Της Δήμητρας Μακρή
Τι προκάλεσε την τελευταία φραστική επίθεση στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο και μάλιστα από την Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών της Ρωσίας (SVR) και όχι από εκκλησιαστικούς κύκλους της χώρας;
Ήταν μια απάντηση στην κοινή παρουσία του Βαρθολομαίου και του Πάπα Λέοντα ΙΔ’ στον εορτασμό των 1.700 ετών από την Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας; Αποτελεί συνέχεια της διαφωνίας που υπάρχει από το 2018 όταν το Οικουμενικό Πατριαρχείο αναγνώρισε το αυτοκέφαλο της Εκκλησίας της Ουκρανίας; Πρόκειται για μια αναβάθμιση της διένεξης ανάμεσα σε Δύση και Ανατολή; Μπορεί να είναι μια προσπάθεια αποδυνάμωσης του Οικουμενικού Πατριαρχείου στις ορθόδοξες κοινωνίες;
Ο δρ. Αθανάσιος Γραμμένος, διεθνολόγος και εκτελεστικός διευθυντής του Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων και επιστημονικός συνεργάτης και διδάσκων στο μεταπτυχιακό «Θρησκεία, γεωπολιτική, διεθνής ασφάλεια» στο τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ ανέφερε στη «Θ» πως καταρχάς η γλώσσα δεν προκαλεί εντύπωση, καθώς και στις εκκλησιαστικές εγκυκλίους και στις ανακοινώσεις τους οι Ρώσοι χρησιμοποιούν «μια ακραία θρησκόληπτη γλώσσα που ανήκει σε άλλη εποχή» επιλέγοντας να επικοινωνούν με τους πιστούς τους, δίχως ίχνος νεωτερικότητας.
Ο Πάπας και η ένωση
Παράλληλα εκτιμά ότι η συνάντηση του Οικουμενικού Πατριάρχη με τον Πάπα έπαιξε ρόλο, αφενός επειδή αναβάθμισε το στάτους του Οικουμενικού Πατριαρχείου, κάτι που, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν άρεσε στους Ρώσους. Αφετέρου, υπάρχει το ενδεχόμενο της ένωσης των Εκκλησιών, και κυρίως η παράμετρος που σχετίζεται με τον κοινό εορτασμό του Πάσχα. «Εκκλησιολογικά, δεν μπορεί να γίνει ένωση, χρειάζονται δεκαετίες ίσως και αιώνες για να λυθούν διάφορα ανοιχτά θέματα. Η προσέγγιση όμως γίνεται μέσα στο γεωπολιτικό πλαίσιο της Δύσης κι αφήνει και πάλι έξω τους Ρώσους, άρα τους αποδυναμώνει και γεωπολιτικά. Βαρθολομαίος και Λέων απειλούν τη ρωσική Εκκλησία», σημειώνει ο κ. Γραμμένος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η τελευταία «επίθεση» κατά του κ. Βαρθολομαίου εντάσσεται στον εκκλησιαστικό γεωπολιτικό ανταγωνισμό μεταξύ Κωνσταντινούπολης και Μόσχας, που από το 2009 έχει περάσει διάφορες φάσεις και εξάρσεις. Ο λόγος του ανταγωνισμού εκ μέρους της Μόσχας, δεν ήταν εκκλησιολογικός, αλλά πολιτικός και σχετιζόταν, για παράδειγμα, με τον τρόπο απονομής του αυτοκεφάλου των Εκκλησιών.
Καινούργιο στοιχείο
Σε ό,τι αφορά την ανακοίνωση της SVR, πρόκειται για «ένα καινούργιο στοιχείο, γιατί έχουμε μια δημοσιοποιημένη έκθεση και από τις μυστικές υπηρεσίες, που επιτίθεται και πάλι κατά του Πατριαρχείου. Όμως βλέπω την επίθεση αυτή ως ένα ακόμη επεισόδιο στη διένεξη και όχι ως μια επικίνδυνη κλιμάκωση», επισημαίνει ο κ. Γραμμένος.
Στην ερώτηση, γιατί επιλέχτηκε η συγκεκριμένη στιγμή για την επίθεση, απαντάει ότι αυτή έγινε, καθώς η έκβαση του πολέμου στην Ουκρανία δεν προχωράει με τους ρυθμούς που θα ήθελε ο Βλαντίμιρ Πούτιν. «Γιατί τώρα κατηγορεί τον Οικουμενικό Πατριάρχη ότι θέλει να δώσει αυτοκέφαλο και σε άλλες Εκκλησίες; Ουσιαστικά “ενσπείρει τις αμφιβολίες μεταξύ των Εκκλησιών για να προκαλέσει αναταραχή να πει και στους Σέρβους: Μην τυχόν και ασπαστείτε το Οικουμενικό κίνημα, μην τυχόν πάτε κοντά στους Έλληνες. Εμείς είμαστε οι προστάτες σας! Γιατί υπάρχει και παρασκήνιο καθώς γίνονται διάφορες ζυμώσεις στη Βαλκανική», υπογραμμίζει ο κ. Γραμμένος.
(Φωτ.:Αρχείο «Θ»)
Τα «βέλη» της Μόσχας και η απάντηση της Κωνσταντινούπολης
Η SVR κατηγόρησε τον Βαρθολομαίο για «σχισματική δράση», για σχέδιο εκδίωξης της ρωσικής Ορθοδοξίας από την Ουκρανία, τη Λιθουανία, τη Λετονία και την Εσθονία.
Στόχος, όπως λέει η SVR, είναι να τις θέσει απόλυτα στον έλεγχο του Φαναριού. Η ανακοίνωση μιλά για τον «ενσαρκωμένο διάβολο», τον Οικουμενικό Πατριάρχη, ο οποίος συνεργάζεται και με τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες… για να σπείρει διχόνοια στον κόσμο της Ορθοδοξίας, ενώ παράλληλα αναφέρεται σε «ιδεολογικούς συμμάχους, τοπικούς εθνικιστές και νεοναζί».
Συγκεκριμένα υποστηρίζει πως: «Ο Οικουμενικός Πατριάρχης βασίζεται στους ιδεολογικούς συμμάχους του, που εκπροσωπούνται από τους ντόπιους εθνικιστές και τους νεοναζί, σε μια προσπάθεια να αποσπάσει τις Λιθουανικές, Λετονικές και Εσθονικές Ορθόδοξες Εκκλησίες από το Πατριαρχείο της Μόσχας, παρασύροντας τους ιερείς και τα ποίμνιά τους σε μαριονέτες θρησκευτικές δομές που έχουν δημιουργηθεί τεχνητά από την Κωνσταντινούπολη».
Η απάντηση του Οικουμενικού Πατριαρχείου ήταν άμεση και ξεκάθαρη:
«Η Μήτηρ Εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως –Μήτηρ και αυτής της Εκκλησίας της Ρωσίας– εκφράζει τη βαθύτατη θλίψη της για τη νέα ρωσική επίθεση κατά του προσώπου της Α. Θ. Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, την οποία εξαπέλυσαν, αυτή τη φορά, κρατικές υπηρεσίες της χώρας. Από το 2018, οπότε το Οικουμενικό Πατριαρχείο αποφάσισε την παραχώρηση Αυτοκεφάλου καθεστώτος στην Εκκλησία της Ουκρανίας, η Μήτηρ Εκκλησία απέφυγε να σχολιάσει τις αναρίθμητες παρόμοιες επιθέσεις που προήλθαν είτε από εκκλησιαστικά είτε από πολιτικά κέντρα και πρόσωπα της Ρωσίας. Το ίδιο πράττει και σήμερα» όπως κατέληξε. Τα ευφάνταστα σενάρια, οι ψευδείς ειδήσεις, οι ύβρεις και οι κατασκευασμένες πληροφορίες κάθε είδους προπαγανδιστών δεν αποθαρρύνουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο από τη συνέχιση της διακονίας και της οικουμενικής αποστολής του», υπογραμμίζεται στην απάντηση του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
