Η προοπτική ενίσχυσης της θέσης της Ελλάδας στον τομέα των κλινικών μελετών βρέθηκε στο επίκεντρο εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας, της φαρμακοβιομηχανίας και ερευνητικών οργανισμών. Κεντρικό θέμα της συζήτησης αποτέλεσε ο ρόλος της ψηφιοποίησης της υγείας και της αξιοποίησης των ιατρικών δεδομένων, καθώς και οι δυνατότητες που ανοίγονται για την ανάπτυξη της έρευνας και της καινοτομίας στο ελληνικό σύστημα υγείας.
Μιλώντας στην εκδήλωση, ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, εκτίμησε ότι η Ελλάδα μπορεί τα επόμενα χρόνια να καταστεί ιδιαίτερα ανταγωνιστική διεθνώς στην προσέλκυση κλινικών μελετών.
Όπως ανέφερε, σημαντικό ρόλο σε αυτή την προοπτική διαδραματίζει η πρόοδος που έχει σημειωθεί στην ψηφιοποίηση των υπηρεσιών υγείας και στη συγκέντρωση αξιόπιστων ιατρικών δεδομένων.
Η τοποθέτηση του υπουργού έγινε στο πλαίσιο εκδήλωσης για τη συνεργασία του Ινστιτούτου Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών (ΙΝΕΒ) του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) με την εταιρεία τεχνολογίας Cisco και το νοσοκομείο «Παπαγεωργίου», με αντικείμενο την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και την ανάπτυξη υποδομών συλλογής και ανάλυσης δεδομένων υγείας.
Σύμφωνα με τον κ. Γεωργιάδη, η διεθνής αγορά των κλινικών δοκιμών είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστική και τα κράτη που μπορούν να παρέχουν γρήγορα και αξιόπιστα δεδομένα υγείας έχουν σημαντικό πλεονέκτημα. Όπως γνωστοποίησε, πρόσφατα ομάδα κλινικών μελετών της φαρμακοβιομηχανίας Pfizer ενέταξε την Ελλάδα στις πέντε χώρες-εταίρους της στον συγκεκριμένο τομέα.
Ο υπουργός υποστήριξε επίσης ότι η χώρα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην ψηφιοποίηση της υγείας, σημειώνοντας πως σε ευρωπαϊκό επίπεδο μόνο λίγες χώρες εμφανίζουν αντίστοιχο βαθμό ανάπτυξης των σχετικών ψηφιακών υποδομών.
Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε και στα έργα που υλοποιούνται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) για τον εκσυγχρονισμό του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Όπως είπε, μέχρι τις 30 Ιουνίου αναμένεται να ολοκληρωθούν τα λεγόμενα «κάθετα έργα» των νοσοκομείων που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα και τα οποία θα πρέπει να έχουν παραδοθεί έως το καλοκαίρι του 2026. Τα έργα αυτά σχετίζονται κυρίως με τον ψηφιακό μετασχηματισμό των νοσοκομείων και τη μετάβαση σε πλήρως ηλεκτρονικά συστήματα διαχείρισης πληροφοριών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Γεωργιάδης στο νοσοκομείο «Παπαγεωργίου», το οποίο χαρακτήρισε σημαντικό παράδειγμα συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Όπως σημείωσε, το συγκεκριμένο νοσοκομείο παρουσιάζει έντονη δραστηριότητα στον τομέα της έρευνας και αποτελεί το μοναδικό νοσοκομείο στην Ελλάδα που πραγματοποιεί κλινικές μελέτες Φάσης 1, δηλαδή τις πρώτες δοκιμές νέων φαρμακευτικών ουσιών σε ανθρώπους.
Ο υπουργός επεσήμανε επίσης ότι η Ελλάδα προχωρά ήδη σε ενέργειες που σχετίζονται με τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας, πριν ακόμη εκπνεύσουν οι σχετικές προθεσμίες που έχουν τεθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο για το 2029.
Στην εκδήλωση μίλησε και ο πρόεδρος του Ελληνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ), Σπύρος Σαπουνάς, ο οποίος αναφέρθηκε στον αυξανόμενο ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στην επεξεργασία των ιατρικών δεδομένων και στις κλινικές δοκιμές. Όπως ανέφερε, βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία ψηφιοποίησης των βασικών βάσεων δεδομένων του οργανισμού, με στόχο τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας μεταξύ των συστημάτων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, έως τα μέσα Μαΐου αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί η ψηφιοποίηση σημαντικού μέρους των δεδομένων του οργανισμού, γεγονός που θα επιτρέψει στον ΕΟΦ να λειτουργεί ως «one-stop shop» για πολίτες, εταιρείες και φαρμακαποθήκες. Παράλληλα, η ψηφιακή αναβάθμιση των συστημάτων συμβάλλει και στην καλύτερη διαχείριση των ελλείψεων φαρμάκων.
Από την πλευρά της ερευνητικής κοινότητας, ο διευθυντής ερευνών του ΙΝΕΒ, Κώστας Σταματόπουλος, στάθηκε στη σημασία των λεγόμενων μελετών «πραγματικού κόσμου», δηλαδή ερευνών που βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα ασθενών και όχι αποκλειστικά σε ελεγχόμενα κλινικά περιβάλλοντα. Όπως ανέφερε, τέτοιου τύπου δεδομένα αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία τόσο στην Ευρώπη όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο ίδιος επισήμανε ότι η σύγχρονη προσέγγιση στην αξιοποίηση των δεδομένων δεν βασίζεται πλέον στον διαμοιρασμό τους, αλλά στο λεγόμενο «data visiting», δηλαδή στην ανάλυση των δεδομένων στο περιβάλλον όπου αυτά βρίσκονται, χωρίς να μετακινούνται ή να αντιγράφονται. Για να καταστεί όμως αποτελεσματική αυτή η διαδικασία, απαιτείται τα δεδομένα να είναι σωστά οργανωμένα και δομημένα.
Ο πρόεδρος του νοσοκομείου «Παπαγεωργίου», Μιχαήλ Καραβιώτης, υπογράμμισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως επιταχυντής για την ιατρική έρευνα, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν ποιοτικά και αξιόπιστα δεδομένα. Όπως σημείωσε, το νοσοκομείο συνεργάζεται τα τελευταία έξι χρόνια με το ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ και έχει ήδη προχωρήσει στην ψηφιοποίηση σημαντικού μέρους των δεδομένων του.
Παράλληλα, εκπρόσωποι της φαρμακοβιομηχανίας αναφέρθηκαν στις δυνατότητες που δημιουργεί η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων και στην επιτάχυνση της ερευνητικής διαδικασίας.
Από την πλευρά των ασθενών, η Ανδρομάχη Αθηναίου, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου, επισήμανε ότι όλο και περισσότεροι ασθενείς αναγνωρίζουν την αξία της αξιοποίησης των δεδομένων υγείας για την πρόοδο της ιατρικής έρευνας και εμφανίζονται θετικοί στη χρήση τους, υπό την προϋπόθεση ότι διασφαλίζονται η διαφάνεια και η προστασία της ιδιωτικότητας.
Όπως ανέφερε, βασικές προϋποθέσεις για την επιτυχία ενός τέτοιου εγχειρήματος είναι η διαφάνεια στη χρήση των δεδομένων, η οικοδόμηση σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ ασθενών και ερευνητικών φορέων και η συμμετοχή των ασθενών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για πολιτικές και τεχνολογίες υγείας.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ/ΜΠΕ
