Του Κώστα Μπλιάτκα
Κάποιοι από μας είναι αμετανόητοι φίλοι του λεγόμενου «κινηματογραφικού τουρισμού». Με το υστέρημά μας, όσο μπορούμε, φροντίζουμε να βρεθούμε σε μέρη που γυρίστηκαν αξέχαστες ταινίες μέσα κι έξω από την Ελλάδα και να αφήσουμε το νου να ταξιδέψει και τη φωτογραφική μηχανή-ή το κινητό, πλέον- να αναλάβει τη δημιουργία αναμνήσεων.
Έτσι όταν το φθινόπωρο του 2023 βρέθηκα στο Κολλέγιο Αθηνών, στο Παλαιό Ψυχικό, για μια σπουδαία έκθεση έργων του κορυφαίου γλύπτη Γιώργου Ζογγολόπουλου, την οποία οργάνωσε το ομώνυμο ίδρυμα, κατάφερα να βρεθώ στους διαδρόμους και τις αίθουσες του ιστορικού σχολείου, αλλά και να πείσω τους υπεύθυνους να βγω από την πασίγνωστη κύρια είσοδο και να κατέβω τα πολυφωτογραφημένα σκαλιά.
«Να αυτά τα σκαλιά», σκεφτόμουν, «ανεβοκατέβαιναν ο καθηγητής Φλωράς και η Παπασταύρου του Θεμιστοκλέους, η Λαζάρου , η Αλεξίου, η Πολυχρονοπούλου και η Γιαδικιάρογλου».
Παρακάτω θα βρείτε την αφορμή του σημερινού μας κειμένου στη σειρά «Μικροϊστορία»:
Η υπέροχη Μέλπω Ζαρόκωστα
Ήταν ίσως η τελευταία εν ζωή από τους πιο γνωστούς και γνωστές ηθοποιούς που έμειναν «αθάνατοι» λόγω της συμμετοχής τους σε μια εμβληματική ταινία που παίζεται και ξαναπαίζεται στην τηλεόραση επί δεκαετίες.
Η ηθοποιός του κινηματογράφου και της τηλεόρασης αλλά και συγγραφέας και μεταφράστρια θεατρικών έργων Μέλπω Ζαρόκωστα έφυγε πριν από λίγες μέρες από τη ζωή, στα 92 της χρόνια, σπέρνοντας ρίγη συγκίνησης κυρίως στις παλιότερες γενιές.
Την Μέλπω Ζαρόκωστα, ένα κορίτσι του οποίου η κομψότητα, η μόρφωση και η καλλιέργεια στα χρόνια του 1950 προηγούνταν της εποχής της, ανακάλυψε ο Φιλοποίμην Φίνος και την σύστησε στον Αλέκο Σακελλάριο.
Ο τελευταίος της έδωσε το ρόλο της μαθήτριας Πόπης Αλεξίου άσπονδης φίλης της Λίζας Παπασταύρου (Αλίκη Βουγιουκλάκη) στην εμπορικότερη ταινία της πενταετίας 1955-59, « Το Ξύλο Βγήκε από τον Παράδεισο».
Στο ρόλο του γυμνασιάρχη διέπρεψε ο … «βεβαίως βεβαίως» Χρήστος Τσαγανέας, στο ρόλο του νεαρού γοητευτικού καθηγητή Πάνου Φλωρά που σύμφωνα με τις μαθήτριες, «έφερνε στον Ζεράρ Φιλίπ!», ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ και του γυμναστή που δεινοπαθούσε από τις σκανταλιές των μαθητριών ο Ορέστης Μακρής.
Έδωσε ρέστα τότε ο αεικίνητος, πολυπράγμων σκηνοθέτης αλλά και θεατρικός συγγραφέας και στιχουργός Αλέκος Σακελλάριος.
Σπαρταριστοί διάλογοι, ευρηματικά πλάνα, απλή αλλά συναρπαστική πλοκή και μια σειρά από ατάκες που έγιναν σλόγκαν («του Θεμιστοκλέους βεβαίως , βεβαίως», «νιάου βρε γατούλα», «εγώ κύριε καθηγητά πρόσεχα την Πολυχρονοπούλου, που πρόσεχε την Ξανθοπούλου που μίλαγε με τη Γιαδικιάρογλου»). Χώρια που η ταινία σφράγισε και την παρθενική συνεργασία της Αλίκης με τον Μάνο Χατζιδάκι που έμελλε να έχει και άλλα επεισόδια.
Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν τον Αύγουστο και το Σεπτέμβριο του 1959 στο Κολλέγιο Αθηνών στο Παλαιό Ψυχικό και συμμετείχαν γύρω στις 200 κοπέλες, οι οποίες υποδύονταν τις μαθήτριες του σχολείου. Δόθηκαν, σύμφωνα με μαρτυρίες, συνολικά 18 πραγματικά χαστούκια, από τους καθηγητές στις μαθήτριες πράγμα αδιανόητο και απαράδεκτο στην εποχή μας. Άλλα ήθη και ανοχές τότε.
Στα χρόνια του ‘50 και του ‘60 η παρέα των γονιών μας έλεγε «πάμε να δούμε το έργο, Σακελλάριος είναι».
Αυτό που ελάχιστοι γνωρίζουν είναι πως ακόμα και σε αυτήν εμπορική και αθώα ταινία, ο Αλέκος Σακελλάριος βρήκε τρόπο να εκφράσει το δημόσιο αίσθημα αποτροπιασμού για τους δωσίλογους και καταδότες επί Κατοχής. Η ταινία γυρίστηκε μόλις 14 χρόνια μετά την απελευθέρωση από τους κατακτητές.
Από όλες τις σύμφωνα με το σενάριο «κακομαθημένες» και «άτακτες» μαθήτριες, η Γιαδικιάρογλου είναι αυτή που έφαγε τα πιο πολλά χαστούκια από τους καθηγητές. Το ρόλο της υποδύθηκε η ηθοποιός Άννυ Παπακωνσταντίνου….
Ο Σακελλάριος με τον τρόπο του έστελνε ένα μήνυμα και «χαστούκιζε» στην ουσία τον διαβόητο μαυραγορίτη και συνεργάτη των ναζί, Αλέξη Γιαδικιάρογλου. Ήξερε, χωρίς άλλο να εντάσσει στο υπόβαθρο της δημιουργικής του έκφρασης την κοινωνική ατμόσφαιρα την εποχής.
