Μια νέα, ουσιαστική έκθεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφάλειας Μεταφορών (ETSC) δείχνει ότι κάθε χρόνο χιλιάδες άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους σε τροχαία που συμβαίνουν κατά την εργασία ή στη διαδρομή από και προς αυτήν.
Παρ’ όλα αυτά, οι κυβερνήσεις και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί εξακολουθούν να μην διαθέτουν έναν ενιαίο, κοινό ορισμό για το τι θεωρείται τροχαίο εργατικό ατύχημα. Παρότι οι θάνατοι στις οδικές μεταφορές παραμένουν χιλιάδες ετησίως, δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία σε επίπεδο ΕΕ για έναν βασικό, κοινά αποδεκτό ορισμό του όρου.
Η έκθεση με τίτλο «Αξιοποίηση των δυνατοτήτων για τη μείωση των θανάτων και τραυματισμών από τροχαία συμβάντα που σχετίζονται με την εργασία» καταγράφει τουλάχιστον 2.922 θανάτους ετησίως στην ΕΕ την περίοδο 2020–2022 σε περιστατικά που συνδέονται με την εργασία, με το 43% αυτών να αφορά τον τομέα των μεταφορών. Δεδομένα από 16 ευρωπαϊκές χώρες δείχνουν ότι τα θανατηφόρα τροχαία εργατικά ατυχήματα αντιστοιχούν στο 30–40% του συνόλου των θανατηφόρων τροχαίων δυστυχημάτων. Ωστόσο, η πραγματική εικόνα παραμένει θολή, καθώς παρατηρούνται προβλήματα και ελλείψεις στη συλλογή των στοιχείων και διαφοροποιήσεις στον ορισμό του συμβάντος σε κάθε κράτος. Στη Γαλλία, οι θάνατοι αυτοί αντιπροσωπεύουν το 42% όλων των θανάτων από τροχαία, στην Ιρλανδία το 29%, στην Ιταλία το 16% και στη Γερμανία το 10%, ενώ μία χώρα αναφέρει ποσοστό μόλις 2%.
Επιπλέον: 10 χώρες δεν διαθέτουν κανέναν εθνικό ορισμό για τα τροχαία εργατικά ατυχήματα. Λιγότερες από τις μισές καταγράφουν το σκοπό της μετακίνησης στις αστυνομικές εκθέσεις. Τα δεδομένα από αστυνομία, εργοδότες, ασφαλιστικούς φορείς και Αρχές επιθεώρησης ασφάλειας και υγείας στην εργασία παραμένουν ασύνδετα, δημιουργώντας μεγάλη σύγχυση.
Ευρωπαϊκή αποτυχία η άγνοια
«Οι θάνατοι από τροχαία που σχετίζονται με την εργασία συνιστούν μια συστημική αποτυχία την οποία η Ευρώπη συνεχίζει να αγνοεί», δήλωσε ο Antonio Avenoso, Εκτελεστικός Διευθυντής του ETSC. «Επαγγελματίες οδηγοί, εργαζόμενοι στο δρόμο, μετακινούμενοι και πολίτες χάνουν τη ζωή τους επειδή οι εργοδότες και οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο από τροχαία συμβάντα που λαμβάνουν χώρα κατά τη διάρκεια της εργασίας, ως πρόβλημα κάποιου άλλου. Είναι ώρα για δράση της πολιτικής ηγεσίας». Η Πρόεδρος του Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας (Ι.Ο.ΑΣ.) «Πάνος Μυλωνάς», Βασιλική Δανέλλη-Μυλωνά, ανέφερε «Η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί σημαντικά στον τομέα της συστηματικής και αξιόπιστης καταγραφής των τροχαίων συμβάντων που λαμβάνουν χώρα εν ώρα εργασίας. Παρότι ορισμένες πολυεθνικές επιχειρήσεις στη χώρα μας εφαρμόζουν πρότυπα διαχείρισης επαγγελματικού κινδύνου που σχετίζεται με την εργασία με τη χρήση οποιουδήποτε είδους οχήματος και διατηρούν σχετικά αρχεία, η μεγάλη πλειοψηφία των επιχειρήσεων εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τα τροχαία συμβάντα ως μεμονωμένα περιστατικά και να επιρρίπτει την ευθύνη αποκλειστικά στον οδηγό».
Η έκθεση καταδεικνύει ότι τα θύματα περιλαμβάνουν επαγγελματίες οδηγούς, εργαζόμενους στους δρόμους, επαγγελματίες ταξιδιώτες, μετακινούμενους και τρίτα μέρη – επιβεβαιώνοντας ότι ο καθένας μπορεί να επηρεαστεί από τον επαγγελματικό οδικό κίνδυνο.
Οι προτάσεις του ETSC:
- Υιοθέτηση κοινού ευρωπαϊκού ορισμού του τροχαίου εργατικού ατυχήματος για τους επαγγελματίες οδηγούς, τους εργαζόμενους στους δρόμους, τους μετακινούμενους και άλλους.
- Επέκταση του Κοινού Αρχείου Δεδομένων Ατυχημάτων της ΕΕ, ώστε να καλύπτει το σκοπό του ταξιδιού για όλους τους χρήστες του οδικού δικτύου, συμπεριλαμβανομένων πεζών και ποδηλατών.
- Εφαρμογή προγραμμάτων διαχείρισης οδικής ασφάλειας σε όλους τους στόλους οχημάτων των θεσμικών Οργάνων της ΕΕ και προμήθεια μόνο οχημάτων Euro NCAP 5 αστέρων.
- Απαγόρευση χρήσης κινητών τηλεφώνων κατά την οδήγηση στη διάρκεια της εργασίας.
- Συμπερίληψη του όρου «ασφαλείς εργαζόμενοι» στη νομοθεσία της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις.
- Ενίσχυση της υποβολής δεδομένων στις βάσεις CARE και Eurostat της ΕΕ.
Προτάσεις σε εθνικό επίπεδο:
- Θέσπιση εθνικού ορισμού και ετήσια συλλογή δεδομένων για θανάτους και σοβαρούς τραυματισμούς.
- Διασύνδεση αστυνομίας, Αρχών επιθεώρησης ασφάλειας και υγείας στην εργασία και ιατροδικαστικών υπηρεσιών για να υπάρχει μια ολοκληρωμένη και αξιόπιστη εικόνα.
- Υποχρέωση διενέργειας από τους εργοδότες αξιολογήσεων οδικών κινδύνων WRRS (Work-Related Road Risk) και λήψη μέτρων για την πρόληψη και εξάλειψη αυτών των κινδύνων.
- Εφαρμογή προγραμμάτων WRRS από όλες τις δημόσιες Αρχές και προμήθεια στόλων οχημάτων υψηλής ασφάλειας.
