Μια σπάνια ξύλινη σφραγίδα για ζυμώματα που απεικονίζει έναν δικέφαλο αετό, φέρει χαραγμένη την ημερομηνία 1912 και συμβολίζει τον θρίαμβο και τη νίκη του Χριστού απέναντι στον θάνατο είχε τυλιγμένη σε ένα πανί στο σπίτι της μια γυναίκα 85 ετών, σήμερα, η κ. Σοφία από τον Ταξιάρχη Χαλκιδικής. Κάποια στιγμή αποφάσισε να την χαρίσει στη νύφη της, Πρόεδρο του Συλλόγου Γυναικών Ταξιάρχη, Γεωργία Αρωνιάδα, η οποία έμεινε έκπληκτη όταν την είδε καθώς οι αυθεντικές σφραγίδες που χρησιμοποιούνταν για το έθιμο είναι εξαιρετικά σπάνιες στον Ταξιάρχη όπου σήμερα υπάρχουν μόνο τρεις συνολικά σε ένα χωριό επτακοσίων ατόμων.
Στην περιοχή αυτή, οι νοικοκυρές σφράγιζαν με τις ξύλινες σφραγίδες τα ιδιαίτερα ψωμιά που ζύμωναν τις ημέρες του Πάσχα και αρωμάτιζαν με φύλλα δάφνης: τις «Γκουρκγούνες» που προσφέρονταν ως ένδειξη σεβασμού και οικογενειακής αγάπης. Τα σφραγισμένα ψωμιά έδωσαν το όνομά τους στο έθιμο του τόπου που συνιστά ένα από τα πιο ξεχωριστά και συμβολικά πασχαλινά έθιμα του Ταξιάρχη, βαθιά ριζωμένο στην τοπική παράδοση και την οικογενειακή συνοχή. «Αυτό το έθιμο δεν το έχουμε ακούσει πουθενά αλλού» εξηγεί, μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ η κ. Αρωνιάδα ενώ παρουσιάζει τους συμβολισμούς του αλλά και το τελετουργικό που ακολουθούνταν με συγκεκριμένη ιεραρχική σειρά.
Όπως λέει, «το ψωμί ήταν ιδιαίτερο και ζυμωνόταν με νερό δάφνης. Ο συμβολισμός του είναι πολύ βαθύς γιατί και η ίδια η δάφνη είναι ένα νικηφόρο σύμβολο. Το σχήμα του ψωμιού δεν ήταν στρογγυλό αλλά ωοειδές με μύτες στην άκρη και σφραγιζόταν πάνω του ο δικέφαλος αετός, σύμβολο νίκης και θριάμβου. Το ψωμί γινόταν το Πάσχα και το πήγαιναν οι γυναίκες στις κουμπάρες αντί για τσουρέκι, μαζί με ένα καλάθι κόκκινα αυγά και ένα μπουκάλι κρασί. Εκείνες μάλιστα έδιναν ένα αντίδωρο, ένα μικρό δωράκι και κάποια καλούδια. Όλα αυτά ήταν σύμβολα καλής υγείας και ευημερίας. Αυτή η διαδικασία γινόταν και από τα μικρότερα προς τα πιο ηλικιωμένα μέλη της οικογένειας με συγκεκριμένη σειρά. Η μικρότερη νύφη της οικογένειας, εκείνη που παντρεύτηκε τον μικρότερο γιό, έδινε την Γκουρκγούνα στη μεγαλύτερη νύφη, εκείνη που παντρεύτηκε τον μεγαλύτερο γιο. Εκείνη πήγαινε στην πεθερά της και στη μητέρα της για να τους δώσει τις Γκουργκούνες ενώ το έθιμο τελούνταν μόνο από γυναίκες».
Για το πώς βρέθηκε η σφραγίδα με τον δικέφαλο αετό στα χέρια της πεθεράς της, η κ. Αρωνιάδα επισημαίνει ότι της την είχε δώσει η μητέρα της και σε εκείνη την έδωσε η δική της μητέρα. Καθώς, άλλωστε, μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν επίσημες καταγραφές για την παρασκευή και την τελετουργία της Γκουργκούνας, για πρώτη φορά, ο Σύλλογος Γυναικών Ταξιάρχη προχώρησε στην καταγραφή της προφορικής αυτής παράδοσης, αναγνωρίζοντας τη σημασία της διάσωσης και μετάδοσής της στις επόμενες γενιές. «Εμείς στον σύλλογο θέλουμε να καταγράψουμε αυτά τα έθιμα που αγγίζουν την καρδιά των ανθρώπων στο χωριό και χάνονται. Έχουμε πολλά και τα δουλεύουμε τώρα σιγά σιγά. Αυτό το χωριό είναι ένας πλούτος και παρότι δεν κατάγομαι από εδώ, διαπιστώνω ότι υπάρχουν εδώ πράγματα που δεν θεωρούνται σημαντικά αλλά δεν υπάρχουν πουθενά αλλού στην Ελλάδα» συμπληρώνει.
Η διάσωση, άλλωστε, από τον Σύλλογο Γυναικών Ταξιάρχη της ξύλινης σφραγίδας, που χρονολογείται από το 1912, αποτέλεσε αφορμή για την αναβίωση αυτού του μοναδικού εθίμου την ερχόμενη Παρασκευή, 3 Απριλίου στο παραδοσιακό πετρόχτιστο Κτήριο του Συλλόγου, το οποίο παραχωρήθηκε από τον Δήμο Πολυγύρου και αναστηλώθηκε από τα μέλη του συλλόγου. «Το κτίριο αυτό χρονολογείται από το 1950 και σε αυτό θα τοποθετηθούν όλα τα αντικείμενα με τα οποία γινόταν τα ζυμώματα. Εκεί οι “Γκουργκούνες” θα ζυμωθούν και θα ψηθούν με τον παραδοσιακό τρόπο. Στη συνέχεια, θα γίνει η αναπαράσταση της παράδοσης του ψωμιού από τις νεότερες στις μεγαλύτερες γενιές. Θα συμμετέχουν τρεις γυναίκες οι οποίες θα είναι ντυμένες με το παλιό ένδυμα των γυναικών, τον αλαντζά, που περιλαμβάνει φόρεμα ή φούστα, ποδιά και κεφαλόδεσμο – μαντήλι. Η μητέρα θα ετοιμάσει το καλάθι, θα πάρει μαζί της την κόρη και θα επισκεφθούν την νονά. Τα ψωμιά θα τοποθετηθούν σε ένα καλάθι τυλιγμένα στην υφαντή -στους αργαλειούς- πετσέτα και θα έχουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην αναβίωση του εθίμου. Αργότερα οι “Γκουργκούνες” θα ευλογηθούν και θα μοιραστούν την Κυριακή των Βαΐων στον Ιερό Ναό Παμμεγίστων Ταξιαρχών, μεταφέροντας το πνεύμα του εθίμου στις νεότερες γενιές και κρατώντας ζωντανή μια πολύτιμη παράδοση του τόπου» τονίζει η Πρόεδρος του Συλλόγου.
Πηγή: ΑΠΕ/ΜΠΕ
