Τα φώτα του ενδιαφέροντος έστρεψε σε μια συλλογή έργων τέχνης, για την οποία λίγοι γνωρίζουν ότι η Θεσσαλονίκη τη διαθέτει στην στην πολιτιστική της ατζέντα, η παρουσίαση της ανάπλασης του εμβληματικού FIX στη δυτική είσοδο της πόλης. Πρόκειται για τη συλλογή Κωστάκη, που φιλοξενείται -για κάποιους βρίσκεται «κρυμμένη»- στη μονή Λαζαριστών, στη Σταυρούπολη.
Όπως χαρακτηριστικά υπενθύμισε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, στο πλαίσιο της συζήτησης για την ανάπλαση του βιομηχανικού συγκροτήματος, η συλλογή Κωστάκη, που αριθμεί 1.277 έργα, αποκτήθηκε, το 2000 με 2002, από το υπουργείο Πολιτισμού έναντι 33.500.000 ευρώ.
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επένδυση της πατρίδας μας στον πολιτισμό, που δεν αφορά στην κατασκευή υποδομών. Η συλλογή παραχωρήθηκε από το υπουργείο Πολιτισμού στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, ο φυσικός διάδοχος του οποίου είναι το MOMus. «Σήμερα η αξία της έχει δεκαπλασιαστεί, ενώ δια της συλλογής αυτής το MOMus εντάσσεται αναμφίβολα στον χάρτη των διεθνών μουσείων», ανέφερε χαρακτηριστικά η υπουργός Πολιτισμού.
Η συλλογή Κωστάκη είναι μόνιμη συλλογή έργων τέχνης της ρωσικής πρωτοπορίας που συνέλεξε ο συλλέκτης και ζωγράφος Γεώργιος Κωστάκης. Η συλλογή των έργων άρχισε το 1946 και αφορούσε έργα δημιουργημένα από τις αρχές του 20ου αιώνα μέχρι το τέλος του μεσοπολέμου. Περιλαμβάνει 1.277 έργα (λάδια, σχέδια, κεραμικά και κατασκευές) και είναι η μεγαλύτερη συλλογή έργων ρωσικής πρωτοπορίας εκτός Ρωσίας.
Η αξία της
Η αξία της συλλογής Κωστάκη συνίσταται στο γεγονός της αυθεντικότητας των έργων. Σύμφωνα με την ιστορικό τέχνης Μάργκιτ Ράουελ που ασχολήθηκε επισταμένως με τη συλλογή, η επιλογή των αυθεντικών έργων από τον Κωστάκη ήταν έργο εξαιρετικής δυσκολίας λόγω της πληθώρας των πλαστών έργων και της μικρής ποσότητας έργων προς σύγκριση. Ως εκ τούτου, συμπεραίνει ότι ο Κωστάκης αγόραζε απευθείας από τους δημιουργούς ή τις οικογένειες και τους φίλους τους χωρίς να είναι σε θέση να γνωρίζει την εκ των υστέρων τεράστια εξέλιξη τους. Η συλλογή δεν αποτελεί τυχαία συγκέντρωση έργων, αλλά προϊόν συστηματικής και επιλεκτικής δουλειάς ενός ανθρώπου με βαθιά γνώση του αντικειμένου. Εν κατακλείδι, η συλλογή Κωστάκη είναι σημείο αναφοράς στην τέχνη και αναβαθμίζει το επίπεδο αξιοπιστίας και εγκυρότητας του παγκόσμιου πολιτισμού.
Ποιος ήταν ο Γιώργος Κωστάκης
Ο Γεώργιος Κωστάκης (1913 – 1990) ήταν σημαντικός συλλέκτης έργων τέχνης, κυρίως Ρώσων καλλιτεχνών.
Γεννήθηκε από Έλληνες γονείς στη Μόσχα το 1913. Πατέρας του ήταν ο Διονύσης Κωστάκης εύπορος έμπορος με καταγωγή από τη Ζάκυνθο. Μέχρι το 1977 παρέμεινε στη ρωσική πρωτεύουσα όπου και συνέλεξε την περίφημη συλλογή του. Ο Κωστάκης ήταν υπάλληλος της ελληνικής πρεσβείας ως οδηγός (και μετέπειτα της καναδικής πρεσβείας), ωστόσο στο πλαίσιο των επαγγελματικών του καθηκόντων συνόδευε ξένους διπλωμάτες στις επισκέψεις τους σε παλαιοπωλεία και χώρους τέχνης.
Μολονότι δεν είχε καλλιτεχνική παιδεία και επαφή με τη μοντέρνα τέχνη, όταν είδε το 1946 ένα πίνακα της Όλγας Ροζάνοβα εντυπωσιάστηκε και άμεσα άρχισε να μελετά το έργο της ρωσικής πρωτοπορίας. Το θεωρητικό ενδιαφέρον δεν άργησε να μετατραπεί σε πράξη και ο Κωστάκης άρχισε τη συλλογή έργων η οποία συνεχίστηκε για τουλάχιστον τριάντα χρόνια.
Το τίμημα εξαγοράς των έργων ήταν συχνά πολύ χαμηλό, λόγω της απαξίωσης τους από το σταλινικό καθεστώς. Η αξία της συλλογής διέσωσε σημαντικά έργα τέχνης από τη λήθη και την επίθεση που δέχθηκαν από τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό.
Πέθανε στις 9 Μαρτίου του 1990 στην Αθήνα.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
