Της Χιονίας Βλάχου – Μπλιάτκα
Ο πίνακας «Ένα Μπαρ στα Folies-Bergère» (Un Bar aux Folies-Bergère, 1882) του Édouard Manet είναι ένα πολυσυζητημένο έργο για την τεχνική του δημιουργού του, αλλά και για τις κοινωνικές και πολύπλοκες ψυχολογικές ερμηνείες που γέννησε.
Η νεαρή γυναίκα πίσω από το μπαρ είναι η Συζόν, που σύμφωνα με φίλους του Μανέ υπήρξε μια πραγματική μπαργούμαν στα Folies-Bergère, ένα από τα περίφημα παρισινά καφεθέατρα – χώρος διασκέδασης όπου συνδυάζονταν η μουσική, το θέαμα, το τσίρκο και η κοινωνική συναναστροφή στα τέλη του 19ου αιώνα.
Μας κοιτάζει κατάματα, αλλά συναισθηματικά είναι μίλια μακριά. Τη βλέπουμε πίσω από τον πάγκο της περιτριγυρισμένη από μπουκάλια ποτών, άνθη και έναν καθρέφτη που καταλαμβάνει ολόκληρο το βάθος του πίνακα.
Η έκφρασή της είναι κενή, σχεδόν μουδιασμένη. Στο λαιμό της φορά ένα μενταγιόν, σύμβολο μιας άλλης ζωής, ίσως ενός έρωτα μακρινού από τον κόσμο της δουλειάς της και της φθοράς. Δεν την αγγίζουν οι γύρω πότες, εραστές, ψεύτες, κλέφτες και επιχειρηματίες Πίσω της ο μεγάλος καθρέφτης αντανακλά το πολύβουο πλήθος, αλλά στην αντανάκλαση είναι γυρισμένη στο πλάι, γέρνοντας προς έναν άντρα με καπέλο που μπορεί και να της κάνει ερωτική πρόταση γάμου ή συνεύρεσης.
Ο Μανέ
Ο Εντουάρ Μανέ (1832–1883), που θεωρείται πως συνέβαλε στη θεμελίωση της μοντέρνας τέχνης, σκανδάλισε το παρισινό κοινό με την τολμηρή γυμνή Olympia (1863) και τη σκληρή, ρεαλιστική απεικόνιση της σύγχρονης ιστορίας με τη.Εκτέλεση του Μαξιμιλιανού (1867).
Το παράδοξο που κέντρισε το ενδιαφέρον των κριτικών και του κοινού, βρίσκεται στον καθρέφτη καθώς η αντανάκλαση δεν φαίνεται να ακολουθεί τους κανόνες της γεωμετρικής προοπτικής.
Ο θεατής βλέπει μεν την αντανάκλαση της γυναίκας αλλά σε ελαφρώς μετατοπισμένη θέση, όπου φαίνεται να συνομιλεί με τον πελάτη. Αυτό αρκεί για να δημιουργήσει ασάφεια ανάμεσα στην εμπειρία και την ψευδαίσθηση. Τούτο είναι μεταξύ των βασικών θεμάτων του Μοντερνισμού.
Η γοητεία του έργου συνίσταται στο ότι η γυναίκα στο μπαρ φαίνεται αποξενωμένη, ψυχρή και μελαγχολική παρότι περιβάλλεται από φώτα, ποτά και διασκέδαση. Εκπέμπει μοναξιά. Τα λουλούδια αποτελούν μια συγκινητική προσπάθεια να διατηρηθεί λίγη ανθρωπιά, όπως και τα κομψά μπλε ρούχα της. Είναι όπως είπαν, «η Τζοκόντα των ιμπρεσιονιστών».
Ο Manet σύμφωνα με πολλούς κριτικούς εδώ σχολιάζει τη μοντέρνα αστική απομόνωση μέσα στο πλήθος που γεννά το χαρακτηριστικό συναίσθημα του τέλους του 19ου αιώνα, όπως ακριβώς το περιγράφουν και συγγραφείς όπως ο Baudelaire, μετατρέποντας μια απλή στιγμή σε στοχασμό για την ανθρώπινη μοναξιά.
Το έργο αυτό που είναι η τελευταία μεγάλη ζωγραφική σύνθεση του Εντουάρ Μανέ, ολοκληρώθηκε έναν χρόνο πριν από τον θάνατό του και μπορείτε σήμερα να το δείτε στην Courtauld Institute Gallery στο Λονδίνο.
Ο ζωγράφος του 20ού αιώνα, του οποίου τα πορτρέτα οφείλουν πολλά στον Μανέ, ήταν ο εντελώς ειρωνικός Άντι Γουόρχολ.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
