Ένας αρχαίος «επισκέπτης», που γεννήθηκε σε μια μακρινή γωνιά του σύμπαντος, ετοιμάζεται να περάσει κοντά από τη Γη. Πρόκειται για τον κομήτη 3I/ATLAS, τον τρίτο διαστρικό κομήτη που έχει καταγραφεί να διασχίζει το ηλιακό μας σύστημα, μετά τον μυστηριώδη αστεροειδή Oumuamua το 2017 και τον κομήτη Borisov το 2019.
Ο 3I/ATLAS ανακαλύφθηκε πριν από πέντε μήνες από το δίκτυο τηλεσκοπίων ATLAS στο Ρίο Ουρτάδο της Χιλής και στις 19 Δεκεμβρίου θα βρεθεί στο κοντινότερο σημείο του από τη Γη, σε απόσταση περίπου 270 εκατομμυρίων χιλιομέτρων — σχεδόν διπλάσια από την απόσταση Γης–Ήλιου. Αν και για τα ανθρώπινα μέτρα πρόκειται για τεράστια απόσταση, για ένα αντικείμενο που προέρχεται από άλλο αστρικό σύστημα θεωρείται σχετικά «κοντινή».
Παρά το ενδιαφέρον που προκαλεί, ο κομήτης δεν θα είναι ορατός με γυμνό μάτι. Σύμφωνα με τον César González, εκπρόσωπο του Πλανηταρίου της Μαδρίτης, η καλύτερη στιγμή για παρατήρηση θα είναι τα μεσάνυχτα μεταξύ 18 και 19 Δεκεμβρίου, ενώ «θα φτάσει στο υψηλότερο σημείο του στον ουρανό γύρω στις έξι το πρωί». Για την παρατήρησή του συνιστάται η χρήση τηλεσκοπίου ή κυαλιών με διάφραγμα 50 χιλιοστών, ώστε να μπορεί να διακριθεί ως ένα αμυδρό, φωτεινό σημείο. Ιδανικές θεωρούνται οι αγροτικές περιοχές με ελάχιστη φωτορύπανση.
Πέρα από το οπτικό θέαμα, η πραγματική αξία του 3I/ATLAS βρίσκεται στην επιστημονική γνώση που μπορεί να προσφέρει. Όπως εξηγεί ο César González, ο κομήτης παρουσιάζει σημαντικές διαφορές σε σχέση με τους «ντόπιους» κομήτες του ηλιακού μας συστήματος. Στο νέφος αερίων και σκόνης που περιβάλλει τον πυρήνα του έχει ανιχνευθεί αυξημένη ποσότητα αερίων, κυρίως διοξειδίου του άνθρακα, καθώς και ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα ιονισμένου νικελίου — στοιχείο που δεν έχει παρατηρηθεί σε άλλους κομήτες.
Η ασυνήθιστη αυτή χημική υπογραφή, σύμφωνα με την αστρονόμο Julia de León από το Ινστιτούτο Αστροφυσικής των Καναρίων Νήσων, ενδέχεται να οφείλεται σε έναν συνδυασμό υψηλής περιεκτικότητας σε μέταλλα και άφθονου πάγου νερού. «Δεν σημαίνει ότι οι κομήτες του ηλιακού μας συστήματος δεν περιέχουν πάγο διοξειδίου ή μονοξειδίου του άνθρακα, αλλά ότι οι σχετικές αναλογίες είναι διαφορετικές», επισημαίνει.
Καθώς ο 3I/ATLAS διασχίζει το ηλιακό μας σύστημα, η παρουσία του προσφέρει στη διεθνή επιστημονική κοινότητα μια μοναδική ευκαιρία να μελετήσει υλικό που έχει σχηματιστεί γύρω από ένα διαφορετικό άστρο. «Είναι μια σπάνια ευκαιρία να ελέγξουμε αν οι θεωρίες που έχουμε αναπτύξει για τη δημιουργία του δικού μας ηλιακού συστήματος ισχύουν και αλλού στο σύμπαν», καταλήγει ο González.
