Της Δήμητρας Μακρή
Η Eurovision, όπως και ο αθλητισμός, είναι… απολιτικά! Δηλαδή; Όπως ακριβώς αναφέρει ο Καταστατικός Χάρτης του Ολυμπιακού Κινήματος ότι πολιτική και αθλητισμός δεν συμπορεύονται, έτσι ακριβώς αναφέρουν και οι κρατικοί φορείς – διοργανωτές του ευρωπαϊκού διαγωνισμού τραγουδιού ότι η πολιτική δεν έχει χώρο σε αυτόν εδώ και 70 χρόνια.
Κι όμως, τόσο η Eurovision όσο και πολλές αθλητικές διοργανώσεις –από τους Ολυμπιακούς Αγώνες μέχρι το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου, από τη «διπλωματία του Πινγκ Πονγκ» μέχρι τον αγώνα για την εξάλειψη του απαρτχάιντ στον Αθλητισμό (που εμπεριείχε και τον αποκλεισμό της Νότιας Αφρικής από κάθε διοργάνωση λόγω της κατάφωρης παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων)- αποτέλεσαν «γήπεδο» άσκησης πολιτικής.
Γιατί συμβαίνει αυτό σε έναν διαγωνισμό τραγουδιού; Ίσως επειδή διαγωνίζονται χώρες υπό τη σημαία τους. Ίσως επειδή υπάρχει ψηφοφορία. Ίσως επειδή σε κάθε προσπάθεια καλλιτέχνη ενυπάρχει η εθνική υπερηφάνεια που επιφέρει η προσπάθεια και η νίκη. Ίσως επειδή τελικά όλα αυτά αποτελούν εκφράσεις μέσω των οποίων τα κράτη προσπαθούν να περάσουν μια ιδεολογία, μια υπεροχή, ένα μήνυμα, έναν τρόπο ζωής. Ίσως επειδή είναι… πολλά τα λεφτά. Ίσως για όλα αυτά μαζί εκδηλώσεις κατά τα άλλα μη πολιτικές να μετατρέπονται σε χώρους άσκησης όχι απλώς πολιτικής αλλά… γεωπολιτικής!
Ειδικά ο φετινός επετειακός διαγωνισμός της Eurovision που συμπληρώνει 70 χρόνια ζωής, ο οποίος βρέθηκε στο επίκεντρο ακόμη και μποϊκοτάζ 5 κρατών, μεταξύ των οποίων και της Ισπανίας, μιας εκ των big five (των πέντε μεγάλων χρηματοδοτών του – οι άλλες είναι η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, και η Μεγάλη Βρετανία. Η Ισπανία είχε, όμως, και υποστηρικτές, καθώς και η Ιρλανδία, η Ισλανδία, η Ολλανδία και η Σλοβενία αποφάσισαν να μη στείλουν αποστολή στη Βιέννη, αλλά και να μη μεταδώσουν ένα από τα μεγαλύτερα τηλεοπτικά γεγονότα παγκοσμίως.
Μποϊκοτάζ λόγω Ισραήλ
Ο λόγος; Υποστήριξαν πως η συμμετοχή του Ισραήλ, το οποίο κυβερνά ο καταζητούμενος με διεθνές ένταλμα σύλληψης Νετανιάχου και βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση, σημαίνει πως ισχύουν… δυο ταχύτητες. Η Ρωσία, για παράδειγμα, αποκλείστηκε από τη διοργάνωση λόγω του πολέμου στην Ουκρανία ήδη από 2022, ενώ η ίδια η Ουκρανία κέρδισε τότε τον διαγωνισμό.
Πέρα από το μποϊκοτάζ των 5 κρατών, Παλαιστίνιοι και Βέλγοι καλλιτέχνες διοργάνωσαν συναυλία στις Βρυξέλλες με τίτλο «Ενωμένοι για την Παλαιστίνιοι – Καμία σκηνή για Γενοκτονία», διαμαρτυρόμενοι για τη συμμετοχή του Ισραήλ στον μουσικό διαγωνισμό. Η συναυλία πραγματοποιήθηκε την Τρίτη, την ώρα του Α’ ημιτελικού.
Πάντως δεν είναι η πρώτη φορά που η πολιτική (ή η γεωπολιτική) «μπαίνει» στον διαγωνισμό της Eurovision. Στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η απουσία των χωρών του Ανατολικού μπλοκ αναδείκνυε τον ευρωπαϊκό διχασμό. Στη δεκαετία του ‘60 είχαν ξεσπάσει διαμαρτυρίες για τη συμμετοχή της Ισπανίας του χενεραλίσιμο Φρανθίσκο Φράνκο ή της Πορτογαλίας του δικτάτορα Αντόνιο Σαλαζάρ. Το 1974 η Ελλάδα απείχε από τη διοργάνωση λόγω της εισβολής της Τουρκίας στην Κύπρο. Οι σχέσεις ανάμεσα στη Γεωργία και τη Ρωσία ή την Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν για το Ναγκόρνο Καραμπάχ επίσης επηρέασαν τον διαγωνισμό τραγουδιού.
Δεν θα πρέπει να ξεχνά κανείς και τι συμβαίνει στην ψηφοφορία με τα μπλοκ που… αλληλοϋποστηρίζονται για τους πολυπόθητους 12 βαθμούς! Εκεί οι χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας, του πρώην Ανατολικού μπλοκ και οι σκανδιναβικές χώρες συνασπίζονται σε μια συμμαχία που δύσκολα σπάει.
Μηνύματα
Εκτός δε των αμιγώς πολιτικών θεμάτων δεν ήταν λίγες οι φορές που καλλιτέχνες μέσω του τραγουδιού ή της περφόρμανς τους προσπάθησαν να περάσουν διαφορά μηνύματα. Αυτό συνέβη, για παράδειγμα, με την Ντάνα Ιντερνάσιοναλ υπέρ της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, με την μπάντα των Φινλανδών το 2015 για τα ΑΜΕΑ και το 2021 με τον Ζεάνγκου Μακρόι με αναφορές στη σκλαβιά, τον ρατσισμό και το αποικιακό παρελθόν. Ή με τη ρωσική συμμετοχή, την ίδια χρονιά, της Μανίσα, η οποία μίλησε για τη χειραφέτηση των γυναικών. Εξάλλου, πρόκειται για έναν διαγωνισμό που αποτελούσε πάντα αντανάκλαση της εκάστοτε πολιτικής κατάστασης.
Στον σημερινό επετειακό τελικό το σλόγκαν είναι «Ενωμένοι από τη Μουσική στην Καρδιά της Ευρώπης. Η ευχή βέβαια είναι το… μεγάλο ευρωπαϊκό πάρτι, το οποίο εννοείται πως έχει αλλάξει ριζικά σε σχέση με αυτό που ήταν πριν από 70 χρόνια, θα συνεχίσει να κερδίζει και να ενώνει τους οπαδούς του, παρά τα όσα ακούγονται και τη μικρότερη συμμετοχή σε ένα από τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά διασυνοριακά και διαπολιτισμικά γεγονότα παγκοσμίως.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
