«Aqui Nasceu Portugal» γράφει η επιγραφή που σε καλωσορίζει: «Εδώ γεννήθηκε η Πορτογαλία». Κι όμως, το σκηνικό δεν είναι ούτε η πολυφωτογραφημένη Λισαβόνα με τα τραμ και τις ανηφόρες της, ούτε το Πόρτο με τα κελάριά του. Είναι το Γκιμαράες, μια πόλη λιγότερο γνωστή αλλά ιστορικά καθοριστική, εκεί όπου ξεκίνησε το πορτογαλικό κράτος.
Με καλοδιατηρημένο μεσαιωνικό πυρήνα και ξεκάθαρη στροφή στη βιωσιμότητα, το Γκιμαράες αποδεικνύει ότι το παρελθόν και το μέλλον μπορούν να συνυπάρχουν. Γι’ αυτό και το 2026 θα είναι Πράσινη Πρωτεύουσα της Ευρώπης, ενώ το National Geographic το συγκαταλέγει στους κορυφαίους προορισμούς της χρονιάς.
Από το 2001 βρίσκεται στον κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO και το 2012 φόρεσε τον τίτλο της Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Πρωτεύουσας.
Το Γκιμαράες βρίσκεται στον βορρά της Πορτογαλίας, στην καρδιά της καταπράσινης περιοχής του Μίνιο – ενός τοπίου όπου η φύση και η ιστορία συνυπάρχουν σχεδόν αβίαστα.
Η πόλη ιδρύθηκε τον 9ο αιώνα από τον κόμη Βίμαρα Πέρες, λίγο μετά τη δημιουργία της πρώτης κομητείας της Πορτογαλίας το 868 μ.Χ. Υπήρξε η πρώτη πρωτεύουσα της χώρας και μέχρι σήμερα είναι γνωστή ως «το λίκνο του πορτογαλικού έθνους». Στο κάστρο της πόλης, ο Αφόνσο Ενρίκες – δούκας τότε και μετέπειτα πρώτος βασιλιάς της Πορτογαλίας – διακήρυξε την ανεξαρτησία από το Βασίλειο του Λεόν, μετά τη Μάχη του Σάο Μαμέντε, διεκδικώντας την ίδρυση ενός νέου κράτους.
Μια μεσαιωνική πόλη που παραμένει σύγχρονη
Η ιστορία του Γκιμαράες είναι παρούσα σε κάθε του γωνιά: στα λιθόστρωτα σοκάκια, στις γρανιτένιες και ξύλινες προσόψεις με τα σφυρήλατα μπαλκόνια, στα καρό παράθυρα, στους περιστερώνες (pombais) και στα τείχη του μεσαιωνικού κάστρου που στέκει ακόμη όρθιο, αλώβητο από τον χρόνο και τους πολέμους. Κι όμως, η πόλη δεν εγκλωβίζεται στη νοσταλγία του παρελθόντος.
Το Γκιμαράες έχει χαράξει μια φιλόδοξη πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα, εφαρμόζοντας πρωτοποριακές πρακτικές: σύστημα διαχείρισης απορριμμάτων «πληρώνω όσο πετάω», ηλεκτρικές δημόσιες συγκοινωνίες και προηγμένα προγράμματα ανακύκλωσης. Η καλοδιατηρημένη παλιά πόλη, οι αναπλασμένοι δημόσιοι χώροι και τα σύγχρονα πολιτιστικά κέντρα συνθέτουν ένα περιβάλλον φιλικό για κατοίκους και επισκέπτες. Με έντονη φοιτητική ζωή και ζωντανή δημιουργική σκηνή, το Γκιμαράες αποδεικνύει ότι το παρελθόν μπορεί να συνυπάρχει αρμονικά με το μέλλον.
Τι θα κάνετε στο Γκιμαράες
Η μεσαιωνική «καρδιά» της πόλης εξερευνάται ιδανικά με τα πόδια. Η περιπλάνηση στα στενά σοκάκια γίνεται με χαλαρό ρυθμό, αφήνοντας χώρο για μικρές ανακαλύψεις. Ανεβείτε στον πύργο Torre da Alfândega, εκεί όπου δεσπόζει η επιγραφή «Aqui Nasceu Portugal» («Εδώ γεννήθηκε η Πορτογαλία»), και απολαύστε την πανοραμική θέα της πόλης και των καταπράσινων λόφων που την αγκαλιάζουν.
Ο ήχος από τις 15 καμπάνες της εκκλησίας του São Pedro γεμίζει την ατμόσφαιρα, ενώ το Largo da Oliveira – το κέντρο της παλιάς πόλης – προσφέρεται για στάση σε κάποιο από τα υπαίθρια καφέ, με θέα στα γοτθικά τόξα του Padrão do Salado. Το μνημείο ανεγέρθηκε το 1340 από τον βασιλιά Αφόνσο Δ΄, για να τιμήσει τη νίκη του απέναντι στους εισβολείς.
Μην παραλείψετε την επίσκεψη στο Παλάτι των Δουκών της Μπραγκάνσα, την επιβλητική κατοικία μίας από τις ισχυρότερες αριστοκρατικές οικογένειες του 15ου αιώνα. Σήμερα λειτουργεί ως μουσείο και φιλοξενεί συλλογές από ταπισερί, πίνακες, έπιπλα και διακοσμητικά αντικείμενα.
Λίγο πιο ψηλά, το Κάστρο του Γκιμαράες – άγνωστης ακριβούς χρονολογίας κατασκευής – δεσπόζει σιωπηλό πάνω από την πόλη. Όπως και η Λισαβόνα, έτσι και το Γκιμαράες διαθέτει τελεφερίκ που οδηγεί στο όρος Πένια. Εκεί, μονοπάτια πεζοπορίας, σκιερές περιοχές για πικνίκ και το Ιερό της Πένια – χτισμένο τη δεκαετία του 1930 σε λιτή art deco γραμμή – προσφέρουν στιγμές ηρεμίας και ανεμπόδιστη θέα.
Τι θα φάτε στο Γκιμαράες
Η πορτογαλική απάντηση στα tapas λέγεται petiscos: μικρά πιάτα για μοίρασμα, απλά αλλά χορταστικά. Θα τα βρείτε σχεδόν παντού. Ανάμεσα στις τοπικές επιλογές ξεχωρίζουν οι τηγανητές σαρδέλες (petinga frita) με μαγιονέζα σκόρδου, οι κροκέτες μπακαλιάρου, τα rojões (χοιρινό με κύμινο και μπαχαρικά), το τηγανητό ορτύκι (codorniz) και τα χειροποίητα αλλαντικά.
Αξίζει να δοκιμάσετε τα panados com arroz de tomate – παναρισμένα φιλέτα κοτόπουλου σε ρύζι με ντομάτα – καθώς και τα γλυκά της πόλης. Τα περισσότερα ανήκουν στην παράδοση των μοναστηριακών γλυκών, φτιαγμένων με βάση τους κρόκους αυγών. Η Torta de Guimarães, ένα γλυκό που ισορροπεί ανάμεσα στο αλμυρό και το γλυκό, είναι από τις πιο χαρακτηριστικές. Το γεύμα ολοκληρώνεται ιδανικά με ένα ποτήρι vinho verde, το ελαφρώς αφρώδες κρασί της περιοχής.
Πότε και πώς θα πάτε
Η άνοιξη και το φθινόπωρο είναι οι ιδανικές εποχές για επίσκεψη, χάρη στις ήπιες θερμοκρασίες. Τον Ιούνιο, η πόλη ζει στον ρυθμό της Afonsina, ενός ζωντανού φεστιβάλ αφιερωμένου στη γέννηση του Αφόνσο Ενρίκες, με παρελάσεις, ιστορικές αναπαραστάσεις, μουσική και παραδοσιακές φορεσιές.
Στα τέλη Νοεμβρίου και τις αρχές Δεκεμβρίου, οι Festas Nicolinas γεμίζουν το Γκιμαράες με φοιτητικές παρελάσεις, πομπές με κεριά και κοινά γεύματα προς τιμήν του Αγίου Νικολάου, προστάτη των φοιτητών.
Το κοντινότερο μεγάλο αεροδρόμιο είναι αυτό του Πόρτο, σε απόσταση περίπου 58 χιλιομέτρων. Λεωφορεία και τρένα συνδέουν τις δύο πόλεις καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, με τη διαδρομή να διαρκεί περίπου μία ώρα. Τα τρένα αναχωρούν από τους σταθμούς São Bento και Campanhã, ενώ τα λεωφορεία ξεκινούν τόσο από το αεροδρόμιο όσο και από το κέντρο του Πόρτο.
