«Εκπληκτική θάλασσα, εκπληκτικοί άνθρωποι, αλλά… πριν πάτε, ρωτήστε αν έχει νερό»! Ήταν ακριβώς πριν από δύο καλοκαίρια, όταν ο δήμος Κασσάνδρας, ο πιο τουριστικός δήμος στην Κεντρική Μακεδονία, χαρακτηριζόταν με τέτοιου είδους επικριτικά σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μάλιστα στην αρχή της θερινής σεζόν.
Εκείνο το καλοκαίρι, η ειδυλλιακή Κασσάνδρα, που καταγράφει 3 εκατομμύρια διανυκτερεύσεις ετησίως, είχε πει κυριολεκτικά το νερό… νεράκι και μάλιστα τους δυο πιο καλοκαιρινούς μήνες, Ιούλιο και Αύγουστο. Κάτοικοι κι επισκέπτες κατηγορούσαν τη δημοτική αρχή για κάκιστη διαχείριση ενός προβλήματος με το οποίο ούτως ή άλλως όλη η Χαλκιδική – και όχι μόνο η Κασσάνδρα – είναι εξοικειωμένη εδώ και χρόνια: την έλλειψη νερού.
Τα ανεπαρκή δίκτυα, η υδροδότηση από υπόγειους πόρους που απαιτούν γεωτρήσεις και αντλιοστάσια και ο υπερπληθυσμός είναι οι κυριότερες αιτίες του προβλήματος της λειψυδρίας στη Χαλκιδική, ενός προβλήματος που κάθε χρόνο επαναλαμβάνεται με μαθηματική ακρίβεια.
Ωστόσο, δήμαρχοι και τοπικοί παράγοντες έρχονται να προσθέσουν και μια ακόμη αιτία: τη διαχρονική απουσία έργων που θα μπορούσαν έστω να βελτιώσουν την κατάσταση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, το περίφημο πλέον φράγμα του ποταμού Χαβρία που εδώ και χρόνια ακούν στη Χαλκιδική, χωρίς ωστόσο τίποτα να έχει υλοποιηθεί. Το έργο έχει ήδη ξεπεραστεί αφού βασίζεται σε υδρολογικά δεδομένα 25ετίας, ενώ ο σχετικός διαγωνισμός κατέληξε άγονος κυρίως λόγω υποκοστολόγησης. «Είναι σαν το μετρό της Θεσσαλονίκης: ένα σύντομο ανέκδοτο για μας τους Χαλκιδιώτες», σχολιάζουν χαρακτηριστικά αυτοδιοικητικοί που μιλούν στη «Θ».
Στην Κασσάνδρα
Το καλοκαίρι του 2024, η τότε δήμαρχος Κασσάνδρας Αναστασία Χαλκιά προσπαθώντας να δώσει απαντήσεις, έκανε λόγο για υπερδιπλασιασμό πληθυσμού και αδυναμία κάλυψης των αναγκών, ενώ επέμενε ότι το φως στο τούνελ που περνά εδώ και δεκαετίες η Κασσάνδρα έχει όνομα: είναι το ολιστικό σχέδιο διαχείρισης των υδάτων για τον δήμο που εντάχθηκε στο πρόγραμμα «Περιβάλλον & Κλιματική Αλλαγή» του ΕΣΠΑ 2021-2027, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 50 εκατομμυρίων ευρώ. Δύο χρόνια μετά, στο ίδιο πρόγραμμα προσβλέπει και ο σημερινός δήμαρχος, Ηρακλής Λειβαδιώτης, που μίλησε στη «Θ».
«Η περιοχή μας βλέπει ένα φως στο τούνελ της λειψυδρίας, που κάθε χρόνο μας φέρνει σε απόγνωση. Ωστόσο, πρέπει να επιδείξουμε υπομονή», παραδέχεται ο δήμαρχος. Αναφερόμενος στη φάση στην οποία βρίσκεται σήμερα η όλη διαδικασία, επισημαίνει ότι έως το τέλος του Μαΐου ο δήμος πρόκειται να καταθέσει την τελική πρόταση στο αρμόδιο υπουργείο, όπως προβλέπουν οι σχετικές διαδικασίες, προκειμένου να προχωρήσει η χρηματοδότηση για έργα αντικατάστασης δικτύων ύδρευσης αλλά και ενεργειακής αναβάθμισης των σημερινών αντλιοστασίων στις περισσότερες περιοχές του δήμου Κασσάνδρας.
Το ολιστικό πρόγραμμα θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διάνοιξη υδρογεωτρήσεων εντός εγκεκριμένης υδρογεωολογικής λεκάνης, την κατασκευή νέου και σύγχρονου δικτύου ύδρευσης, τον εντοπισμό διαρροών και την καταγραφή της κατανάλωσης, την τοποθέτηση σύγχρονων αντλιών και τον εκσυγχρονισμό παλαιωμένων ηλεκτρομηχανικών εγκαταστάσεων.
«Μέχρι τότε τι γίνεται;», ρωτάμε τον δήμαρχο. «Προκειμένου να γίνουν έργα που θα βελτιώσουν την κατάσταση, ο δήμος μας χρηματοδοτήθηκε τον Δεκέμβριο με 12 εκατ. ευρώ για την αναβάθμιση των βιολογικών μονάδων σε Χανιώτη και Πευκοχώρι. Γενικά, ελπίζουμε το φετινό καλοκαίρι να είναι πολύ καλύτερο από το προπέρσινο, να είναι όπως πέρυσι, όταν υπήρχε μεν πρόβλημα, αλλά ήταν σαφώς πιο περιορισμένο σε γειτονιές του δήμου κι αυτό, τον Αύγουστο», απαντά.
Πώς βλέπει ο δήμαρχος Κασσάνδρας το πρόβλημα για όλη τη Χαλκιδική; «Η Χαλκιδική έχει ανάγκη από πολιτικές αποφάσεις και γενναία χρηματοδότηση, που θα βελτιώσουν τις υποδομές της τόσο σε επίπεδο έργων όσο και σε επίπεδο μελετών», τονίζει.
Στη Σιθωνία
Περιοχές όπως η Νικήτη, ο Άγιος Νικόλαος και ο Νέος Μαρμαράς δέχονται τη μεγαλύτερη πίεση στη Σιθωνία, με τις αρχές να εκδίδουν τακτικά ανακοινώσεις για υπερκατανάλωση και να επιβάλλουν περιορισμούς στη χρήση νερού για πότισμα ή πλύσιμο οχημάτων.
Το δίκτυο πάσχει από διαρροές και παλαιότητα, ενώ η έλλειψη προσωπικού στις τεχνικές υπηρεσίες δυσχεραίνει την άμεση αποκατάσταση βλαβών. Την ίδια ώρα, γίνονται παρεμβάσεις για την αντικατάσταση παλαιών αγωγών και την εγκατάσταση συστήματος αυτόματου εντοπισμού διαρροών.
Στον Πολύγυρο
Ανέκδοτο χαρακτηρίζει το μεγάλο έργο του φράγματος του Χαβρία ο δήμαρχος Πολυγύρου Γιώργος Εμμανουήλ. Αναφερόμενος στον δήμο του, διευκρινίζει ότι μεγαλύτερο πρόβλημα αντιμετωπίζουν οι περιοχές στο παραλιακό μέτωπο (Μεταμόρφωση, Γερακινή, Ψακούδια, Καλύβες κλπ) κυρίως από 1 έως 15 Αυγούστου, λόγω αύξησης του αριθμού των επισκεπτών αλλά και άρδευσης για τις καλλιέργειες της ελιάς.
«Τα δίκτυά μας έχουν κατασκευαστεί από το 1970, τμήμα τους είναι από αμίαντο και έχουμε λόγω παλαιότητας πάρα πολλές διαρροές, οι οποίες σήμερα κοστίζουν σε απώλεια το 50% του νερού. Στην ουσία, δηλαδή, το μισό από το διαθέσιμο νερό χάνεται λόγω πεπαλαιωμένων δικτύων. Το κόστος για αντικατάστασή τους μόνο για τον δήμο μας φτάνει στα 8 εκατ. ευρώ», εξηγεί ο δήμαρχος Πολυγύρου.
Η δεύτερη παρέμβαση που προκρίνει ο δήμαρχος είναι η κατασκευή μικρών φραγμάτων. «Αν για το μεγάλο φράγμα του Χαβρία υπολογιζόταν ότι θα πρέπει να δοθούν 130 εκατ. ευρώ, για τα μικροφράγματα τα οποία θα έλυναν κατά πολύ το πρόβλημα σε πολλές περιοχές της Χαλκιδικής, θα απαιτούνταν πολύ λιγότεροι πόροι. Ένα μικροφράγμα μπορεί να κοστίζει από 0,5 έως 1,5 εκατ ευρώ με το νερό να κατευθυνθεί προς άρδευση, κάτι όμως που θα εξοικονομούσε το νερό που είναι κατάλληλο προς πόση», επισημαίνει.
Ο κ. Εμμανουήλ αναφέρεται άλλωστε και στο αποκαλούμενο green water, δηλαδή τα νερά που προέρχονται από βιολογικούς σταθμούς πάντα κατόπιν της κατάλληλης επεξεργασίας, προκειμένου να επαναχρησιμοποιηθούν. «Ωστόσο, να θυμίσουμε ότι κάποιες περιοχές, όπως και το δικό μας παραλιακό μέτωπο, δεν έχουν καν βιολογικό, οπότε για ποια επανάχρηση μιλάμε;», αναρωτιέται.
Ο δήμαρχος Πολυγύρου υπογραμμίζει με παράπονο ότι σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στις περισσότερες περιοχές της χώρας, στη Χαλκιδική το νερό μάλλον δεν είναι δημόσιο αγαθό. «Η Χαλκιδική υδροδοτείται από τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα, δεν έχει επιφανειακά νερά. Αυτό σημαίνει ότι απαιτούνται αντλιοστάσια, δηλαδή υποδομές οι οποίες για να λειτουργήσουν χρειάζονται ενέργεια. Με τα σημερινά κόστη στην ενέργεια, αντιλαμβάνεται κανείς ότι στην ουσία το κόστος του νερού για μας εδώ στη Χαλκιδική εξαρτάται από το χρηματιστήριο της ενέργειας…», σχολιάζει.
Πολυπαραγοντικό το πρόβλημα
«Δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι με ένα έργο στη Χαλκιδική, θα λυθεί το πρόβλημα της λειψυδρίας, ένα πρόβλημα πολυπαραγοντικό. Σήμερα οι συνθήκες είναι πολύ διαφορετικές σε σύγκριση με το παρελθόν και λόγω αύξησης του τουρισμού, και λόγω αύξησης των καλλιεργειών επιτραπέζιας ελιάς που είναι αρδευόμενη και δεν είναι το κλασικό ξηροθερμικό δέντρο που βρίσκεται ανά την Ελλάδα. Την ίδια ώρα, παλαιότερα δεν είχαμε τις εργασίες στα μεταλλεία, που επίσης έχουν τις δικές τους ανάγκες. Κάποτε, λοιπόν, όταν έγινε η μελέτη για το φράγμα του Χαβρία, οι συνθήκες ήταν διαφορετικές και αντιλαμβάνομαι τον προβληματισμό περί παρωχημένων μελετών, για ένα έργο για τον οποίο ο διαγωνισμός πράγματι κηρύχθηκε άγονος», τονίζει από την πλευρά της στη «Θ» η αντιπεριφερειάρχης Χαλκιδικής, Κατερίνα Ζωγράφου (φωτ.). Όπως εξηγεί, η περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας έχει στην αρμοδιότητά της κυρίως έργα αντιπλημμυρικού χαρακτήρα. Ύδρευση, άδρευση και αποχέτευση αφορούν τους δήμους ενώ τα επιφανειακά ύδατα (γεωτρήσεις – αδειοδοτήσεις) είναι στη διαχείριση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, ενώ η ορεινή υδρονομία ανήκει στα δασαρχεία. Έργα ύδρευσης κλπ εκτελούνται για λογαριασμό των δήμων αλλά υπό την «ομπρέλα» των αρμόδιων υπουργείων. Παρόλα αυτά, η περιφέρεια μπήκε μπροστά σε δύο έργα (τηλεμετρίας κλπ) στους δήμους Προποντίδας και Πολυγύρου.
«Στις προτάσεις μας, όλα τα χρόνια που ασχολούμαστε με την αυτοδιοίκηση, εκτός από τον Χαβρία, περιλαμβάνουμε και τον Ολύνθιο, ποταμό με συνεχόμενη ροή. Έχουν προταθεί αντίστοιχες μελέτες διαχείρισης προς το υπουργείο Υποδομών, στο οποίο πηγαίνουν τα προς άρδευση έργα, ωστόσο δεν είχαμε κάποια εξέλιξη», επισημαίνει η αντιπεριφερειάρχης.
Αναφερόμενη στο θέμα της ΕΥΑΘ, επισημαίνει ότι σαφώς και θα πρέπει να παρουσιαστεί η τελική πρόταση. «Εκτιμώ ότι με πολύ καλή πρόθεση από όλους και με την οικονομική βοήθεια από την κεντρική πολιτεία, αλλά σαφώς και με τη συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης, μπορούμε να βάλουμε στο τραπέζι όλα τα δεδομένα και να προχωρήσουμε», τονίζει η κ. Ζωγράφου.
ΕΥΑΘ: Έτοιμη πρόταση 160 εκατ. ευρώ για έργα στη Χαλκιδική
Έτοιμη πρόταση ύψους 160 εκατ. ευρώ για συγκεκριμένα έργα στη Χαλκιδική έχει η ΕΥΑΘ, μετά την περσινή εξαγγελία ότι, βάσει κυβερνητικού σχεδιασμού, η περιοχή θα περιέλθει στην αρμοδιότητά της. Η εξαγγελία παραμένει προς το παρόν… εξαγγελία, χωρίς να συνοδεύεται από τις απαραίτητες διευκρινίσεις, τις οποίες επιζητούν τόσο οι ίδιοι οι δήμαρχοι της Χαλκιδικής όσο και η διοίκηση της ΕΥΑΘ ΑΕ.
Όπως επισημαίνει σε δήλωσή του στη «Θ» ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΑΘ ΑΕ, Άνθιμος Αμανατίδης, βασικό προαπαιτούμενο είναι να αποσαφηνιστεί το θεσμικό πλαίσιο.
«Εμάς, ως ΕΥΑΘ, μας ενδιαφέρει πρωτίστως ένα βιώσιμο μέλλον στην ύδρευση και την αποχέτευση για όλες τις περιοχές που βρίσκονται υπό την ευθύνη μας ή πρόκειται να μπουν, όπως η Χαλκιδική. Ο διευρυμένος μας ρόλος έχει τρεις βασικές παραμέτρους, το θεσμικό-νομικό κομμάτι που αφορά για παράδειγμα στα περιουσιακά στοιχεία (ποιος θα τα έχει και ποιος θα τα λειτουργεί), το κομμάτι της δικής μας διοικητικής αναδιάρθρωσης, στο οποίο έχουμε ήδη κάνει τις πρώτες σημαντικές αλλαγές, και φυσικά το κομμάτι το καθαρά τεχνικό. Σε αυτό το τελευταίο, έχουμε έγκαιρα συντάξει μία πρόταση έργων ύψους 160 εκατ. ευρώ, ώστε να αντιμετωπιστούν τουλάχιστον τα άμεσα και μεσοπρόθεσμα προβλήματα της Χαλκιδικής. Στον σχεδιασμό μας περιλαμβάνεται η κατασκευή μίας μονάδας αφαλάτωσης, παρεμβάσεις σε δίκτυα ύδρευσης και σε εγκαταστάσεις βιολογικών καθαρισμών, σε κάθε περίπτωση όμως πρέπει προηγουμένως να αποσαφηνιστεί το θεσμικό πλαίσιο, πρώτος τη τάξει άξονας του κάθε σχεδιασμού μας», τονίζει στη δήλωσή του ο κ. Αμανατίδης.
Από την πλευρά τους οι δήμαρχοι της Χαλκιδικής τηρούν στάση αναμονής. Σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν ήδη συζητήσει το θέμα και τηρούν κοινή στάση, αναμένοντας διευκρινίσεις τόσο για το κόστος που θα πληρώνει ο καταναλωτής, όσο και για θέματα δικτύων.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
