Του Νίκου Φωτόπουλου
Στο μικροσκόπιο του εισαγγελέα βρίσκεται η υπόθεση της 57χρονης καθηγήτριας Σοφίας Χρηστίδου, που πέθανε το περασμένο Σάββατο έπειτα από αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο, ενώ το προηγούμενο διάστημα είχε καταγγείλει ότι υπήρξε θύμα εκφοβισμού από μαθητές του σχολείου όπου δίδασκε.
Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση γύρω από τα περιστατικά βίας μέσα στις σχολικές αίθουσες και τις συνθήκες εργασίας των εκπαιδευτικών.
Την παραγγελία για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης έδωσε ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας Εφετών Θεσσαλονίκης, Λεωνίδας Νικολόπουλος, ύστερα από σειρά δημοσιευμάτων αλλά και από αναφορές που είχε καταθέσει η ίδια η εκπαιδευτικός προς τις αρμόδιες εκπαιδευτικές αρχές. Στο πλαίσιο της ποινικής έρευνας θα εξεταστεί κυρίως αν προκύπτουν αυτεπαγγέλτως διωκόμενα αδικήματα, καθώς και αν υπήρξε επαρκής αντιμετώπιση των καταγγελιών που είχε διατυπώσει η καθηγήτρια.
Η Σοφία Χρηστίδου δίδασκε Αγγλικά στο 3ο Γενικό Λύκειο Θεσσαλονίκης. Όπως έγινε γνωστό, πριν τον θάνατό της είχε αποστείλει υπόμνημα στη διεύθυνση του σχολείου, στη διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης αλλά και στο υπουργείο Παιδείας, περιγράφοντας σειρά περιστατικών επιθετικής και προσβλητικής συμπεριφοράς που, όπως υποστήριζε, δεχόταν από ομάδα μαθητών.
Καταγγελίες μαθητών
Η εκπαιδευτικός είχε επίσης, παραπεμφθεί σε υγειονομική επιτροπή προκειμένου να αξιολογηθεί αν μπορούσε να συνεχίσει να διδάσκει σε τάξη. Σύμφωνα με τον νομικό παραστάτη της οικογένειάς της, η παραπομπή αυτή φέρεται να βασίστηκε σε καταγγελίες μαθητών ότι δεν συμπεριφερόταν σωστά μέσα στην τάξη, χωρίς να έχει προηγηθεί πειθαρχική έρευνα.
Πληροφορίες της «Θ» αναφέρουν πάντως ότι στο παρελθόν έγινε ΕΔΕ σε βάρος της Σοφίας Χρηστίδου για ανάρμοστη συμπεριφορά μέσα στην τάξη, από την οποία, πάντως, δεν προέκυψαν στοιχεία σε βάρος της. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ακόμη ότι υπήρχε και πρόσφατη επιστολή -που ήταν όμως ανώνυμη-, στην οποία γονείς κατηγορούσαν την 57χρονη καθηγήτρια, επίσης για ανάρμοστη συμπεριφορά μέσα στην τάξη.
Μετά τον θάνατό της, η υπόθεση ήρθε στο προσκήνιο κυρίως μέσω αναρτήσεων σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου συγγενείς και πολίτες ανέφεραν ότι η καθηγήτρια βίωνε έντονη ψυχολογική πίεση λόγω των περιστατικών που, όπως υποστήριζε, συνέβαιναν κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας.
Περιστατικά εκφοβισμού
Την ύπαρξη του υπομνήματος που η ίδια είχε στείλει, αποκάλυψε με ανάρτησή του ο θείος της εκπαιδευτικού, πρώην εφέτης και σύμβουλος Επικρατείας Δημήτρης Κωστόπουλος. Όπως ανέφερε, η Σοφία Χρηστίδου είχε περιγράψει λεπτομερώς περιστατικά μέσα στην τάξη που, κατά την άποψή της, έθεταν σε κίνδυνο τόσο την προσωπική της αξιοπρέπεια όσο και τη σωματική της ακεραιότητα. Στο τρισέλιδο έγγραφο, η καθηγήτρια κατέγραφε συγκεκριμένες ημερομηνίες και περιστατικά. Μεταξύ άλλων, ανέφερε ότι μαθητές της πετούσαν αντικείμενα, την έβριζαν και την απειλούσαν, και τονιζόταν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η κατάσταση στην τάξη είχε ξεφύγει από κάθε έλεγχο.
Σε ένα από τα περιστατικά που περιγράφει, κατά τη διάρκεια μαθήματος στις αρχές Φεβρουαρίου, μαθήτρια φέρεται να της εκσφενδόνισε πλαστικό μπουκάλι με σοκολατούχο γάλα, το οποίο άνοιξε και λερώθηκαν τα ρούχα της εκπαιδευτικού. Σύμφωνα με την ίδια αναφορά, καθ’ όλη τη διάρκεια της ώρας μαθητές συνέχιζαν να της πετούν χαρτιά, ενώ αργότερα εκτοξεύθηκε και μπουκάλι με νερό που άνοιξε στο πάτωμα. Η καθηγήτρια ανέφερε επίσης ότι σε άλλες περιπτώσεις, ενώ έγραφε στον πίνακα, μαθητές της είχαν πετάξει στην πλάτη μπουκάλι με νερό και ένα βαρύ βιβλίο εκμάθησης ξένης γλώσσας. Όπως τόνιζε, τέτοιες ενέργειες θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρό τραυματισμό, ιδιαίτερα από τη στιγμή που η ίδια αντιμετώπιζε πρόβλημα υγείας μετά από κάταγμα στο ιερό οστό.
Κλίμα αναστάτωσης
Στην ίδια αναφορά περιέγραφε ένα γενικότερο κλίμα έντονης αναστάτωσης στην τάξη. Όπως σημείωνε, μαθητές έσερναν τα θρανία, χτυπούσαν καρέκλες στο πάτωμα, φώναζαν και έκαναν θορύβους, ενώ ένας καθηγητής από διπλανή αίθουσα αναγκάστηκε δύο φορές να μπει στην τάξη για να δει τι συμβαίνει.
Σε άλλο περιστατικό, όπως κατήγγειλε, μαθήτρια φέρεται να την έβρισε με βαρείς χαρακτηρισμούς, να την απείλησε και να την έσπρωξε, με αποτέλεσμα να πέσει στην καρέκλα του καθηγητή. Η ίδια σημείωνε ότι η συμπεριφορά συγκεκριμένης ομάδας μαθητών ήταν εξαιρετικά επιθετική και, όπως έγραφε χαρακτηριστικά, είχε στόχο την απομάκρυνσή της από το σχολείο. «Τα περιστατικά που περιγράφω αποτελούν τη σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι», ανέφερε στο υπόμνημά της, υποστηρίζοντας ότι κάθε προσπάθεια επικοινωνίας με τους συγκεκριμένους μαθητές είχε καταστεί αδύνατη.
Λήψη μέτρων ασφαλείας
Παράλληλα, η Σοφία Χρηστίδου ζητούσε την άμεση παρέμβαση των αρμόδιων αρχών και πρότεινε τη λήψη αυξημένων μέτρων ασφάλειας στο σχολείο. Μεταξύ άλλων, πρότεινε την παρουσία αστυνομικών στη διάρκεια λειτουργίας του σχολείου, την εγκατάσταση συστημάτων ελέγχου αντικειμένων με ακτίνες Χ και τη συστηματική παρουσία σχολικού ψυχολόγου, προκειμένου να αντιμετωπίζονται φαινόμενα βίας και εκφοβισμού. Επιπλέον, ζητούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο απομάκρυνσης συγκεκριμένων μαθητών, τους οποίους κατηγορούσε ότι ασκούσαν πίεση και εκφοβισμό, τόσο σε εκείνη όσο και σε άλλους συμμαθητές τους για χρόνια, ήδη από την περίοδο του δημοτικού σχολείου.
Από την πλευρά του, ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων του σχολείου εξέδωσε ανακοίνωση εκφράζοντας συλλυπητήρια για τον θάνατο της εκπαιδευτικού, τονίζοντας ωστόσο ότι δεν θα πρέπει να αποδίδονται ευθύνες χωρίς τεκμηρίωση.
Η εισαγγελική έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη αναμένεται να εξετάσει όλα τα στοιχεία της υπόθεσης, τις καταγγελίες της εκπαιδευτικού, τις ενέργειες που έγιναν από τη σχολική διοίκηση αλλά και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες εκτυλίχθηκαν τα περιστατικά που η ίδια είχε περιγράψει. Παράλληλα, η υπόθεση αναδεικνύει για ακόμη μία φορά το ζήτημα της σχολικής βίας και της διαχείρισής της μέσα στο εκπαιδευτικό σύστημα.
«Ανυπόφορες οι συνθήκες εργασίας για τους εκπαιδευτικούς»
Για «επιλεκτική ευαισθησία» και «επιλεκτική αυστηρότητα» της διοίκησης της διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατ. Θεσσαλονίκης κάνει λόγο σε ανακοίνωσή της η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδος (ΟΙΕΛΕ) με αφορμή τον θάνατο της εκπαιδευτικού στη Θεσσαλονίκη.
Υπογραμμίζοντας ότι «ανοίγει το φάκελο της ακραίας αδικίας και του bullying που υφίστανται οι εκπαιδευτικοί από διευθυντικά στελέχη της εκπαίδευσης», ζητά την έναρξη ενός κοινωνικού διαλόγου με το υπουργείο Παιδείας για τις «ανυπόφορες» συνθήκες εργασίας των εκπαιδευτικών.
Στη συνέχεια, κάνοντας λόγο για δυο μέτρα και δύο σταθμά από την Διευθύντρια Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης, σημειώνει ότι «προκαλεί σε εμάς τους ιδιωτικούς εκπαιδευτικούς έντονα ερωτηματικά, πώς η Διευθύντρια Δ.Ε. Ανατ. Θεσσαλονίκης παρέπεμψε τόσο εύκολα μια συνάδελφο με μεταδιδακτορική έρευνα (!) για “πνευματική ανικανότητα” (!!), όταν λίγους μήνες πριν έβγαλε “λάδι” ιδιοκτήτη ιδιωτικού σχολείου που έπιασε φωτιά και όπου από θαύμα δεν θρηνήσαμε θύματα! Η συγκεκριμένη αποδεικνύεται κέρβερος με τους αδύναμους εκπαιδευτικούς και αρνάκι με τις διοικήσεις των ισχυρών ιδιωτικών σχολείων. Τα συμπεράσματα ανήκουν σε κάθε πολίτη» τονίζεται χαρακτηριστικά.
Bullying δεν υφίστανται μόνο οι μαθητές
Της Θεοδώρας Απότα
Σοβαρά ζητήματα που αφορούν όχι μόνο την εκπαιδευτική κοινότητα, αλλά και ολόκληρη την κοινωνία, έφερε στο φως ο θάνατος της 57χρονης καθηγήτριας Σοφίας Χρηστίδου.
Τα ερωτήματα αυτά συνοψίζονται στις δηλώσεις που έκανε ο δικηγόρος της οικογένειας της εκπαιδευτικού, Χαράλαμπος Αποστολίδης. «Δεν γίνεται η μακαρίτισσα ένα μήνα πριν, με αναφορά της στη διεύθυνση και στη δευτεροβάθμια και στο σχολείο της και στο υπουργείο Παιδείας να τα αναφέρει όλα αυτά και αυτοί να κοιμούνται» τόνισε αναφερόμενος στην τρισέλιδη αναφορά που είχε αποστείλει τον Φεβρουάριο η Σοφία Χρηστίδου προς τις αρμόδιες εκπαιδευτικές διευθύνσεις.
Η «Θ» απευθύνθηκε στον περιφερειακό διευθυντή Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας, Αλέξανδρο Κόπτση, για την εν λόγω υπόθεση, ωστόσο ο ίδιος δεν θέλησε να προβεί σε κάποια δήλωση.
Αντιθέτως, οι εκπαιδευτικοί επισημαίνουν σε δηλώσεις τους την ανάγκη αφενός να πέσει «φως» στα πραγματικά γεγονότα, και, αφετέρου και πρωτίστως, να βελτιωθούν άμεσα οι συνθήκες κάτω από τις οποίες πολλές φορές είναι αναγκασμένοι να διδάξουν. Σε αυτό το πλαίσιο, χαρακτηριστική είναι η ανακοίνωση της Γ΄ Ένωσης Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης (ΕΛΜΕ) Θεσσαλονίκης, όπου γίνεται λόγος, μεταξύ άλλων, για έλλειψη ψυχολόγων, κοινωνικών λειτουργών, βοηθητικού προσωπικού αλλά και εκπαιδευτικών στα σχολεία, με αποτέλεσμα πολλοί συνάδερφοί τους να βρίσκονται αντιμέτωποι με αντίξοες συνθήκες κατά τη διαδικασία της διδασκαλίας. Από την πλευρά της, η Ομοσπονδία Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης (ΟΛΜΕ) επισημαίνει σε ανακοίνωσή της ότι είναι αναγκαίο να ληφθούν άμεσα ουσιαστικά μέτρα για τη στήριξη των εκπαιδευτικών και την ενίσχυση του δημόσιου σχολείου. «Απαιτείται η ουσιαστική ενίσχυση των σχολικών μονάδων με μόνιμη παρουσία κοινωνικών λειτουργών και ψυχολόγων, καθώς και η δημιουργία δομών που θα στηρίζουν έμπρακτα τους εκπαιδευτικούς στο έργο τους», τονίζει η ΟΛΜΕ.
Πάντως, με αφορμή το θάνατο της 57χρονης, πολλοί συνάδελφοί της μοιράστηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τις δικές τους δυσάρεστες εμπειρίες στις σχολικές αίθουσες, σημειώνοντας ότι «το bullying δεν συμβαίνει μόνο στα παιδιά» και θέλοντας με αυτόν τον τρόπο να αποτυπώσουν τις δυσκολίες που καλούνται να διαχειριστούν σε ορισμένες περιπτώσεις.
Οι αλλαγές που συντελέστηκαν στο οικογενειακό περιβάλλον επηρεάζουν τα σημερινά παιδιά
Του Αντώνη Φολεδιανάκη
Ψυχολόγου & φιλόλογου PhD EHU/UPV Neuropath
Ο πρόσφατος θάνατος της εκπαιδευτικού Σοφίας Χρηστίδου στη Θεσσαλονίκη επανέφερε με δραματικό τρόπο στο δημόσιο διάλογο ένα ζήτημα που απασχολεί όλο και περισσότερο την εκπαιδευτική και κοινωνική πραγματικότητα: τη σχέση ανάμεσα στην οικογένεια, το σχολείο και τα όρια στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών. Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, η εκπαιδευτικός είχε αναφερθεί σε περιστατικά έντονης διαταραχής της σχολικής διαδικασίας και επιθετικής συμπεριφοράς μαθητών μέσα στην τάξη. Ανεξάρτητα από την πλήρη διερεύνηση των συνθηκών του περιστατικού, το γεγονός αυτό αναδεικνύει ευρύτερα κοινωνικά και ηθικά ζητήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται σήμερα η παιδική κοινωνικοποίηση.
Η δομή της σύγχρονης ελληνικής οικογένειας έχει μεταβληθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες. Η μείωση του αριθμού των παιδιών, με την κυριαρχία της οικογένειας με ένα παιδί, περιορίζει τις καθημερινές εμπειρίες κοινωνικής αλληλεπίδρασης μεταξύ αδελφών. Η αδελφική σχέση αποτελούσε παραδοσιακά έναν σημαντικό χώρο εκμάθησης βασικών κοινωνικών δεξιοτήτων, όπως η διαχείριση συγκρούσεων, η αναγνώριση ορίων και η αποδοχή της ματαίωσης. Όταν αυτή η εμπειρία απουσιάζει, ένα μέρος της κοινωνικής μάθησης μεταφέρεται αποκλειστικά στο σχολικό περιβάλλον.
Παράλληλα, οι σύγχρονες συνθήκες εργασίας οδηγούν πολλούς γονείς σε παρατεταμένη απουσία από την καθημερινότητα των παιδιών. Η υπερεργασία και η επαγγελματική πίεση συχνά περιορίζουν τον χρόνο ουσιαστικής καθοδήγησης και διαπαιδαγώγησης. Σε αρκετές περιπτώσεις, η ενοχή για την περιορισμένη παρουσία των γονέων μετατρέπεται σε υπερπροσφορά υλικών αγαθών και σε πιο επιτρεπτικές μορφές ανατροφής. Το παιδί μπορεί έτσι να συνηθίσει σε ένα περιβάλλον όπου οι επιθυμίες του ικανοποιούνται εύκολα, χωρίς να συνοδεύονται πάντα από αντίστοιχες απαιτήσεις ευθύνης και προσπάθειας.
Ένα ακόμη στοιχείο που επηρεάζει τη λειτουργία του σχολείου είναι η αυξανόμενη παρεμβατικότητα ορισμένων γονέων στη σχολική διαδικασία. Η συνεργασία οικογένειας και σχολείου αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την αποτελεσματική εκπαίδευση. Ωστόσο, όταν η συνεργασία αυτή μετατρέπεται σε συστηματική αμφισβήτηση του παιδαγωγικού ρόλου του εκπαιδευτικού, δημιουργείται ένα περιβάλλον όπου η παιδαγωγική αυθεντία αποδυναμώνεται. Το παιδί ενδέχεται να αντιληφθεί ότι οι κανόνες μπορούν να διαπραγματευτούν ή να παρακαμφθούν, γεγονός που δυσκολεύει τη διατήρηση ενός σταθερού παιδαγωγικού πλαισίου μέσα στην τάξη.
Παρά τις προκλήσεις αυτές, η κοινωνία εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικούς μηχανισμούς ανθεκτικότητας. Πολλές οικογένειες συνεχίζουν να επενδύουν ουσιαστικά στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών τους, συνδυάζοντας τη συναισθηματική υποστήριξη με σαφή όρια και υπευθυνότητα. Αντίστοιχα, πολλά παιδιά αναπτύσσουν αξίες σεβασμού, συνεργασίας και κοινωνικής ευθύνης. Η ισορροπία ανάμεσα στην προστασία του παιδιού και στη διατήρηση ενός σαφούς πλαισίου κανόνων αποτελεί βασική προϋπόθεση τόσο για την υγιή ανάπτυξη των παιδιών όσο και για τη λειτουργία ενός σχολείου που μπορεί να επιτελεί αποτελεσματικά τον παιδαγωγικό του ρόλο.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
