια μας, έπρεπε να διαλέξουμε το θέμα της εκδήλωσής μας και βέβαια το ποιοι θα το διαπραγματευτούν.
Το θέμα που τελικά επιλέξαμε, υπερβαίνει την διάσταση ενός θεσμικού προβλήματος ή/και ελλείματος. Εκτιμούμε ότι είναι, ίσως, ο υπ΄αριθμόν ένας κίνδυνος όχι μόνο της Ελληνικής κοινωνίας. Θα τολμούσα να πω, όλων των πολιτισμένων κοινωνιών του κόσμου. Θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ότι ο ορατός πλέον κίνδυνος παντελούς έλλειψης της δημοκρατίας, είναι πυρηνική βόμβα στα θεμέλια του οικοδομήματος του σύγχρονου κόσμου.
Είναι πλέον καθημερινή η απορία που διακατέχει, όλους τους σκεπτόμενους τουλάχιστον, ανθρώπους για το που οδεύουμε.
– Για το αν αυτά που βλέπουμε όντως συμβαίνουν.
– Για το αν αυτά που διαβάζουμε υφίστανται πράγματι.
– Για το αν οι αιτίες, οι αναλύσεις, οι διακηρύξεις που ακούμε στηρίζονται σε πραγματικά γεγονότα, κινδύνους, απειλές.
– Για τον αν η λογική είναι πλέον είδος σε ανεπάρκεια ή κοντεύει ακόμα και να εξαφανισθεί.
Αναρωτιόμαστε αν το πάθος για την εξουσία και η απληστία για το χρήμα είναι αρκετά σοβαροί λόγοι, ώστε η δημοκρατία, η ανθρωπότητα η ίδια να τίθενται σε τέτοιο κίνδυνο. Η επιλογή του πρώην Πρωθυπουργού, κ. Κώστα Καραμανλή, ίσως δεν αποτελεί έκπληξη. Μέσα από τα φύλλα μας πολλές φορές, θελήσαμε να αναδείξουμε τις πτυχές εκείνες της διακυβέρνησής του, που απολύτως επαγγελματικά υποβαθμίστηκαν, ακόμα και αποσιωποιήθηκαν, από όσους εχθρεύονται την Ελλάδα και τους Έλληνες.
Ο ίδιος θα νιώθει δικαιωμένος, δυστυχώς, γιατί αν είχε κατορθώσει, αν είχε αφεθεί να ολοκληρώσει, τον στρατηγικό του σχεδιασμό, σήμερα, η χώρα αυτή θα ένιωθε σιγουριά για το μέλλον. Και σίγουρα δεν θα φοβόταν για την ανεξαρτησία της. Ή έστω για όση ανεξαρτησία της έχει απομείνει.
Έχουν κοινά χαρακτηριστικά ο Κώστας Καραμανλής και η «δημοκρατία». Ίσως έχουν διαφορετικό στυλ. Σίγουρα έχουν διαφορετικούς τρόπους δράσης και αντίδρασης. Αλλά τόσο ο πρώην Πρωθυπουργός όσο και η εφημερίδα μας, παρέμειναν και παραμένουν πιστοί στην αγάπη και την υπεράσπιση της πατρίδας μας. Στην αγωνία για την επιβίωση του Ελληνισμού. Στην επιμονή για δημοκρατικούς θεσμούς. Έννοιες αδιαπραγμάτευτες τόσο για τον ΚΚ όσο και για την ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ.
Η έκπληξη, όμως για πολλούς, είναι η πρόσκλησή μας στον κ. Ευάγγελο Βενιζέλο. Μεγαλύτερη έκπληξη ίσως ήταν και η άμεση αποδοχή από μέρους του να είναι σήμερα εδώ. Όμως, ο κ. Βενιζέλος αποτελεί, ένα από τα βασικά πρόσωπα που έχουν την δυνατότητα αλλά και το δικαίωμα να μιλήσουν για την κρίση της δημοκρατίας. Και η παρουσία του εδώ σήμερα το αποδεικνύει περίτρανα.
Δεν ήταν λίγες οι φορές που αυτά τα 15 χρόνια η εφημερίδα μας τον κατέκρινε, πολλές φορές πολύ σκληρά! Πάντα όμως με καλοπροαίρετη διάθεση. Χωρίς δεύτερες σκέψεις και ατζέντες. Αν κρίνουμε από την μετέπειτα γενιά των πολιτικών και δη των κυβερνώντων όπου η κριτική και η αμφισβήτηση κρίνονται ενίοτε και απαγορευμένες έννοιες θέλω να τονίσω ότι τον ευχαριστούμε για το ότι είναι σήμερα εδώ. Και να του πούμε ότι απολαμβάνουμε να διαφωνούμε αλλά χαιρόμαστε να συζητάμε μαζί του.
Πριν παρακαλέσω τους δυο, ίσως καλύτερους, σίγουρα πιο ενδιαφέροντες, πολιτικούς-ομιλητές, να μας επιβεβαιώσουν, ή και όχι (…) το θέμα της εκδήλωσης, δηλαδή αν όντως η Δημοκρατία είναι σε κρίση, θέλω να σας τονίσω ότι η εφημερίδα ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ δεν βρέθηκε ποτέ σε κρίση.
Και αν τα πρώτα 15 χρόνια της ζωής μας, τα εμπόδια που χρειάστηκε να ξεπεράσουμε, ίσως, μόνο εγώ τα γνωρίζω στο σύνολό τους, τα επόμενα χρόνια φιλοδοξούμε η ενηλικίωσή μας να χαρακτηριστεί από όλα εκείνα τα γνωρίσματα που συνοδεύουν μια ενηλικίωση:
Ωριμότητα, ψυχραιμία, πληρότητα, νηφαλιότητα.
Ενα όμως χαρακτηριστικό, το βασικό συστατικό του DNA μας, να είστε σίγουροι ότι δεν θα αλλάξει! Είναι το χαρακτηριστικό μας εκείνο που πολλές φορές, σε κάποιους, που σίγουρα δεν είναι μέσα σε αυτή την αίθουσα, μας κάνει ενοχλητικούς:
Ο συνεχής έλεγχος της εκάστοτε εξουσίας.
Η απάντηση που δίνουμε στο μόνιμο ερώτημα που μας κάνουν: «Μα ποιόν υποστηρίζετε επιτέλους;»
Η απάντηση απλή:
«Τα συμφέροντα των Ελλήνων και της Ελλάδας μας!»
Γιατί όπως σας προείπα:
«Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΛΛΗ ΜΙΑ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ»!
Κώστας Καραμανλής: Δεν αρκεί να λέμε ότι η Δημοκρατία υπάρχει. Οφείλουμε να εξετάζουμε αν λειτουργεί όπως πρέπει
Ακολούθως στο βήμα ανέβηκε ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής ο οποίος σημείωσε:
«Πριν 15 χρόνια, 2 Δεκεμβρίου του 2010, κυκλοφορούσε το πρώτο φύλλο της «Δημοκρατίας». Ήταν μια φιλότιμη, φιλόδοξη και παράτολμη προσπάθεια. Σε μια συγκυρία βαριά για τη χώρα. Σε
συνθήκες αποτρεπτικές για την ανάληψη επιχειρηματικών ρίσκων. Τα κίνητρα της εκδοτικής ομάδας ήταν καθαρά. Τα περιέγραφε ο Γιάννης Φιλιππάκης στο σημείωμα της πρώτης σελίδας του πρώτου
φύλλου. Έγραφε:
«στόχος της εφημερίδας είναι να εστιάσει καθημερινά στον Έλληνα που σε αυτούς τους χαλεπούς καιρούς επιχειρεί να υπερασπισθεί την τιμή και την αξιοπρέπεια της χώρας του…»
Η εξέλιξη δικαίωσε την εκδοτική και συντακτική ομάδα της εφημερίδας. Παρά την γενικότερη κρίση των εντύπων παραδοσιακών μέσων και την υποχώρησή τους έναντι των ηλεκτρονικών, παρά την σημαντική πτώση που παρουσιάζουν οι κυκλοφορίες, το εγχείρημα του ομίλου αποδεικνύει ότι οι εφημερίδες καταφέρνουν και σήμερα να βάζουν την ατζέντα στο δημόσιο βίο, εκπληρώνοντας έτσι την αποστολή τους.
Εύχομαι στην «Δημοκρατία» αλλά και στην «Εστία» που γιορτάζει τα 150 χρόνια κυκλοφορίας, να συνεχίσουν για πολλά χρόνια να προσφέρουν στην ενημέρωση των πολιτών και την πολυφωνία. Με
πλήρη ειδησεογραφία, με τολμηρή άποψη, έγκυρη ανάλυση, ασυμβίβαστη στα εθνικά θέματα και σε ζητήματα δημοσίου συμφέροντος. Μπορεί ενίοτε να διαφωνείς, μπορεί κάποτε να τη βρίσκεις υπέρ το δέον επιθετική το βέβαιο είναι ότι καθιερώθηκε ως μια δυνατή, ανεξάρτητη φωνή του Τύπου.
Χαίρομαι ιδιαίτερα που βρίσκομαι σε αυτή την συνάντηση μαζί με έναν πολιτικό, που μας χωρίζουν πολλά και γνωστά. Διαφορετική αφετηρία, διαφορετικά κόμματα, άλλες κυβερνήσεις, πολιτικές
αντιπαραθέσεις, κοινοβουλευτικοί διαξιφισμοί. Μας ενώνουν όμως περισσότερα. Η πίστη στο δημοκρατικό πολίτευμα, στον πολιτισμένο διάλογο, στην παράθεση στέρεης επιχειρηματολογίας. Ο σεβασμός στην άλλη άποψη. Η αγάπη για την πατρίδα, την υψηλή πολιτική, και μάλιστα με όρους «μεταπολιτικής» όπως την προσδιόρισε ο ίδιος. Η αγάπη για τα καλά Ελληνικά.
Ίσως πάνω απ΄ όλα η αγάπη για τη Θεσσαλονίκη. Με άλλα λόγια έναν πολιτικό που χαίρεσαι να τον έχεις συνομιλητή.
Είτε ως συμπαίκτη είτε ως αντίπαλο.
Κυρίες και Κυρίοι
Συμπληρώθηκαν φέτος 51 χρόνια από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας και 50 από την ψήφιση του Συντάγματος του 1975. Δύο μείζονα ιστορικά επιτεύγματα που φέρουν αμφότερα την σφραγίδα του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Μετά από μισό αιώνα έχουμε το προνόμιο να ανήκουμε στις γενιές των Ελλήνων που δεν βίωσαν τα νοσηρά φαινόμενα της πολιτικής μας ζωής πριν το 1974. Εκτροπές, πραξικοπήματα, δικτατορίες, διχασμοί και εμφύλιοι πόλεμοι. Είμαστε σε θέση να διακηρύσσουμε, πρώτοι στην ιστορία της νεότερης Ελλάδας, ότι το πολίτευμα είναι εδραιωμένο. Αυτό όμως προσδιορίζει και το μέγεθος της ευθύνης μας. Για την μακροβιότητά του. Για την ποιότητά του. Για την άρτια θεσμική λειτουργία του.
Δεν αρκεί να λέμε ότι η Δημοκρατία υπάρχει. Οφείλουμε να εξετάζουμε αν λειτουργεί όπως πρέπει. Αν οι θεσμοί της παραμένουν ανθεκτικοί. Αν οι εγγυήσεις που συγκροτούν το Κράτος Δικαίου παραμένουν αξιόπιστες. Αν οι πολίτες εμπιστεύονται τους θεσμούς και το πολιτικό σύστημα. Γιατί θεμέλιο της Δημοκρατίας είναι η εμπιστοσύνη και η συμμετοχή των πολιτών. Γιατί χωρίς εμπιστοσύνη
καμμιά Δημοκρατία δεν μπορεί να σταθεί όρθια. Η αλήθεια είναι ότι ένα ολοένα διευρυνόμενο τμήμα της κοινωνίας θεωρεί ότι οι θεσμοί δεν λειτουργούν με την πληρότητα που απαιτείται. Ότι το Κοινοβούλιο υποβαθμίζεται.
Ότι η Δικαιοσύνη επηρεάζεται. Ότι τα ΜΜΕ χειραγωγούνται. Ότι οι κυβερνήσεις δεν ακούνε και δεν καταλαβαίνουν. Ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται ερήμην τους. Ότι η πολιτική ασκείται με όρους κλειστών συστημάτων, χωρίς έγνοια, χωρίς αναφορά, στις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας. Όταν αυτή η αντίληψη γενικεύεται και παγιώνεται ως πεποίθηση, ακόμα κι αν δεν ανταποκρίνεται απολύτως στην πραγματικότητα, τότε οδηγούμαστε σε κρίση εμπιστοσύνης. Κρίση αντιπροσώπευσης, κρίση αμφισβήτησης των θεσμών, κρίση απονομιμοποίησης του πολιτικού συστήματος. Τότε δοκιμάζεται η Δημοκρατία και η ποιότητά της.
Μη κρυβόμαστε. Τα φαινόμενα αυτά και υπαρκτά είναι και συνεχώς ογκούμενα. Σε όλον τον κόσμο, στην Ευρώπη και στην χώρα μας.
Κυρίες και Κύριοι
Η πολιτική ομαλότητα στην Ευρώπη, η άνθιση της Ευρωπαϊκής δημοκρατίας σε μεγάλο βαθμό στηρίχθηκε στην οικονομική πρόοδο που επετεύχθη στην μεταπολεμική περίοδο και πρωτίστως στην
διάχυση των καρπών της ανάπτυξης σε ευρύτατα κοινωνικά στρώματα. Η διαρκής βελτίωση των μισθών και των συντάξεων, η συρρίκνωση της ανεργίας, η οικοδόμηση του κοινωνικού κράτους, η πίστη ότι οι συνθήκες ζωής και εργασίας, οι ευκαιρίες για τους νέους, η μέριμνα για τους ασθενέστερους θα βελτιώνονται συνεχώς ήταν το στέρεο θεμέλιο πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η Ευρώπη της πολιτικής σταθερότητας, της ήρεμης δημόσιας ζωής, της κοινωνικής συνοχής.
Οι σταθερές αυτές δεν υφίστανται πλέον. Η στρεβλή παγκοσμιοποίηση, οι ανώνυμες αγορές που υπερισχύουν πάσης πολιτικής ή κοινωνικής προτεραιότητας, η άκαμπτη δημοσιονομική πειθαρχία έχουν ναρκοθετήσει την μέγιστη των Ευρωπαϊκών κατακτήσεων. Όλο και μεγαλύτερα στρώματα βλέπουν το μέλλον δυσοίωνο, τις συνθήκες ζωής να δυσκολεύουν, τις ευκαιρίες να λιγοστεύουν, το κράτος πρόνοιας να συρρικνώνεται, τις υπηρεσίες δημόσιας υγείας και παιδείας να υποβαθμίζονται, τις κοινωνικές ανισότητες, αντί να αμβλύνονται, να οξύνονται και μάλιστα με ρυθμό καλπάζοντα. Τα πρόδρομα φαινόμενα των «γκέτο των πλουσίων» όπου οι λίγοι έχοντες και κατέχοντες θα διάγουν βίο πολυτελείας, αποκομμένοι, προστατευμένοι, φυλασσόμενοι και περιφρουρούμενοι, μακριά από την ευρεία κοινωνία, μοιάζουν εικόνες ενός κοντινού δυστοπικού μέλλοντος.
Η συσσώρευση πλούτου όμως στα χέρια ολίγων και η περιθωριοποίηση όλο και περισσοτέρων, η απίσχνανση της άλλοτε κραταιάς μεσαίας τάξης είναι νάρκη στα θεμέλια του δημοκρατικού πολιτεύματος, και πάντως σίγουρα της ποιότητας και της ευρυθμίας του.
Κυρίες και Κύριοι
Η μεγάλη αυτή κοινωνική ανατροπή, σε βάρος των πολλών και σε όφελος των ολίγων, έχει άμεση σχέση με την επιδείνωση του πολιτικού κλίματος στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες.
Ενώ τα προηγούμενα 60 χρόνια πρωταγωνιστούσαν πολιτικοί σχηματισμοί με παράδοση και ιστορία, μετριοπαθή λόγο και πρόγραμμα, διασφαλίζοντας ομαλή εναλλαγή στην εξουσία και πολιτική σταθερότητα, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ακριβώς το αντίθετο φαινόμενο.
Οι μεν παραδοσιακοί σχηματισμοί να περιθωριοποιούνται ή και να εξαερώνονται και φωνές πιο οξείες, ενίοτε και ακραίες, να παίρνουν το πάνω χέρι. Είναι εσφαλμένη και επιδερμική ανάλυση ότι αυτά οφείλονται σε ρηχή και ανεύθυνη πολιτική συμπεριφορά. Αντιθέτως, δείχνει την αποστροφή αυξανόμενων κοινωνικών ομάδων προς εκείνους που πίστεψαν και θεωρούν ότι τους πρόδωσαν και την ανάγκη τους να ακουστούν η δυσφορία και οι αγωνίες τους. Η απαξίωση της πολιτικής, η όξυνση του δημόσιου λόγου, η αυξανόμενη ένταση της πολιτικής συμπεριφοράς είναι ευθέως ανάλογη με την ανατροπή του Ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου στα μεταπολεμικά χρόνια. Η πολιτική οξύτητα όμως, οι ακρότητες και η τοξικότητα ακόμα και στην εκφορά λόγου είναι πρόσθετοι λόγοι ανησυχίας για την ομαλή και ποιοτική λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Κυρίες και Κύριοι
Το Κοινοβούλιο δεν είναι χώρος τυπικών διαδικασιών, ούτε όργανο επικύρωσης αποφάσεων. Είναι, ή θα έπρεπε να είναι, ο τόπος όπου διεξάγεται ο ουσιαστικός διάλογος, η αντιπαράθεση ιδεών και προγραμμάτων, η νομοθέτηση, ο έλεγχος της εκτελεστικής εξουσίας. Η υποβάθμιση του ρόλου του, όταν συμβαίνει, είναι πλήγμα στην ποιότητα της Δημοκρατίας.
Απαξιώνεται η Βουλή στα μάτια των πολιτών όταν αισθάνονται ότι οι Εξεταστικές Επιτροπές για παράδειγμα λειτουργούν προσχηματικά ή παρελκυστικά.
Ο κίνδυνος σήμερα δεν προέρχεται από θορυβώδεις εκτροπές ή θεαματικές, ηχηρές συγκρούσεις. Αντιθέτως, προέρχεται από την αργόσυρτη, υπόγεια διολίσθηση προς την ανοχή και εξοικείωση σε
φαινόμενα υποβάθμισης των κανόνων. Η ποιότητα της Δημοκρατίας δεν διαβρώνεται από μια και μόνη πράξη, αλλά από την σωρευτική επίδραση πολλών μικρών παρεκκλίσεων.
Κυρίες και Κύριοι
Το κύρος της Δικαιοσύνης είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζεται η εμπιστοσύνη των πολιτών. Η πίστη στην ανεξάρτητη και αδέκαστη Δικαιοσύνη είναι μείζων προϋπόθεση για την λειτουργία της
Δημοκρατίας.
Κι όμως, τα τελευταία χρόνια έχει απλωθεί μια σκιά σε πολλές Ευρωπαϊκές κοινωνίες. Μια σκιά αμφισβήτησης, μια αίσθηση μεροληψίας υπέρ των ισχυρών, μια αντίληψη ότι και η Δικαιοσύνη δέχεται πιέσεις, επηρεασμό, απόπειρα χειραγώγησης.
Η αμφιβολία – και μόνο η αμφιβολία – αρκεί για να τραυματιστεί η πολιτική και κοινωνική συνοχή. Η ποιότητα της Δημοκρατίας δεν κινδυνεύει μόνο όταν η Δικαιοσύνη παύει να είναι ανεξάρτητη.
Κινδυνεύει ήδη από την στιγμή που η ανεξαρτησία της τεθεί υπό αμφισβήτηση.
Η δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης των τηλεφωνικών παρακολουθήσεων πολιτικών αρχηγών, υπουργών, ανώτερων στρατιωτικών, δημοσιογράφων και άλλων δεν έπεισε ότι δόθηκαν απαντήσεις στα καίρια ερωτήματα που προέκυψαν, αναφορικά με τη νομιμότητα, την σκοπιμότητα, τους λόγους που έγιναν, τις εγκρίσεις που δόθηκαν, το περιεχόμενό τους.
Ο χρόνος κύλησε, τα γεγονότα έπαψαν να απασχολούν την επικαιρότητα, η πολιτική αντιπαράθεση κόπασε. Για την μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών όμως τα αναπάντητα ερωτήματα μένουν και ρίχνουν την σκιά της αμφισβήτησης στην εύρυθμη λειτουργία της Δικαιοσύνης.
Κυρίες και Κύριοι
Ένα ακόμη σοβαρό σύμπτωμα της θεσμικής κρίσης είναι και η υποβάθμιση του δημόσιου λόγου. Ο πολιτικός διάλογος διεξάγεται πια με όρους επικοινωνίας και θεάματος, έχοντας ως πρώτο στόχο
την πρόκληση πρόσκαιρων εντυπώσεων. Η επιχειρηματολογία έχει αντικατασταθεί από την συνθηματολογία. Η αντιπαράθεση ιδεών , προτάσεων, προγραμμάτων υποχωρεί, η δεν ακούγεται, από τον θόρυβο των υπερβολών, των αστήρικτων κατηγοριών, των ύβρεων, των προσωπικών προσβολών, των θεωριών συνωμοσίας. Κάπως έτσι ο δημόσιος λόγος χάνει και την ουσία του, αλλά και τη
δύναμή του να φωτίζει προβλήματα και να οδηγεί σε λύσεις. Η Δημοκρατία απαιτεί σοβαρότητα, νηφαλιότητα, μετριοπάθεια και υπευθυνότητα. Από όλους.
Ακόμα, καίριας σημασίας ζήτημα για την ποιότητα της Δημοκρατίας είναι η έγκυρη, ακριβής και αμερόληπτη ενημέρωση. Είναι αναγκαίος όρος για την ελεύθερη επιλογή, η οποία υπονομεύεται
όταν η πληροφόρηση εξυπηρετεί σκοπιμότητες ή συμφέροντα. Οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις στο πεδίο της επικοινωνίας, οι τεράστιες δυνατότητες του Διαδικτύου, οι ασύλληπτες εφαρμογές
της τεχνητής νοημοσύνης, οι υπαρκτοί κίνδυνοι αποπροσανατολισμού, παραπληροφόρησης και διασποράς fake news, ο ρόλος της προπαγάνδας δεν μπορεί παρά να μας προβληματίζουν
και να μας κινητοποιούν.
Πρέπει να θυμόμαστε πάντα ότι ο κανόνας είναι ένας και απαράβατος. Στις Δημοκρατίες η σωστή και έγκυρη πληροφόρηση οδηγεί τους πολίτες σε καλύτερες αποφάσεις. Το μέγα ζήτημα της εποχής δεν είναι η ταχύτητα με την οποία διαδίδεται η πληροφορία. Το μέγα ζήτημα είναι η δυνατότητα απόκρυψης ή υποβάθμισης της πληροφορίας, η οποία όταν φθάνει στους πολίτες εγκαίρως διαμορφώνει σκέψεις, προβληματισμούς, αποφάσεις.
Οι πολίτες χρειάζονται το φως σε όλα τα θέματα του δημοσίου ενδιαφέροντος. Καμιά σκοπιμότητα δεν είναι υπέρτερη. Η αποστολή του Τύπου δεν είναι να εξωραΐζει καταστάσεις, ούτε να λιβανίζει τις εξουσίες. Είναι να τις ελέγχει με αυστηρότητα, όποιες και αν είναι, όσο ψηλά και αν βρίσκονται.
Κυρίες και Κύριοι
Τιμούμε σήμερα έναν ξεχωριστό Έλληνα. Έναν σκηνοθέτη που μας χάρισε σπουδαίες ταινίες, από τον Καβάφη και τον Ελ Γκρέκο ως τον Βαρβάκη και τον Καζαντζάκη. Έναν δημιουργό που δεν εξιστορεί
απλώς, δεν διηγείται μόνο γεγονότα, δεν αρκείται να σκιαγραφεί χαρακτήρες, όσο σημαντικά και αν είναι, όσο περίτεχνα κι αν τα σκηνοθετεί. Αλλά που με το έργο του ζωντανεύει μια άλλη Ελλάδα.
Την Ελλάδα της πίστης, της αυτοπεποίθησης, της καλλιέργειας, της γλώσσας, της σχέσης με το Θείο. Την Ελλάδα της εθνικής υπερηφάνειας, του φωτός και του λόγου. Την Ελλάδα που έχει πλήρη συναίσθηση της ιστορικής αποστολής της ως κιβωτός αξιών, πολιτισμού και παραδείγματος.
Αγαπητέ Γιάννη Σμαραγδή, είμαι βέβαιος ότι και με το καινούργιο σου έργο για τον Ιωάννη Καποδίστρια θα μας καθηλώσεις, θα μας ταρακουνήσεις, θα μας εμπνεύσεις. Άλλωστε η επιλογή του θέματος μόνο τυχαία δεν είναι. Ο πρώτος Έλληνας κυβερνήτης και οι χαμένες ευκαιρίες της εποχής του. Η
άνανδρη δολοφονία του για να μας θυμίζουν τα δεινά της διχόνοιας και των διχασμών μας, αλλά και τα επίχειρα της εξάρτησης από αλλοεθνή συμφέροντα.
Θερμά συγχαρητήρια!
Καλή επιτυχία!».
Ευάγγελος Βενιζέλος: Το δημοκρατικό πρόβλημα καθίσταται πρόβλημα κοινωνικής και εθνικής συνοχής
Ακολούθησε η τοποθέτηση του πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησης και πρώην προέδρου του ΠΑΣΟΚ Ευάγγελου Βενιζέλου ο οποίος ανάφερε:
«Πράγματι υπήρξαν πολλές στιγμές σκληρής κριτικής, ακόμη και σύγκρουσης, αλλά ναι, αυτό πρέπει να είναι αποδεκτό. Τα πολιτικά πρόσωπα, τα δημόσια πρόσωπα έχουν την υποχρέωση την οποία έχει υπογραμμίσει κατ επανάληψη το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου να αποδέχονται σκληρή ακόμη και άδικη κριτική και να στηρίζουν εμπράκτως την ελευθερία του Τύπου και το ρόλο του τύπου, ο οποίος μπορεί να ασκεί.
Και εις άλλα λόγια, η κριτική ακριβώς επειδή η λειτουργεί ως θεμελιώδες ζωτικό αντίβαρο για τη δημοκρατία. Δημοκρατία, άλλωστε σημαίνει ικανότητα για διάλογο εντός του συνταγματικού φάσματος, σημαίνει ανεκτικότητα αμοιβαίος, σεβασμός, αίσθηση προτεραιοτήτων εθνικών και θεσμικών. Χαίρομαι επίσης γιατί στη σημερινή δήλωση, θυμάται ο κύριος Γιάννης Σμαραγδής, παλιός καλός φίλος, έχω ζήσει προηγουμένως προσπάθειες του καλλιτεχνικές, την διαρκή αγωνία του. Για τις προϋποθέσεις παραγωγής, οι οποίες προηγούνται του καλλιτεχνικού προϊόντος και χαίρομαι γιατί θα απολαύσουμε τώρα τον Ιωάννη Καποδίστρια.
Κυρίες και κύριοι. Χαίρομαι. Γιατί βρίσκομαι εδώ σήμερα;
Ως συνομιλητής με τον πρώην Πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή. Ευχαριστώ πολύ για την ευκαιρία αυτή. Αντιστρέφω και επαυξάνω τα θερμά φιλικά λόγια που είπε για το πρόσωπό μου ο Κώστας Καραμανλής προηγουμένως. Μας συνδέει, θα έλεγα η διάθεση αναστοχασμού. Η σχέση που έχουμε με τη μελέτη της ιστορίας. Και η βεβαίως τώρα πια και η μεταπολιτική στην οποία τον υποδέχτηκαν με χαρά όταν αποφάσισε να εγκαταλείψει τη Βουλή των Ελλήνων μετά από μακρά θητεία σε αυτή.
Είχαμε άλλωστε ζήσει ο ένας στον άλλον στα έδρανα της Βουλής στην ατμόσφαιρα του ημικυκλίου και νομίζω ότι έχουμε και οι 2 την ικανότητα να αρχίζουμε πρόσωπα και καταστάσεις. Μας συνδέει βεβαίως η μακρά κοινή μας πορεία ως βουλευτών Θεσσαλονίκης. Η συμμετοχή μας στην ίδια γενιά. Είμαστε συνομήλικοι. Της γενιάς της μεταπολίτευσης.
Πρόκειται για την αμοιβαία ειλικρινή εκτίμηση μεταξύ ανθρώπων που είχαν την τιμή να ηγηθούν των ιστορικών παρατάξεων.
Ο Κώστας Καραμανλής της Νέας Δημοκρατίας. Και αναδείχθηκε ως πρωθυπουργός της χώρας και εγώ του ΠΑΣΟΚ. Άρα γνωρίζουμε και οι δύο βιωματικά ότι η αντιπαράθεση, η εναλλαγή και εν τέλει συνύπαρξη βρίσκονται στην καρδιά της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Αυτό είναι άλλωστε το μεγάλο κεκτημένο της μεταπολίτευσης. Που θεμελίωσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και συνέχισε, ο Ανδρέας Παπανδρέου.
Προσωπικά, επιτρέψτε μου. Να πω ότι είμαι υπερήφανος που συμμετείχα στην τελευταία κυβέρνηση και στις κυβερνήσεις του Κώστα Σημίτη και εξίσου υπερήφανους. Γιατί διετέλεσα αντιπρόεδρος 3 κυβερνήσεων; Που σήκωσαν το βάρος της οικονομικής κρίσης κράτησαν τη χώρα όρθια μέσα στην ευρωζώνη και μέσα στη δημοκρατία. Με κορύφωση την κυβέρνηση Σαμαρά . Τότε που η έξοδος από την κρίση είχε αρχίσει να φαίνεται στην αγορά. Χωρίς να είναι αναγκαίο το τρίτο μνημόνιο, ούτε η δραματική περιπέτεια του πρώτου εξαμήνου του 2015. Είχε επιτευχθεί η αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους και είχε συμφωνηθεί η ασφαλής διαδικασία εξόδου χωρίς το βάρος του υπερπλεονάσματος της υπερφορολόγησης.
Η δημοκρατία. Η φιλελεύθερη δημοκρατία ή Δυτική Δημοκρατία; Είναι ένα μειοψηφικό φαινόμενο στο σημερινό ποστ. Μόλις 900 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν υπό συνθήκες δημοκρατίας περίπου το 1/10 του παγκόσμιου πληθυσμού, τα 9 θα ζουν σε αυταρχικά ή ολοκληρωτικά καθεστώτα. Σύμφωνα με τους πίνακες που έδωσε στη δημοσιότητα φέτος, ένα έγκυρο περιοδικό, το V Τεμ στον κόσμο υπάρχουν 88 δημοκρατίες, μόνον 29 φιλελεύθερες. Και 59 προς φιλελεύθερες. Χωρίς δηλαδή να διασφαλίζεται η προστασία του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, άρα και των μειοψηφιών.
Τοποθετούνται συνεπώς σε μια κατώτερη βαθμίδα. Από την άλλη πλευρά υπάρχουν 91 αυταρχικά καθεστώτα Εντός ενός αυταρχικού πλαισίου με εκλογές μη εγγυημένες ως προς τη γνησιότητά τους. Αυτή είναι η πιο ήπια μορφή, ενώ τα υπόλοιπα χαρακτηρίζονται από ακραία μορφή. Ιστορικά. Η σύγχρονη δημοκρατία είναι αντιπροσωπευτική και φιλελεύθερη, αλλιώς πολύ απλά δεν υπάρχει.
Φιλελεύθερη είναι η δημοκρατία όταν συνυφαίνεται με το κράτος δικαίου, όταν είναι συνταγματική δημοκρατία που σέβεται τον πολυκομματισμό, τη λειτουργία του Κοινοβουλίου, τα δικαιώματα της αντιπολίτευσης, τον πολιτικό πλουραλισμό, τις ελεύθερες περιοδικές εκλογές, τα ανθρώπινα δικαιώματα. Την αρχή της νομιμότητας, τη διάκριση των εξουσιών και πρωτίστως την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, τις ανεξάρτητες αρχές, την υποχρέωση λογοδοσίας, την διαφάνεια, το κύρος των θεσμών.
Η δημοκρατία είναι ιστορική κατάκτηση των 3 τελευταίων αιώνων, μια κατάκτηση της νεωτερικότητας, ένα επίτευγμα της Δύσης. Που τώρα δοκιμάζεται συνολικά ως ιστορική αξία, κι θεσμική και γεωπολιτική οντότητα.
Ζούμε λοιπόν την κρίση της Δύσης.
Την κρίση των ευρωαμερικανικών σχέσεων. Και την κρίση της δυτικής δημοκρατίας, καθώς η αμερικανική και η ευρωπαϊκή αντίληψη περί δημοκρατίας φαίνεται να αποκλίνουν σοβαρά. Το έγγραφο για την νέα Εθνική Στρατηγική που έδωσε προχθές στη δημοσιότητα ο Λευκός Οίκος ασκεί σκληρή κριτική στις ευρωπαϊκές δημοκρατίες. Θεωρεί μειονέκτημα την απουσία ισχυρών κυβερνήσεων. Αντιτίθεται στη λήψη θεσμικών μέτρων κατά των ακροδεξιών κομμάτων υποψηφίων. Συνδέει τον τρόπο λειτουργίας της δημοκρατίας στην Ευρώπη με τη μεταναστευτική πολιτική και την προετοιμασία της εθνικής πολιτιστικής ταυτότητας, αλλά και με την αντίληψη του για τις σχέσεις με τη Ρωσία και το δόγμα της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Η φιλελεύθερη δημοκρατία ως αξιακή επικράτεια της Δύσης δοκιμάζεται σκληρά και στις 2 πλευρές του Ατλαντικού. Η θεσμική κατάσταση στις Ηνωμένες Πολιτείες, συμπεριλαμβανομένης της Σχέσης Ομοσπονδίας και Πολιτειών και του ρόλου του Ανώτατου Δικαστηρίου, δεν έχει μεγάλη σχέση με αυτό που περιέγραψε ο Τοκβίλ. Η Ευρώπη. Ως Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και κάθε κράτος μέλος χωριστά.
Καλείται τώρα να συμβιβάσει το δημοσιονομικό κόστος των εύλογων κοινωνικών απαιτήσεων με την αύξηση του κόστους για την άμιλλα της. Γνωρίζοντας ότι σε αυτήν την δύσκολη ισορροπία κρίνεται σε μεγάλο βαθμό η ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής δημοκρατίας. Έχει λοιπόν ζωτική σημασία για τη Δύση, για τη Δημοκρατία να αποκατασταθεί η σχέση εμπιστοσύνης και η συναντίληψη ανάμεσα στις 2 πλευρές του Ατλαντικού που έχει τεράστιο ιστορικό βάθος. Και η αρχή όμως οφείλουμε να το παραδεχτούμε. Το φαινόμενο της δημοκρατικής κόπωσης. Η δημοκρατία, ενώ πρέπει να είναι μαχόμενη για να προστατευτεί, μετατρέπεται σε μια δημοκρατία φοβική, σε μια δημοκρατία που φοβάται τους πολίτες της. Τα αποτελέσματα των εκλογών. Κάθε φορά που διεξάγεται μια εκλογική αναμέτρηση στη Δύση. Τρέμουν όλοι για τα αποτελέσματα.
Εάν θα μείνει μια χώρα σταθερή στην πίστη της στη φιλελεύθερη δημοκρατία, εάν θα αμφισβητηθεί η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και το κράτος δικαίου, αν θα αμφισβητηθεί η συμμετοχή της στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Μια δημοκρατία που φοβάται τις εκλογές είναι μια δημοκρατία των ενοποιημένοι. Δεν μπορεί να πάρει σημαντικές πρωτοβουλίες, υπάρχουν αναμφίβολα. Τα γενετικά προβλήματα της δημοκρατίας, από τα οποία 3 είναι τα κορυφαία.
Πρώτος η δημοκρατία έχει αντιφατική σχέση με το χρόνο. Κινείται πάντα μεταξύ συγκυρίας και ιστορίας. Βασίζεται στις περιοδικές εκλογές. Αν δεν έχεις περιοδικές εκλογές κάθε 3 4 5 χρόνια δεν έχεις δημοκρατία, αλλά όταν έχεις περιοδικές εκλογές, τα πάντα κρίνονται μέσα στον εκλογικό ορίζοντα στο λεγόμενο εκλογικό κύκλο. Η προσέγγιση είναι συγκυριακή γιατί θέλεις να κερδίσεις τις εκλογές; Θέλεις να σε γράψει η ιστορία; Αλλά πρώτος στόχος είναι η νίκη στις επόμενες εκλογές. Φανταστείτε δε ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση είμαστε συνεχώς σε προεκλογική περίοδο. Πάντα υπάρχει κάτι εκκρεμές σε κάποια χώρα, σε κάποιο ομόσπονδο κράτος επίκεινται εκλογές.
Υπάρχει μια εκκρεμότητα που μπορεί να επηρεάσει την Ευρώπη συνολικά. Βγήκε στις Ηνωμένες Πολιτείες, σε ομοσπονδιακό και πολιτειακό επίπεδο. Δεύτερον, η δημοκρατία βασίζεται στην πλειοψηφική αρχή. Για να πείσει την πλειοψηφία. Ο πολιτικός λόγος είναι το πολύ τυφλά συνθηματικός, απλουστευτικός, δημαγωγικός, λαϊκιστικός. Ο πολύπλοκος τη ὑπεύθυνος λόγος ενοχλεί. Υπάρχουν επίσης κρίσιμα ζητήματα για την αντιμετώπιση των οποίων η περιοδική και παροδική πλειοψηφία δεν αρκεί, δεν μπορεί να βρει λύσεις.
Απαιτούνται επιλογές ευρύτερης αποδοχής και μακροχρόνιας απόδοσης. Υπάρχουν επίσης αποφάσεις που συνδέονται με ειδικούς θεσμούς. Όπως η επιλογή της ηγεσίας της δικαιοσύνης των ανεξάρτητων αρχών, η μεταβολή του εκλογικού συστήματος και κυρίως η αναθεώρηση του συντάγματος που πρέπει να λαμβάνονται με αυξημένες πλειοψηφίες. Τρίτον. Η δημοκρατία καλείται να ανεχθεί και να συμπεριλάβει στις διαδικασίες και τους θεσμούς της τους εχθρούς.
Πριν οριακών περιπτώσεων για τις οποίες προβλέπονται δικαστικά μέτρα απαγόρευσης κομμάτων ή αποκλεισμού συνδυασμών. Τώρα σ αυτά τα γενετικά προβλήματα έχουν προστεθεί τα προβλήματα μιας κοινωνίας μετανεωτερικής, μεταβιομηχανικής και πολυδιασπασμένης και μιας τεχνολογικής εξέλιξης που μέσα από το Διαδίκτυο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης δίνει την ψευδαίσθηση της άμεσης συμμετοχής.
Υπονομεύει τον ρόλο των αντιπροσωπευτικών θεσμών και τη σημασία της πολιτικής συμμετοχής. Πολλαπλασιάζει τις αθέμιτες πρακτικές για την άσκηση επιρροής στις εκλογικές συμπεριφορές. Χρήσιμη είναι και η σχέση δημοκρατίας και κυριαρχίας. Όταν το κράτος όχι μόνο χάνει πολλούς βαθμούς κυριαρχίας. Αλλά γίνεται και αναποτελεσματικό. Η δημοκρατική διακυβέρνηση του καθίσταται αδιάφορη για μεγάλο μέρος της κοινωνίας.
Επιπλέον, η κλιματική κρίση μεγεθύνει όλα τα προβλήματα ενός κράτους που δεν αρκεί να είναι δημοκρατικό και φιλελεύθερο. Πρέπει να είναι και σοβαρό κράτος πολιτικής προστασίας. Η λειτουργία του αυτή είναι πλέον τμήμα της εσωτερικής και εξωτερικής ασφάλειας. Έχει σημασία εφάμιλλη της άμυνας. Η δημοκρατία υπονομεύεται όταν καλλιεργείται η αίσθηση ότι δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις, αλλά είναι μοιραία ή υποχρεωτική η αναπαραγωγή των ίδιων προσεγγίσεων φυσικά και των ίδιων προσώπων. Επιβάλλεται επίσης μια δημοκρατική παθητικότητα.
Η κοινωνία δηλητηριάζεται σταδιακά από μια διάχυτη αντι θεσμική τοξικότητα από ποικίλες εκδηλώσεις συμβολικής και υλικής βίας, απέναντι στην οποία οι πολίτες αποκτούν ανοσία. Δεν κυριαρχεί ένας λόγος συναινετικός της συμπεριληπτικός, αλλά ένας λόγος τεχνητά συγκρουσιακός πίσω από τον οποίο κρύβονται οι ανεπάρκειες των κρατούντων, συχνά και της αντιπολίτευσης. Κυρίες και κύριοι. Το θεμελιώδες πρόβλημα της ευρωπαϊκής δημοκρατίας είναι ότι έχει διαρραγεί το κοινωνικό συμβόλαιο. Πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε ιστορικά από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά επί 80 χρόνια. Η ευρωπαϊκή δημοκρατία έφτασε στην κορύφωση των επιτευγμάτων και της θεσμικής ποιότητας της μέσα σε συνθήκες που διασφάλιζαν συνεχή ανάπτυξη και βελτίωση των εισοδημάτων και του επιπέδου ζωής. Αυτό εξελίχθηκε μέσα στο προστατευτικό κέλυφος του ευρωπαϊκού κοινωνικού κράτους, που δεν είναι συνεισφορά μόνο της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας, αλλά όλων των κομμάτων του ευρωπαϊκού συνταγματικού Τόξου που εναλλάσσονταν στα κυβερνητικά σχήματα.
Η ευρωπαϊκή δημοκρατία θυμίζουν. Οδηγήθηκε στην καταλυτική κρίση του μεσοπολέμου μέσα από το κραχ της 929 και την πληθωριστική κρίση. Προφανώς δεν συγκρίνεται το τότε και το τώρα. Όμως η ακρίβεια. Όγκος των ανισοτήτων. Η πρόκληση του μεγάλου πλούτου που είναι αντιπαραγωγικός και συνδέεται με τη χρηματοοικονομική σφαίρα, η οποία εύκολα γίνεται φούσκα. Τροφοδοτεί αντισεισμικές συμπεριφορές και θέτει υπό αμφισβήτηση την αντιπροσωπευτικότητα και την αξιοπιστία των θεσμών. Όχι μόνο των πολιτικών θεσμών, της κυβέρνησης των κομμάτων της Βουλής αλλά και των δικαιοκρατικών θεσμών, της δικαιοσύνης, των ανεξάρτητων αρχών. Η κρίση του ευρωπαϊκού κοινωνικού συμβολαίου μετατρέπεται από κρίση κοινωνική, οικονομική και πολιτική σε κρίση αξιακή και ταυτοτική.
Το δημοκρατικό πρόβλημα καθίσταται πρόβλημα κοινωνικής και εθνικής συνοχής της σημερινής. Κυρίες και κύριοι. Η Ελλάδα μέσα σε αυτά τα συμφραζόμενα της ευρωπαϊκής δημοκρατίας έχει τα δικά της ιδιαίτερα προβλήματα που εκκινούν από τον τρόπο με τον οποίο διακηρύχθηκε το τέλος της οικονομικής κρίσης και η επιστροφή στην περιβόητη κανονικότητα. Αυτή μπορεί να επιτευχθεί πραγματικά μόνο αν συναφθεί ένα νέο κοινωνικό σύμφωνο που θα λειτουργεί ως οικονομικό και αξιακό υπόβαθρο μιας σοβαρής σύγχρονης δημοκρατίας που σέβεται τόσο τους θεσμούς της όσο και τους πολίτες της. Αυτό το κοινωνικό συμβόλαιο μπορεί να συναφθεί μόνο εάν προβλέπει την άρση των ασυμμετριών που κυριαρχούν. Η χώρα δεν μπορεί να πορευθεί προς το μέλλον με βασικές κοινωνικές
ασυμμετρίες. Καταγράφονται από την Φροστ, σύμφωνα με την οποία το 67% των Ελλήνων απαντά ότι σε συνθήκες υποκειμενικής περιοχές. Δηλαδή θεωρεί ότι το εισόδημά του είναι ανεπαρκές, παρότι μπορεί να εργάζεται. Ακόμη και αν αντικειμενικά και με βάση τη διαστρωμάτωση των δηλωμένων εισοδημάτων ανήκει στη μεσαία τάξη που ψάχνει τον εαυτό της. Η χώρα δεν μπορεί να πορευθεί προς το μέλλον με ασύμμετρο πολιτικό σύστημα που αντιμετωπίζει με αμηχανία την ανάγκη για εθνικές και τεχνικές πλευρές.
Αλλά και την ανάγκη για συνεργασίες που μπορεί να καταστούν αναπόφευκτα. Η διαφορά μεταξύ συναίνεσης και συνεργασίας είναι μεγάλη. Αλλά ακόμη πιο μεγάλη είναι η διαφορά από την μονοκομματική εκδοχή της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας που φαίνεται να έχει εξαντλήσει τα όριά της, ιδίως υπό τη μορφή μιας αυτοδύναμης μονοκομματικής κυβερνητικής πλειοψηφίας που έχει μετατραπεί σε μονοπρόσωπη εξουσία χωρίς θεσμούς αντιρρόπησης. Και ουσιαστικές, σύγχρονες εγγυήσεις διαφάνειας. Δεν νοείται να κυριαρχεί στις έρευνες της κοινής γνώμης η αίσθηση της διαφθοράς και η κραυγαλέα έλλειψη εμπιστοσύνης προς όλους τους θεσμούς. Συμπεριλαμβανομένης, δυστυχώς και της
δικαιοσύνης. Η χώρα δεν μπορεί να πορευτεί προς το μέλλον με την κοινωνία να προσλαμβάνει μια ασύμμετρη εικόνα της δικαιοσύνης.
Αναμφίβολα η συντριπτική πλειονότητα των δικαστικών λειτουργών υπηρετεί την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, ενώ γίνονται θύματα ως προς την επιτάχυνση των δικών. Όλες όμως οι εμβληματικές υποθέσεις εξελίσσονται εκ των πραγμάτων με τρόπο που καλλιεργεί την κοινωνική πεποίθηση, ότι κυριαρχεί η αδιαφάνεια και η συγκάλυψη. Ο πολίτης παρακολουθεί τις ημέρες αυτές να διεξάγεται στο ακροατήριο του Πλημμελειοδικείου, δηλαδή με πολύ αναφορές κατηγορίες. Η δίκη για την υπόθεση των υποκλοπών, στην οποία γίνονται εντυπωσιακές αποκαλύψεις που δεν μπορούν να εκκαθαριστούν από το συγκεκριμένο δικαστήριο. Σπίτι διπλανή αίθουσα του προοιμίου του διεξάγεται σε δεύτερο βαθμό. Η δίκη των γνωστών ως Κουκουλοφόρων μαρτύρων της σκευωρίας Νοβάρτις. Κάτι ξέρει ο αντώνης και εγώ με 6 χρόνια κάτι τέτοιους;
Ενώ η αρχή κατά του ξεπλύματος έχει λάβει μέτρα εναντίον τους και ελέγχει ποσά πολλών εκατομμυρίων. Στη Βουλή η λειτουργία της εξεταστικής επιτροπής για τον οπεκεπε, στη συγκρότηση της οποίας φτάσαμε όπως φτάσαμε, προσφέρει καθημερινό υλικό και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Και αποκαλύπτει το μέγεθος του σκανδάλου, χωρίς η κοινή γνώμη να βλέπει με ποιο τρόπο, σε ποιους και πότε θα αποδοθούν οι ευθύνες. Το δε μεγάλο ζήτημα είναι η συνολική υστέρηση του πρωτογενούς τομέα που οδηγεί σε απόγνωση τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους.
Τον Μάρτιο, πλην απροόπτου αναμένεται η έναρξη της δίκης για τα Τέμπη. Και με τη δίκη αυτή σε εξέλιξη θα εισέλθει η χώρα στην τελευταία φάση της βουλευτικής περιόδου, πλησιάζοντας προς τις εκλογές. Κυρίες και κύριοι. Δημοκρατία σημαίνει κάτι πολύ περισσότερο από δημοκρατική διακυβέρνηση. Η δημοκρατία μαζί με το κράτος δικαίου είναι ολόκληρος πολιτικός και θεσμικός πολιτισμός. Ένας τρόπος είναι η μορφής και συμπεριφοράς ή είσαι ένα πολύτιμο ιστορικό κεκτημένο; Η δημοκρατία είναι όμως πρωτίστως ένα σύστημα διακυβέρνησης. Κρίση της δημοκρατίας υπάρχει όταν η χώρα έχει καταστεί ουσιαστικά μη διακυβέρνηση. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει κυβέρνηση που διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία και ασκεί τις συνταγματικές της αρμοδιότητες ή ότι δεν μπορεί να αποκτήσει και μετά τις επόμενες εκλογές κυβέρνηση.
Σημαίνει κάτι πολύ πιο βαθύ και ουσιαστικό. Που αφορά το πολιτικό σύστημα αλλά και την κοινωνία των πολιτών και όλες τις δημιουργικές δυνάμεις του τόπου. Σημαίνει ότι υπάρχει ανάγκη για υπερβάσεις. Ρήξεις αλλά και σήμαινες που αν το αντιμετωπίσουμε παθογένειες και αδυναμίες οι οποίες καθηλώνουν τη χώρα στις τελευταίες θέσεις των ευρωπαϊκών κατατάξεων. Πρώτη και θεμελιώδης προϋπόθεση είναι η αναστήλωση των δημοκρατικών και δικαιοκρατικών θεσμών. Αλλιώς φοβούμαι ότι αδικούμε την ίδια την εθνική μας προοπτική μέσα σε ένα αβέβαιο και ρευστό παγκόσμιο και περιφερειακό σκηνικό.
Τίποτα δεν είναι πιο κρίσιμο, πιο προοδευτικό και πιο σημαντικό από τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Η ποιότητα και η ουσιαστική λειτουργία της φιλελεύθερης δημοκρατίας, ο σεβασμός και η αξιόπιστη λειτουργία των θεσμών είναι το θεμέλιο ολόκληρης της εθνικής στρατηγικής. Αυτή είναι η πρώτη προϋπόθεση της ανάπτυξης.
Της ανταγωνιστικότητας, της μείωσης των ανισοτήτων, της κοινωνικής συμπερίληψης και συνοχής της εθνικής ισχύος, της ικανότητας να απαντήσουμε στις καταιγιστικές προκλήσεις του παρόντος που βρίσκεται ήδη βαθιά μέσα στο μέλλον, αλλά ανακόπτεται από το παρελθόν σου».
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης τιμήθηκε ο διεθνώς αναγνωρισμένος σκηνοθέτης Γιάννης Σμαραγδής για το έργο και τη διαχρονική προσφορά του στον ελληνικό πολιτισμό. «Η μεγάλη πυρηνική δύναμη του Ελληνισμού είναι ο πολιτισμός» ανέφερε χαρακτηριστικά αφού έλαβε την τιμητική διάκριση της εφημερίδας από τον Ιωάννη Φιλιππάκη και πρόσθεσε: «Με τον πολιτισμό πρέπει να ξαναγίνουμε μια καινούρια δύναμη».
