Της Δήμητρης Μακρή
Το 2025 ήταν μια χρονιά στην οποία η Άγκυρα έκανε ένα μεγάλο βήμα προς την ειρήνη. Τόσο την εσωτερική, όσο και την παγκόσμια. Καταρχάς σε ό,τι αφορά στο εσωτερικό της χώρας, πήρε σάρκα και οστά το κλαδί ελιάς που έτεινε προς τους Κούρδους, μετά από 40 χρόνια βίας που στοίχισαν τη ζωή σε 50.000 ανθρώπους.
Τη χρονιά που πέρασε ο Αμπντουλάχ Οτζαλάν κάλεσε τους μαχητές του ΡΚΚ να παραδώσουν τα όπλα και να υιοθετήσουν ειρηνικούς τρόπους για να προωθήσουν τους στόχους τους. Τα όπλα παραδόθηκαν και συστάθηκε μια 51μελής κοινοβουλευτική επιτροπή με στόχο τη χαρτογράφηση της ειρηνευτικής διαδικασίας και την προετοιμασία του νομικού πλαισίου βάσει του οποίου το ΡΚΚ και οι μαχητές του θα ενσωματωθούν πολιτικά στην κοινωνία. Η διαδικασία είναι σε εξέλιξη.
Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό για το 2025 ήταν οι διπλωματικές προσπάθειες διαμεσολάβησης της Άγκυρας. Μαζί με το Κατάρ συνέβαλαν στην εκεχειρία ανάμεσα στο Αφγανιστάν και το Πακιστάν το φθινόπωρο, αν και οι μάχες πριν από λίγο καιρό άρχισαν εκ νέου. Φιλοξένησε προσπάθειες επίλυσης του πολέμου στην Ουκρανία και παίζει σημαντικό ρόλο στον τερματισμό της κρίσης στη Μέση Ανατολή στο πλαίσιο του σχεδίου 20 σημείων του Ντόναλντ Τραμπ με το οποίο σταμάτησε ο πόλεμος στη Γάζα έπειτα από 2 χρόνια. Προσπάθειες που αναμφίβολα ενισχύουν το διεθνές προφίλ και θέση της Τουρκίας και αποτελούν κομμάτι αυτού που στη διεθνή ορολογία αποκαλείται ήπια ισχύς (soft power).
Ωστόσο, από την άλλη πλευρά συνεχίστηκε ο «δημοκρατικός κατήφορος» του καθεστώτος Ερντογάν, καθώς η Τουρκία βίωσε τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις από το 2013 και το Πάρκο Γκεζί. Αφορμή η σύλληψη του έκπτωτου, πλέον, δημάρχου της Κωνσταντινούπολης, του Εκρέμ Ιμάμογλου με κατηγορίες διαφθοράς. Μαζί του κατηγορούνται περί τα 400 άτομα μεταξύ των οποίων και άλλοι εκλεγμένοι.
Ο Ιμάμογλου αντιμετωπίζει κατηγορίες για 12 περιπτώσεις χρηματισμού, 7 ξεπλύματος χρήματος και άλλες 7 για διαφθορά εναντίον δημόσιων θεσμών και οργανώσεων, ενώ τον έχουν κατηγορήσει και για κατασκοπεία αλλά και πλαστογράφηση του πανεπιστημιακού πτυχίου του, το οποίο ακυρώθηκε από τις αρχές και χωρίς αυτό δεν μπορεί να διεκδικήσει το προεδρικό αξίωμα. Παρόλα αυτά, ο πρώην δήμαρχος έγκλειστος από τον Μάρτιο σε σωφρονιστικό κατάστημα στον Μαρμαρά παραμένει ο υποψήφιος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος του Λαού (CHP) για τις προεδρικές εκλογές του 2028.
Ελληνοτουρκικά
Σε ό,τι αφορά τη σχέση Ελλάδας –Τουρκίας στη διάρκεια της χρονιάς που ολοκληρώνεται, αξίζει να αναφερθεί η… πολυαναμενόμενη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν στο περιθώριο της 80ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ η οποία τελικά ακυρώθηκε. Μέσα στη χρονιά που δόθηκαν πολλές αφορμές για να τονίσουν αμφότερες οι χώρες τις κόκκινες γραμμές τους, είτε με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, είτε με τον Εθνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, είτε με το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης EuroAsia Interconnector.
Σε ό,τι αφορά την ΕΕ, η Τουρκία έπαιξε τον δικό της ρόλο σχετικά με τις προσπάθειες ένταξής της στο SAFE, το πρόγραμμα 150 δισεκατομμυρίων ευρώ που αφορά την αμυντική θωράκιση της ΕΕ μέσω συνεργασιών. Πρόκειται ουσιαστικά για συμφωνίες επιχειρηματικού χαρακτήρα στις οποίες μπορούν να ενταχθούν και τρίτες χώρες σε ποσοστό 35%. Η Αθήνα έχει θέσει ως όρο για την ένταξη της Άγκυρας την άρση του casus belli. Η Άγκυρα ούτως ή άλλως έχασε την προθεσμία ένταξής της στο πρόγραμμα.
Η νέα ηγεσία των Τουρκοκυπρίων
Μια διαφορετική εξέλιξη σχετίζεται με την Κύπρο καθώς στο «ψεδοκράτος» έχει εκλεγεί νέος πρόεδρος, ο Τουφάν Ερχιουρμάν, ο οποίος έχει υιοθετήσει μια πιο διαλλακτική ατζέντα συγκριτικά με τον Ερσίν Τατάρ σχετικά με τη λύση των δύο κρατών, υποστηρίζοντας μια λύση στη βάση της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας και τις αποφάσεις του ΟΗΕ. Ωστόσο έχει ήδη δηλώσει πως σε ό,τι αφορά κορυφαία ζητήματα εξωτερικής πολιτικής τίποτα δεν θα γίνεται χωρίς τη γνώμη της Άγκυρας. Έχει ήδη πραγματοποιηθεί μια διερευνητική συνάντηση ανάμεσα στον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, τον Ερχιουρμάν και την απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγίν Κουέγιαρ.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
