Σημαντικά κενά στην πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση προβλημάτων όρασης στα παιδιά, δημιουργεί η απουσία οργανωμένων οφθαλμολογικών ελέγχων, αναφέρει η Ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία.
Σημειώνει ότι στο παρελθόν πραγματοποιούνταν εκτεταμένοι έλεγχοι σε μαθητές σε όλη τη χώρα, ωστόσο σήμερα η πρακτική αυτή φαίνεται ότι έχει ουσιαστικά εγκαταλειφθεί, με συνέπεια αρκετές οφθαλμολογικές παθήσεις να μην εντοπίζονται έγκαιρα.
Εξάλλου η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι ο έλεγχος της όρασης στην ηλικία των 3 έως 5 ετών, από οφθαλμιάτρους και όχι από άλλα συναφή επαγγέλματα, είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς επιτρέπει την έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση προβλημάτων πριν ολοκληρωθεί η κρίσιμη περίοδος ανάπτυξης του οπτικού συστήματος.
Με βάση τις συστάσεις της US Preventive Services Task Force (USPSTF), όλα τα παιδιά ηλικίας 3 έως 5 ετών θα πρέπει να υποβάλλονται τουλάχιστον μία φορά σε έλεγχο όρασης από οφθαλμίατρο, ώστε να ανιχνεύεται η αμβλυωπία -γνωστή και ως «τεμπέλικο μάτι»- καθώς και οι παράγοντες κινδύνου που συνδέονται με αυτή.
Πόσο συχνά εμφανίζονται προβλήματα όρασης στα παιδιά
Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι περίπου το 1% έως 6% των παιδιών κάτω των 6 ετών εμφανίζουν αμβλυωπία ή παράγοντες κινδύνου για την εμφάνισή της, όπως στραβισμό ή ανισομετρωπία.
Συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις καταγράφουν ότι η συχνότητα της αμβλυωπίας κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 1% και 5%, ενώ στην Ευρώπη εκτιμάται ότι φτάνει περίπου στο 2,6% του παιδικού πληθυσμού.
Η αξία του πληθυσμιακού ελέγχου αποτυπώνεται και σε συγκεκριμένους δείκτες αποτελεσματικότητας. Μελέτες πληθυσμού έχουν δείξει ότι ο έλεγχος όρασης στην ηλικία των 3-4 ετών μπορεί να προλάβει μία περίπτωση αμβλυωπίας για κάθε περίπου 48 παιδιά που εξετάζονται.
Όραση και σχολική επίδοση
Η καλή λειτουργία της όρασης επηρεάζει άμεσα τη μαθησιακή διαδικασία. Παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες ή διαταραχές αυτιστικού φάσματος είναι ιδιαίτερα σημαντικό να υποβάλλονται σε πλήρη έλεγχο από οφθαλμίατρο, ώστε να αποκλείονται παράγοντες όρασης που μπορεί να επιβαρύνουν τη μαθησιακή τους πορεία.
Πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι οι Ειδικές Μαθησιακές Διαταραχές αφορούν περίπου στο 5% έως 15% των παιδιών σχολικής ηλικίας, ενώ η Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος εμφανίζεται περίπου σε 1 στα 31 παιδιά.
Για τον λόγο αυτό, διεθνείς επιστημονικοί φορείς όπως η American Academy of Pediatrics, η American Academy of Ophthalmology και η American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus υπογραμμίζουν ότι κάθε παιδί με μαθησιακές δυσκολίες πρέπει να υποβάλλεται σε πλήρη οφθαλμολογικό έλεγχο, ώστε να αποκλειστεί πιθανή οφθαλμολογική παθολογία που μπορεί να επηρεάζει τη σχολική του απόδοση.
Τι περιλαμβάνει ο οφθαλμολογικός έλεγχος
Ο προσυμπτωματικός έλεγχος (screening) αποτελεί το πρώτο στάδιο ανίχνευσης πιθανών προβλημάτων και δεν ταυτίζεται με πλήρη ιατρική διάγνωση. Η απλή μέτρηση της οπτικής οξύτητας δεν επαρκεί για την ολοκληρωμένη αξιολόγηση της οπτικής λειτουργίας.
Μια οφθαλμολογική εξέταση δεν αποτελεί παρεμβατική ιατρική πράξη. Ο οργανωμένος προσχολικός έλεγχος στοχεύει αποκλειστικά στην έγκαιρη ανίχνευση παθήσεων και δεν συνεπάγεται θεραπευτικές παρεμβάσεις ούτε περιορισμό ατομικών δικαιωμάτων. Αντίθετα, συμβάλλει στην πρόληψη καθυστερημένων διαγνώσεων σε παθήσεις όπου η έγκαιρη αντιμετώπιση είναι καθοριστική για την οπτική ανάπτυξη.
Ο πλήρης έλεγχος της όρασης αποτελεί ιατρική πράξη και διενεργείται από οφθαλμίατρο. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, έλεγχο της οφθαλμοκινητικότητας και του στραβισμού, εξέταση των δομών του οφθαλμού, αξιολόγηση του πρόσθιου και οπίσθιου ημιμορίου, καθώς και εξειδικευμένες εξετάσεις όπως η κυκλοπληγική διάθλαση όπου απαιτείται. Η ολοκληρωμένη αυτή προσέγγιση επιτρέπει την έγκαιρη διάγνωση όχι μόνο της αμβλυωπίας αλλά και άλλων οφθαλμικών παθήσεων
Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικό αριθμό οφθαλμιάτρων και τη δυνατότητα να εξασφαλίσει καθολική πρόσβαση σε πλήρη ιατρική εξέταση πριν από την έναρξη της σχολικής ζωής. Η αξιοποίηση αυτής της δυνατότητας μπορεί να μειώσει καθυστερημένες διαγνώσεις, να αποτρέψει μόνιμες οπτικές βλάβες και να διασφαλίσει ισότιμες εκπαιδευτικές ευκαιρίες για όλα τα παιδιά.
Η Ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία θεωρεί ότι ο προσχολικός έλεγχος της όρασης δεν είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά ουσιαστικό μέτρο πρόληψης και δημόσιας υγείας.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται:
- Η επαναφορά οργανωμένου, καθολικού, υποχρεωτικού προσχολικού οφθαλμολογικού ελέγχου πριν την εγγραφή στο Δημοτικό.
- Η διασφάλιση ότι η εξέταση πραγματοποιείται από οφθαλμίατρο, ως πλήρης ιατρική πράξη.
- Η καταγραφή της εξέτασης στον επίσημο φάκελο υγείας παιδιού.
Κάθε παιδί αξίζει να ξεκινά το σχολείο με τη βεβαιότητα ότι η όρασή του έχει αξιολογηθεί έγκαιρα, υπεύθυνα και ιατρικά τεκμηριωμένα.
Πηγή: ΑΠΕ ΜΠΕ
