Ο όρος Blue Monday αναφέρεται, σύμφωνα με έναν δημοφιλή ισχυρισμό, στην πιο καταθλιπτική ημέρα του χρόνου. Συνήθως τοποθετείται την τρίτη Δευτέρα του Ιανουαρίου και έχει συνδεθεί με συναισθήματα μελαγχολίας, χαμηλής ενέργειας και μειωμένου κινήτρου.
Παρότι ακούγεται επιστημονικός, ο όρος προέρχεται από μια εξίσωση που παρουσιάστηκε το 2005 και βασίστηκε σε ψυχολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες, όπως ο καιρός, τα οικονομικά, η επιστροφή στην εργασία και οι ανεκπλήρωτοι στόχοι της νέας χρονιάς. Ωστόσο, η συγκεκριμένη «φόρμουλα» δεν έχει αναγνωριστεί ποτέ από την επιστημονική κοινότητα και για τον λόγο αυτό η Blue Monday συχνά χαρακτηρίζεται ως ψευδοεπιστημονική έννοια.
Παρά τις αμφισβητήσεις, η ιδέα της Blue Monday έχει εδραιωθεί στη δημόσια συζήτηση, κυρίως επειδή συμπίπτει με μια περίοδο που για πολλούς ανθρώπους είναι πράγματι ψυχολογικά απαιτητική. Ο Ιανουάριος χαρακτηρίζεται από μικρές ημέρες, περιορισμένο φυσικό φως και συχνά μουντό καιρό, παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τη διάθεση. Η έλλειψη ηλιοφάνειας συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα σεροτονίνης, της ορμόνης που σχετίζεται με την καλή ψυχολογία, προκαλώντας κόπωση και συναισθηματική πτώση.
Την ίδια στιγμή, η περίοδος μετά τις γιορτές συνοδεύεται από μια απότομη επιστροφή στην καθημερινότητα. Η χαλαρότητα και οι κοινωνικές συναναστροφές των Χριστουγέννων δίνουν τη θέση τους σε εργασιακές υποχρεώσεις, σχολικές απαιτήσεις και αυξημένες οικονομικές πιέσεις, καθώς τα έξοδα των γιορτών συχνά αφήνουν πίσω τους ένα αίσθημα οικονομικής ανασφάλειας.
Ένας ακόμη παράγοντας που συνδέεται με τη Blue Monday είναι οι στόχοι της νέας χρονιάς. Πολλοί θέτουν υψηλές προσδοκίες και αποφάσεις για αλλαγές στη ζωή τους. Όταν όμως, μέσα στις πρώτες εβδομάδες του έτους, διαπιστώνουν ότι δυσκολεύονται να τις τηρήσουν, εμφανίζονται η απογοήτευση και το αίσθημα αποτυχίας.
Παρότι η Blue Monday δεν αποτελεί επιστημονικά τεκμηριωμένη «ημέρα κατάθλιψης», έχει αξιοποιηθεί από οργανώσεις και ομάδες υπεράσπισης της ψυχικής υγείας ως αφορμή για να ανοίξει η συζήτηση γύρω από τη φροντίδα της ψυχικής ευεξίας. Η αναγνώριση των συναισθημάτων, η κοινωνική επαφή, η σωματική δραστηριότητα και η αναζήτηση υποστήριξης παραμένουν βασικοί παράγοντες για τη διατήρηση της ψυχικής υγείας, ανεξάρτητα από την ημέρα του ημερολογίου.
