Της Δήμητρας Μακρή
Λίγο πριν εκπνεύσει το 2025 προκλήθηκε εκ νέου ένταση στις σχέσεις Αθήνας και Σκοπίων. Αφορμή δόθηκε όταν ο πρωθυπουργός της γειτονικής χώρας Χρίστιαν Μίτσκοσκι δήλωσε σε συνέντευξη πως πρακτικά η κυβέρνησή του χρησιμοποιεί το όνομα «Μακεδονία».
Ως επιχείρημα, ανέφερε πως ακόμη κι η αντιπολίτευση της Σοσιαλδημοκρατικής Ένωσης (ΣΕ), η οποία υπέγραψε τη Συμφωνία των Πρεσπών υπό την πρωθυπουργία του Ζόραν Ζάεφ, έχει εγκαταλείψει τη χρήση του όρου «Βόρεια». «Έλεγαν πως τον Μίτσκοσκι δεν μπορείς να τον εμπιστευθείς, είχε πει πως θα επιστρέψει το όνομα και θα ακυρώσει τη Συμφωνία των Πρεσπών. Λοιπόν, το επέστρεψε! Ακόμη κι ο Βένκο (Φίλιπτσε ο πρόεδρος της ΣΕ) που είχε το στόμα του γεμάτο με τον όρο ‘’Βόρεια’’, πλέον χρησιμοποιεί σκέτο το “Μακεδονία”» ανέφερε ο Μίτσκοσκι.
Αναλυτές εκτιμούν πως πρόκειται για μια τακτική εσωτερικής κατανάλωσης, στην οποία επιδίδεται η κυβέρνηση των Σκοπίων για να πείσει πως η Συμφωνία των Πρεσπών είναι κενό γράμμα και συνοδεύεται από συστηματική αποφυγή χρήσης του συνταγματικού ονόματος της χώρας, κυρίως από τη στιγμή που ανέλαβε η κυβέρνηση του VMRO – DPMNE και εκλέχθηκε πρόεδρος η Γκορντάνα Σιλιάνοφκσα – Ντάβκοβα. Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε «υποκριτική» τη στάση της ΣΕ, η οποία ενώ υπέγραψε τη Συμφωνία των Πρεσπών εμφανίζεται σήμερα ως υπέρμαχος του πατριωτισμού.
Ζητούν εγγυήσεις
Σύμφωνα με το euronews, ο δημοσιογράφος παρατήρησε πως «η μη χρήση του όρου ‘’Βόρεια’’ δεν αλλάζει το επίσημο όνομα της χώρας». Ο Μίτσκοσκι απάντησε πως «η αντιπολίτευση διεξάγει μια «ψευδή και επιζήμια εκστρατεία εκφράζοντας την ανάγκη για μια πιο ώριμη πολιτική αντιπαράθεση», έχοντας στον νου του ότι η αντιπολίτευση ισχυρίζεται πως η χώρα του θα δεχθεί απορριφθέντες αιτούντες άσυλο από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Επίσης, αναφορικά με την αλλαγή του συντάγματος προκειμένου να συνεχιστεί η πορεία προς την ΕΕ που περνά από τη Σόφια, ο Μίτσκοσκι, πριν τη Σύνοδο Κορυφής ΕΕ – Δυτικών Βαλκανίων, ανέφερε πως «θα πρέπει να υπάρξουν ξεκάθαρες εγγυήσεις στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου πως κανείς δεν εναντιώνεται στη ‘’μακεδονική ταυτότητα’’, η οποία υπάρχει εδώ και αιώνες, τη ‘’μακεδονική γλώσσα’’ -η οποία, όταν τα Σκόπια θα είναι μέρος της ευρωπαϊκής οικογένειας, θα είναι επίσημη γλώσσα της ΕΕ- πως δεν θα υπάρχουν άλλα διμερή θέματα και πως η διαδικασία θα καθοδηγείται από τα κριτήρια της Κοπεγχάγης».
Η δεύτερη εγγύηση αφορούσε τη Βουλγαρία η οποία επίσης θα πρέπει να εφαρμόσει τις υποχρεώσεις της.
Οι παραβιάσεις
Να σημειωθεί πως στις 27 Ιουνίου 2025 ο Νικόλαος Αναδιώτης, ευρωβουλευτής εκλεγμένος με το Δημοκρατικό Πατριωτικό Κίνημα «Νίκη» (ανήκει στους μη εγγεγραμμένους του ΕΚ) κατέθεσε ερώτηση στο Ευρωκοινοβούλιο στην οποία μιλά για τουλάχιστον 700 καταγεγραμμένες περιπτώσεις παραβιάσεων της Συμφωνίας των Πρεσπών από τη γειτονική χώρα.
Επικαλείται περιπτώσεις που συστηματικά γίνεται χρήση του ονόματος «Μακεδονία» χωρίς τον γεωγραφικό χαρακτηρισμό, για διατήρηση της χρήσης του Ήλιου της Βεργίνας και για τη χρήση του όρου «Μακεδονία» σε θεσμούς και οργανισμούς. Αναφέρεται, για παράδειγμα, σε αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στις οποίες ο πρωθυπουργός έγραψε «Μακεδονία». Και ρωτά την Κομισιόν αν αναγνωρίζει τις σοβαρές παραβιάσεις, αν σκοπεύει να πράξει κάτι.
Η εφημερίδα «δημοκρατία» έγραψε «συγκεντρωτικά, από την κύρωση της Συμφωνίας το 2019 μέχρι σήμερα η ελληνική πλευρά έχει καταγγείλει επανειλημμένα παραβιάσεις, χωρίς ωστόσο να υπάρχει επίσημα δημοσιευμένος ακριβής αριθμός από το ΥΠΕΞ. Υπάρχει όμως από «εθνικά παρατηρητήρια» και ελληνικά «think tanks» που ανεβάζουν τις καταγεγραμμένα επίσημες παραβιάσεις της Συμφωνίας πάνω από 500!»
Άμεση η αντίδραση του ΥΠΕΞ
Η αντίδραση της Αθήνας υπήρξε άμεση. Το υπουργείο Εξωτερικών υπενθύμισε τη συνταγματική ονομασία, ότι η ίδια η συμφωνία αποτελεί τμήμα του συντάγματος της γείτονος σε διεθνές και σε εσωτερικό επίπεδο.
Ανέφερε ότι «κάθε προσπάθεια παραχάραξης ή αλλοίωσης του περιεχομένου της Συμφωνίας δεν πρόκειται να γίνει αποδεκτή από την ελληνική πλευρά». Τόνισε πως «στις διεθνείς συνθήκες δεν υπάρχουν de facto καταστάσεις, η εφαρμογή τους είναι ενιαία και καθολική» και εξάρτησε την πρόοδο στις διμερείς σχέσεις και την ομαλή συνέχιση της ευρωπαϊκής της πορείας από την απαρέγκλιτη τήρηση των συμφωνηθέντων και τον σεβασμό της αρχής των σχέσεων καλής γειτονίας.
Η αναφορά του ΥΠΕΞ στην ευρωπαϊκή πορεία της χώρας δεν είναι τυχαία. Εξάλλου, η στήριξη της ευρωπαϊκής πορείας της γείτονος προβλέπεται και σε από τα τρία Μνημόνια Συνεργασίας που απορρέουν από τη Συμφωνία των Πρεσπών -αλλά δεν έχουν επικυρωθεί ακόμη από την Ελληνική Βουλή. Τα άλλα δύο αφορούν ζητήματα φύλαξης των εναέριων συνόρων της γείτονος και θέματα οικονομικής συνεργασίας. Η Αθήνα στηρίζει την ένταξη των υπόλοιπων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ.
Παράλληλα, στην Ευρώπη η εφαρμογή της Συνθήκης των Πρεσπών θεωρείται εκ των ων ουκ άνευ προκειμένου να συνεχίσει την πορεία της προς τη διεύρυνση η γειτονική χώρα. Τέλος, αναφέρεται πως πέραν την έντασης για το όνομα άλλα ζητήματα όπως η οικονομική συνεργασία ή σε επίπεδο υποδομών συνεχίζονται όπως και το ότι στις 18 Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκε η 9η συνάντηση της Κοινής Διεπιστημονικής Επιτροπής Ειδικών για Ιστορικά, Αρχαιολογικά και Εκπαιδευτικά Θέματα στην Αθήνα.
