Της Νικολέττας Μπούκα
Ένα αγόρι ηλικίας μόλις 4 ετών διαγνώστηκε πριν ένα μήνα με μυϊκή δυστροφία Duchenne και νοσηλεύεται στο νοσοκομείο. Σε καθημερινή βάση αναγκάζεται να παίρνει στεροειδή, γεγονός που το δυσκολεύει. Η παιδίατρος αντιλαμβάνεται το πρόβλημα και ρωτάει τον μικρό ασθενή ποιο είναι το αγαπημένο ζώο του. Ο 4χρονος απαντά «η ζέβρα», αλλά όχι με άσπρο και μαύρο, αλλά με μπλε και πράσινο χρώμα.
Η γιατρός χαμογελάει, την ώρα που πληκτρολογεί στον υπολογιστή. Με τη χρήση ενός εύκολου λογισμικού σχεδιάζει τη μορφή του φαρμάκου που επιθυμεί το παιδί, προσθέτει την ακριβή δοσολογία της δραστικής ουσίας και μέσω ενός 3D εκτυπωτή εκτυπώνει το φάρμακο για τον 4χρονο, απαλύνοντας έστω και για λίγο τον πόνο του και διευκολύνοντας τη λήψη του σκευάσματος.
Τέτοια εξατομικευμένα φάρμακα, με ελκυστικό σχήμα και μασώμενη μορφή, θα μπορούν να εκτυπώνονται μέσω 3D εκτυπωτή, αρχικά στα νοσοκομεία της χώρας μας και σε περίπου μία δεκαετία και στα φαρμακεία της γειτονιάς. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με ένα ειδικό kit που θα λαμβάνουν οι φαρμακοποιοί και θα περιέχει τις πρώτες ύλες και οδηγίες για τον τρόπο χρήσης τους. Μέσω ενός εύκολου στη χρήση λογισμικού, θα τροφοδοτούν το σύστημα με τα στοιχεία της μορφής του φαρμάκου που επιθυμούν να εκτυπώσουν και στη συνέχεια θα γίνεται η τρισδιάστατη εκτύπωση. Όσο για το κόστος ενός τέτοιου 3D εκτυπωτή, εκτιμάται σε 5.000-10.000 ευρώ.
Τις τελευταίες επιστημονικές εξελίξεις στο θέμα αυτό παρουσίασε ο πρόεδρος του τμήματος Φαρμακευτικής ΑΠΘ, καθηγητής Φαρμακευτικής Τεχνολογίας, Δημήτριος Φατούρος, κατά τη διάρκεια του 12ου πανελλήνιου συνεδρίου εφαρμοσμένης φαρμακευτικής που πραγματοποιήθηκε στην Θεσσαλονίκη.
Παράλληλα ανέφερε ότι τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα της τρισδιάστατης εκτύπωσης φαρμάκων είναι η ακρίβεια της δοσολογίας, η ευκολία στη λήψη τους και η καλύτερη συμμόρφωση των ασθενών στη θεραπεία τους.
«Πόσες φορές δεν είπε ο γιατρός σε εσάς που είστε γονείς να σπάσετε ένα χάπι στα 4; Η συντριπτική πλειονότητα των φαρμάκων έχει σχεδιαστεί για ενήλικες, με μόνο το 10% – 15% εξ αυτών να έχει σχεδιαστεί για παιδιά. Η τρισδιάστατη εκτύπωση έρχεται να δώσει λύση, καθώς μπορεί να βρει εφαρμογή σε ειδικές πληθυσμιακές ομάδες, όπως παιδιά και ηλικιωμένοι, αλλά και σε όσους λαμβάνουν πολλά φάρμακα ημερησίως. Υπολογίζεται ότι το 25% των ηλικιωμένων άνω των 75 ετών λαμβάνουν 3 διαφορετικά φάρμακα ημερησίως. Αυτό οδηγεί σε σημαντικά προβλήματα με κυριότερο τη μειωμένη συμμόρφωση των ασθενών, ειδικά εξαιτίας της άνοιας. Η τρισδιάστατη εκτύπωση, όμως, δίνει τη δυνατότητα συνδυασμού έως και 4 δραστικών ουσιών σε ένα φάρμακο, με διαφορετικό ρυθμό αποδέσμευσης καθεμίας», εξήγησε ο κ. Φατούρος.
Όπως τόνισε, αυτή τη στιγμή έχουν δημιουργηθεί και διατίθενται στην αγορά των ΗΠΑ περισσότερες από 85 συσκευές τρισδιάστατης εκτύπωσης, ενώ ο FDA ενέκρινε την πρώτη στερεή φαρμακομορφή, η οποία κυκλοφορεί στο εμπόριο. Ωστόσο, προς το παρόν στη χώρα μας δεν υπάρχει σχετικό ρυθμιστικό πλαίσιο για τρισδιάστατα εκτυπωμένα φάρμακα, ούτε για τους 3D εκτυπωτές, ούτε για το υλικό πλήρωσης αυτών των εκτυπωτών.
Και με εκτύπωση γραφής Μπράιγ
Από την πλευρά του, ο επίκουρος καθηγητής Φαρμακευτικής Τεχνολογίας του τμήματος Φαρμακευτικής ΑΠΘ, Γεώργιος Ελευθεριάδης τόνισε ότι μέχρι στιγμής έχουν πραγματοποιηθεί ή είναι σε εξέλιξη 10 νοσοκομειακές μελέτες για την ανάπτυξη φαρμάκων μέσω τρισδιάστατης εκτύπωσης για μεταβολικές διαταραχές, υποθυρεοειδισμό, πνευμονική υπέρταση, καρκίνο μαστού και άλλα.
Αναφερόμενος στο πρώτο 3D φαρμακευτικό προϊόν που ενέκρινε ο FDA, εξήγησε ότι πρόκειται για μασώμενα δισκία που διαλύονται γρήγορα με το σάλιο. Επιπλέον τόνισε ότι όπως αποδείχτηκε μέχρι στιγμής από το συγκεκριμένο φάρμακο, τα 3D δισκία ικανοποιούν πλήρως τους κανόνες ποιότητας, ασφάλειας και αποτελεσματικότητας.
Σύμφωνα με τον κ. Ελευθεριάδη, το Εργαστήριο Φαρμακευτικής Τεχνολογίας ΑΠΘ κατοχύρωσε ευρωπαϊκή πατέντα για την παραγωγή ενός 3D φαρμάκου πάνω στο οποίο είναι εκτυπωμένοι χαρακτήρες της γραφής Μπράιγ (Braille) διευκολύνοντας τα άτομα με οπτική αναπηρία να αναγνωρίζουν με ασφάλεια και όχι μέσω κάποιας ειδικής εφαρμογής, ότι το σκεύασμα που λαμβάνουν είναι εξατομικευμένο και αναπτύχθηκε για τον καθένα χωριστά.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
