Σε νέα φάση αβεβαιότητας εισέρχεται η οικονομική δραστηριότητα στην Ελλάδα, ως αποτέλεσμα της νέας έναρξης των εχθροπραξιών στο Ιράν και γενικότερα στις χώρες της Μέσης Ανατολής, καθώς οι ένοπλες συγκρούσεις και οι βομβαρδισμοί ρίχνουν βαριά τη σκιά τους και απειλούν την παγκόσμια οικονομία.
Οι διεθνείς αγορές βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα ισχυρό σοκ, ειδικά από τη στιγμή που η Τεχεράνη αποφάσισε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ στον Περσικό Κόλπο, μιας θαλάσσιας αρτηρίας ζωτικής σημασίας για τις ροές του πετρελαίου. Οι ροές αυτές που τροφοδοτούν τη παγκόσμια βιομηχανία έχουν διαταραχθεί από τις επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και ενεργειακές υποδομές, με τα αποτέλεσμα να φαίνονται άμεσα στις τιμές του πετρελαίου: Το Brent ξεπέρασε τα 85 δολάρια το βαρέλι, ενώ πληθαίνουν τα σενάρια ότι μια παρατεταμένη εμπλοκή θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές ακόμη και στα 100 δολάρια.
Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό τοπίο, οι επιπτώσεις της διαφαινόμενης ενεργειακής κρίσης έχουν αρχίσει να γίνονται ορατές και στη χώρα μας, γενικότερα, αλλά και στη Θεσσαλονίκη, ειδικότερα.
Αύξηση στη βενζίνη
Ήδη από τις αρχές της εβδομάδας καταγράφεται καθημερινό «καπέλο» στις τιμές των καυσίμων. Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου μεταφράζεται στη Θεσσαλονίκη σε καθημερινή αύξηση 1,5 – 2 λεπτών στο λίτρο της αμόλυβδης. Μάλιστα, σύμφωνα με εκτιμήσεις πρατηριούχων υγρών καυσίμων, μέχρι το τέλος της εβδομάδας η τιμή της δεν αποκλείεται να σκαρφαλώσει στα 1,85 ευρώ το λίτρο. Την ίδια ώρα «στέγνωσαν» στη Θεσσαλονίκη και ορισμένα πρατήρια καυσίμων από αμόλυβδη, λόγω της ανησυχίας των καταναλωτών, που έσπευσαν κατά κύματα να φουλάρουν ακόμη και οχήματά τους που… δεν μετακινούν!
Όπως εξηγεί στη «Θ» ο πρόεδρος της Ένωσης Βενζινοπωλών Θεσσαλονίκης, Χρήστος Σταυράκης, «η κατάσταση έχει κάπως ηρεμήσει. Τις προηγούμενες ημέρες σχηματίζονταν ουρές και υπήρξαν εκνευρισμοί. Το πρόβλημα δημιουργήθηκε από τη Δευτέρα, όταν κάποιοι δεν κατόρθωσαν, λόγω της μεγάλης ζήτησης, αλλά και του περιορισμένου χρόνου που λειτούργησαν τη συγκεκριμένη ημέρα τα διυλιστήρια, να φορτώσουν βενζίνη με αποτέλεσμα να αρχίσει ένα γαϊτανάκι ελλείψεων αμόλυβδης σε ορισμένα βενζινάδικα. Αυτό που πρέπει να κατανοήσουν οι καταναλωτές, είναι πως δεν έχουμε εμείς πόλεμο, υπάρχει επάρκεια για 3-4 μήνες. Επομένως δεν υπάρχει λόγος να σπεύδουν στα πρατήρια, γιατί τελικά δημιουργείται πρόβλημα σε όσους πραγματικά χρειάζονται βενζίνη».
Ο τουρισμός
Προβληματισμένοι δηλώνουν οι άνθρωποι του τουρισμού, με τους πιο… απαισιόδοξους να εκτιμούν πως το πλήγμα στον κλάδο είναι δεδομένο. «Δεν αποκλείεται κάποιοι τουρίστες, ανάλογα από πού προέρχονται, να παγώσουν τις επισκέψεις ή απλά να μην έρθουν στη χώρα μας», σημειώνει ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης, Ανδρέας Μανδρίνος. Ο ίδιος αναφέρει πως κάποιοι δεν αποκλείεται να πουν «ας αφήσουμε την Ελλάδα για του χρόνου». «Σίγουρα θίγεται ο ελληνικός τουρισμός. Όσο λιγότερο διαρκέσει η σύγκρουση στην Μέση Ανατολή, τόσο καλύτερα», τονίζει στη «Θ» ο κ. Μανδρίνος.
Επιβράδυνση κρατήσεων
Οι πρώτες, επιπτώσεις στον ελληνικό τουρισμό είναι ήδη ορατές καθώς έχει επιβραδυνθεί σημαντικά και σε κάποιες περιπτώσεις έχει «παγώσει» ο ρυθμός των κρατήσεων για ταξίδια στην Ελλάδα το Πάσχα και το καλοκαίρι, όπως αναφέρουν οι πρώτες πληροφορίες από την αγορά. Επιπλέον, η διακοπή εκατοντάδων πτήσεων έχει οδηγήσει σε αναστάτωση. Οι αεροπορικές εταιρείες επαναξιολογούν ήδη τον προγραμματισμό αεροπορικών θέσεων που έχουν κάνει για φέτος. Ωστόσο είναι ακόμα πολύ νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα.
«Υπάρχει προβληματισμός, καθώς βρισκόμαστε 1,5-2 μήνες πριν την έναρξη της τουριστικής περιόδου. Δεν είναι η πρώτη φορά που βιώνουμε τέτοια κατάσταση, ωστόσο όλα θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια της νέας κρίσης, ενώ καθοριστικό ρόλο παίζει και ο προορισμός από τον οποίον προέρχονται οι τουρίστες, π.χ. ΗΠΑ, Μέση Ανατολή κλπ», σχολιάζει ο αντιπρόεδρος του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδας και πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Χαλκιδικής, Γρηγόρης Τάσιος.
Να σημειωθεί πως η πιο άμεση έκθεση για τη χώρα μας εντοπίζεται στην αγορά του Ισραήλ, που τα τελευταία χρόνια εξελίχθηκε σε μία από τις δυναμικότερες πηγές εισερχόμενων επισκεπτών, κυρίως για τη Θεσσαλονίκη. Παράλληλα, οι χώρες του Κόλπου, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία, συνιστούν μικρότερες σε όγκο αλλά ιδιαίτερα σημαντικές αγορές υψηλής δαπάνης για την Ελλάδα.
Ο φόβος φέρνει ακυρώσεις
Όσον αφορά τον εξερχόμενο τουρισμό, σύμφωνα με τουριστικούς πράκτορες αρκετοί είναι οι Θεσσαλονικείς που ανησυχούν, με τις πρώτες ακυρώσεις για ταξίδια την 25η Μαρτίου και για το Πάσχα, να καταγράφονται ήδη. «Υπάρχει παγωμάρα, από κάποιους που σκέφτονταν να ταξιδέψουν το επόμενο διάστημα, αλλά δεν είχαν κάνει κρατήσεις ακόμη. Παράλληλα υπάρχουν ακυρώσεις από κάποιους που θα ταξίδευαν σε μακρινούς προορισμούς με ενδιάμεση στάση πχ. στο Ντουμπάϊ», αναφέρει ο Κωνσταντίνος Κουράκος, ταμίας της Ένωσης Τουριστικών Πρακτόρων Μακεδονίας Θράκης.
Νέα φάση αβεβαιότητας για την οικονομία
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ελλάδα εισέρχεται σε φάση αβεβαιότητας με ήδη αυξημένες πληθωριστικές πιέσεις, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια απορρόφησης μιας νέας ανόδου στις τιμές της ενέργειας. Ενδεικτικό είναι ότι ο δομικός πληθωρισμός στην Ελλάδα κινείται περίπου στο 3%, όταν στην Ευρωζώνη βρίσκεται κοντά στο 1,9%. Η απόκλιση αυτή σημαίνει ότι οποιαδήποτε νέα άνοδος στο ενεργειακό κόστος ενδέχεται να μεταφερθεί ταχύτερα και εντονότερα στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών. Σε μια οικονομία όπου η κατανάλωση εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πυλώνα ανάπτυξης, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να ασκήσει πίεση τόσο στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, όσο και στη συνολική οικονομική δραστηριότητα.
Συγκρατημένη ανησυχία για επικείμενες ανατιμήσεις
Στο μεταξύ, ανησυχία επικρατεί μεταξύ των καταναλωτών για αυξήσεις σε μια σειρά προϊόντων, με τους επιχειρηματίες και τους εξαγωγείς, ωστόσο, να δηλώνουν συγκρατημένα… ανήσυχοι και να επισημαίνουν πως όλα θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια της νέας έντασης στη Μέση Ανατολή, αλλά και τη διάρκεια που τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά.
Προς το παρόν δεν καταγράφονται άμεσες αναταράξεις στις ελληνικές εξαγωγές, όπως τονίζει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων – ΣΕΒΕ, Σίμος Διαμαντίδης. «Το επόμενο διάστημα θα φανούν οι επιπτώσεις που θα είναι απόρροια και της διάρκειας της νέας έντασης στη Μέση Ανατολή. Το βέβαιο είναι πως οι εμπορικές σχέσεις με τις χώρες της Μέσης Ανατολής είναι περιορισμένες, ωστόσο αυτό που μας προβληματίζει είναι οι επιπτώσεις στην ενέργεια», σημειώνει ο κ. Διαμαντίδης, υπογραμμίζοντας πως «αυτό που απασχολεί περισσότερο τις επιχειρήσεις είναι η άνοδος του πετρελαίου και συνολικά του ενεργειακού κόστους, καθώς η εν λόγω εξέλιξη επιβαρύνει άμεσα την παραγωγή και τη λειτουργία των εταιρειών».
Σημειώνει, δε, πως η ανησυχία επί του παρόντος εστιάζεται στο πλήγμα που δέχονται κυρίως οι υπηρεσίες, με τον τουρισμό και τη ναυτιλία να είναι εκτεθειμένες. Να σημειωθεί πως σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι ελληνικές εξαγωγές σε ΗΑΕ, Σαουδική Αραβία, Κουβέιτ, Κατάρ, Ιράν και Μπαχρέιν ανήλθαν σε περίπου 470 εκατ. ευρώ το 2025.
Τον κώδωνα του κινδύνου κρούουν ναυτικοί πράκτορες
Τον κώδωνα του κινδύνου για «έλλειψη χρημάτων και στάση εμπορίου» κρούει ο πρόεδρος του Συλλόγου Ναυτικών Πρακτόρων Θεσσαλονίκης, Βασίλης Καμπάκης.
Εφόσον συνεχιστεί επί μακρόν -όπως διαφαίνεται- ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, ο ίδιος θεωρεί δεδομένο ότι θα υπάρξουν προβλήματα στη διακίνηση φορτίων από και προς την Ελλάδα, καθώς αφενός είναι αποκλεισμένος πολύ μεγάλος αριθμός πλοίων στην περιοχή του Κόλπου, πολλά εκ των οποίων είναι πετρελαιοφόρα. Επίσης αυτή τη φορά (και σε αντίθεση με την προηγούμενη κρίση στην περιοχή, τον περασμένο Ιούνιο) κάποιες ναυτιλιακές εταιρείες δεν επιλέγουν να περιπλεύσουν την Αφρική πριν κατευθυνθούν προς τη Μεσόγειο, καθώς πρόκειται για μια πολύ μεγαλύτερη διαδρομή.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία και πληροφορίες από μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες, οι διελεύσεις δεξαμενόπλοιων στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου έχει μειωθεί κατά 90%, ενώ αποκλεισμένα στην περιοχή είναι 3.200 πλοία, εκ των οποίων τα 160 ελληνικά.
Β. Β.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
