«Το τραύμα είναι κάτι κοινό, δε γνωρίζει χρώμα ή σύνορα». Με αυτή την κυρίαρχη σκέψη ο σκηνοθέτης Γιώργος Ηλιόπουλος αναχώρησε από το νησί της Ίμβρου, όπου έμεινε για τρεις μήνες, μπαίνοντας στα σπίτια των κατοίκων της, για να καταγράψει τις προσωπικές ιστορίες τους, μέσα από τις οποίες επιχείρησε να συνθέσει τις συνέπειες των μετακινήσεων πληθυσμών, έναν αιώνα μετά τη Συνθήκη της Λωζάνης.
Η ταινία του «EXILE(S), ιστορίες ενός νησιού» διαγωνίζεται στο Διεθνές Διαγωνιστικό «Newcomers» του 28ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και, από τη συζήτηση με το κοινό μετά την πρώτη προβολή της, την Κυριακή 8 Μαρτίου, φάνηκε πως ο σκηνοθέτης πέτυχε τον στόχο που είχε θέσει: «Ο θεατής να φύγει με περισσότερα ερωτήματα και λιγότερες βεβαιότητες, οι οποίες μας βάζουν παρωπίδες και δε μας αφήνουν να δούμε και να αισθανθούμε τον διπλανό μας».
«Το ζητούμενο ήταν μέσα από την ταινία να φτιάξουμε και πάλι το ιδιαίτερο ψηφιδωτό των ανθρώπινων ιστοριών και να επανσυνθέσουμε την ιστορία του μέρους μέσα από βιώματα των ανθρώπων που ζουν στο σήμερα, στο παρόν της νέας γενιάς των ανθρώπων», δήλωσε ο κ.Ηλιόπουλος στο ΑΠΕ-ΜΠΕ μιλώντας για την ταινία, που ρίχνει φως σε ερειπωμένα χωριά, σε ήθη, έθιμα και τελετουργίες που συνδιαμορφώνουν ένα ιδιότυπο πολιτισμικό παλίμψηστο, όπου οι μνήμες και τα σύνορα μετατοπίζονται διαρκώς.
Ως προς το κίνητρο που τον ώθησε να κάνει μία ταινία για την Ίμβρο εξήγησε πως πρόκειται «περισσότερο για μία ταινία που αφορά την ανθρώπινη κατάσταση, υπό το πρίσμα της ιστορίας του νησιού, το οποίο αποτελεί ένα ιδιαίτερο μέρος, έναν πολύ μικρό γεωγραφικό χώρο όπου συνυπάρχουν άνθρωποι διαφορετικών εθνοτήτων, φυλών και θρησκειών».
«Αυτό που με ενδιέφερε περισσότερο είναι το πώς η επίσημη ιστορία αφήνει έξω ανθρώπους τραυματισμένους- οι ιστορίες τους μένουν έξω από την Ιστορία. Αυτό ήθελα περισσότερο να ερευνήσουμε, πέρα από οποιαδήποτε κατηγοριοποίηση με εθνοτικά, θρησκευτικά ή άλλα χαρακτηριστικά», διευκρίνισε.
Για τις δύο ώρες που διαρκεί η ταινία, το ωφέλιμο υλικό που συγκέντρωσε το τριμελές συνεργείο κατά την παραμονή του στην Ίμβρο (Ιανουάριο έως και Μάρτιο του 2020 κράτησαν τα γυρίσματα στο νησί) ξεπερνά τις 70 ώρες. «Με πολύ κόπο και μεγάλη προσπάθεια κρατήσαμε ένα storyline, που εγώ το αντιλαμβάνομαι σαν ένα νήμα αφήγησης πολλών διαφορετικών ιστοριών, αποδίδοντας αυτό που ένοιωσα να με συγκινεί περισσότερο στο μέρος, ότι η Ιστορία αφήνει τραύματα, θύματα, ανθρώπους στο περιθώριο, που οι ιστορίες τους δεν έρχονται εύκολα στην επιφάνεια, δεν ακούγονται συχνά».
Ο δημιουργός ανέφερε ότι οι κάτοικοι άνοιξαν πρόθυμα τα σπίτια τους και ότι σε καμία στιγμή δεν ένοιωσε ανοικειότητα. «Μιλήσαμε με ανθρώπους κάθε ηλικίας, τόσο με ανθρώπους που έχουν τραυματικές μνήμες από το παρελθόν, όσο και με ανθρώπους που γεννήθηκαν στο νησί και ζουν εκεί. Το τι γνωρίζει ο καθένας για την ιστορία και το πού επιλέγει να σταθεί μέσα σε αυτή και πώς αυτοπροδιορίζεται έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο καθένας υιοθετεί μία ταυτότητα από τη μία ή άλλη πλευρά. Είτε Κούρδοι, είτε Ρωμιοί που επέστρεψαν, είτε Τουρκοβούλγαροι που εκδιώχθηκαν από τη Βουλγαρία, το σίγουρο ότι μιλάμε για ανθρώπους που αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν ή ακόμα και να εξοριστούν εκεί», σημείωσε.
Αναφερόμενος στη σημερινή συνύπαρξη των κοινοτήτων, σημείωσε ότι πρόκειται για ένα πολύ δύσκολο ζήτημα. «Είναι ιδιόμορφη, μοναδική για τα δικά μας δεδομένα, ταυτόχρονα όμως όχι πάντα εύκολη. Είναι μία συνεχής δοκιμασία», παραδέχθηκε.
Σε ό,τι αφορά την εικόνα που πιστεύει ότι κρατά για την Ίμβρο ο θεατής φεύγοντας από την αίθουσα, είπε πως αυτό που μένει είναι κυρίως το τραύμα και η κοινή αίσθηση ότι το τραύμα είναι κοινό και δε γνωρίζει σύνορα, κάτι που, όπως επισήμανε, θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό να γίνει αντιληπτό στη σημερινή διεθνή συγκυρία.
«Στην πρεμιέρα φάνηκε, μέσα και από τα ερωτήματα των θεατών, πως η ταινία επικοινώνησε με το κοινό σε πολύ μεγάλο βαθμό. Ένα από τα σχόλια που με συγκίνησαν περισσότερο ήταν πως η ταινία είναι περισσότερο ανθρώπινη και όχι διδακτική. Είναι πολύ σημαντικό να νοιώθεις πως επικοινωνείται το μήνυμα στο κοινό. Αυτός είναι, άλλωστε, ο λόγος που κάνουμε μία ταινία, το να δημιουργήσουμε έναν καινούργιο τόπο, όπου μπορούμε να βρεθούμε με συνανθρώπους μας για να θέσουμε καινούρια ερωτήματα, στα οποία θα κληθούμε να δώσουμε καλύτερες απαντήσεις», κατέληξε ο δημιουργός, εκφράζοντας ευχαριστίες στην ΕΡΤ που είναι συμπαραγωγός της ταινίας, όπως και στο ΕΚΚΟΜΕΔ και το iMEdD.
Πηγή: ΑΠΕ/ΜΠΕ
