Της Θεοδώρας Απότα
Διεθνή αναγνώριση διεκδικεί ο θρυλικός σαλονικιώτικος πατσάς, ένα από τα πιο «βαριά» πιάτα που σερβίρονται -όχι μόνο ξημερώματα, αλλά όλες τις ώρες της μέρας- σ΄ αυτούς που τον λατρεύουν ή σε εκείνους που απλώς θέλουν να «φτιάξει» το στομάχι τους.
Η «σούπα των ξενύχτηδων», με μπόλικο σκορδοστούμπι και βούτυρο, παρασκευάζεται με περίσσιο μεράκι από τους… μάστορές της, οι οποίοι γνωρίζουν τα μυστικά της προετοιμασίας ενός ιδιαίτερου φαγητού που δεν είναι μόνο θρεπτικό, αλλά ταυτόχρονα και ζωντανό τεκμήριο της πλούσιας γαστρονομικής παράδοσης της Θεσσαλονίκης.
Η τεχνογνωσία του πατσά φιλοδοξεί πλέον να αναγνωριστεί ως ελληνική άυλη πολιτιστική κληρονομιά, με τη διαδικασία να βρίσκεται στην τελική ευθεία, όπως αναφέρει στη «Θ» ο Δημήτρης Τσαρούχας, ιδιοκτήτης ενός από τα παλαιότερα πατσατζίδικα της Θεσσαλονίκης, στην οδό Ολύμπου. Σύμφωνα με τον ίδιο, πριν από λίγο καιρό κατατέθηκε ο τελικός φάκελος στο τμήμα Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Διαπολιτισμικών Θεμάτων του υπουργείου Πολιτισμού και πλέον αναμένεται να ληφθεί η σχετική έγκριση ώστε έπειτα ο φάκελος να προωθηθεί και στην UNESCO.
Περιεκτική παρουσίαση
Η έναρξη της πρωτοβουλίας έγινε πριν από δύο χρόνια, τον Φεβρουάριο του 2024, σε συνεργασία με τον πολυχώρο πολιτισμού Ισχλαχανέ και τη συγγραφέα Λένα Οφλίδη, η οποία έχει γράψει το μοναδικό βιβλίο αφιερωμένο στο ιδιαίτερο αυτό φαγητό. «Έχουμε καταθέσει έναν δωδεκασέλιδο φάκελο, με κάθε λεπτομέρεια για τον πατσά. Πρόκειται για μια σύντομη αλλά περιεκτική παρουσίαση, που περιλαμβάνει τα ακριβή υλικά, τη διαδικασία παρασκευής, τους μάστορες που διαθέτουν μεγάλη εμπειρία στην τεχνογνωσία του πατσά, τα εστιατόρια της πόλης που τον σερβίρουν, την ιστορία του εδέσματος καθώς και τα πολλαπλά ευεργετικά του οφέλη», υπογραμμίζει ο κ. Τσαρούχας. «Έχουμε καταθέσει στοιχεία που δείχνουν ότι η κατανάλωση πατσά βοηθά σε παθήσεις του πεπτικού, του μυοσκελετικού συστήματος και της επιδερμίδας», αναφέρει και προσθέτει ότι είναι το μοναδικό φαγητό που περιέχει 33,4% βρώσιμο κολλαγόνο.
Επιπλέον, όπως σημειώνει, πρόκειται για ένα πιάτο που απευθύνεται σε όλους, ακόμη και σε εκείνους που δεν το αγαπούν. «Στα πατσατζίδικα κάποιοι έρχονται να το απολαύσουν μόνοι, άλλοι συναντούν φίλους ή συναδέλφους, ενώ κάποιοι έρχονται και με τα ταίρια τους, αφού ο έρωτας “περνάει” από το στομάχι…» λέει χαμογελώντας ο κ. Τσαρούχας.
«…”Η Θεσσαλονίκη είναι μια ερωτική πόλη και ο πατσάς δεν έχει τίποτα το ερωτικό”. Έτσι, πέρα από την καταγραφή του είδους και της ιστορίας του, επιφορτίστηκα και μ’ ένα ακόμα καθήκον. Να αποδείξω πως, σ’ ό,τι υπάρχει μεράκι και αφοσίωση, υπάρχει και έρωτας. Και ότι βέβαια ο ερωτικός χαρακτήρας της πόλης μας δεν προδίδεται από τα πατσατζίδικά της. Ίσα-ίσα που ο πατσάς είναι μια απόδειξη του ερωτικού της δεσμού με την Ανατολή περισσότερο απ’ όλες ίσως συγκεκριμένη και χειροπιαστή. Εξάλλου, γνώρισα πολλούς πελάτες πατσατζίδικων προσκολλημένους στη γαστρονομική τους προτίμηση με την απαρέγκλιτη αφοσίωση του ερωτευμένου. Τόση, που να θεωρούν πραγματική ερωτική μυσταγωγία ένα ζεστό πιάτο “σούπα” στις πέντε τα ξημερώματα…»
Απόσπασμα από το οπισθόφυλλο του βιβλίου «Τα Πατσατζίδικα της Ανατολής στη Θεσσαλονίκη της Δύσης» της συγγραφέως Λένας Καλαϊτζή – Οφλίδη.
«Η Θεσσαλονίκη στο πιάτο»
Η περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, στο πλαίσιο της στρατηγικής της για την ανάδειξη της κουζίνας της Μακεδονίας, διοργανώνει τη δράση «Θεσσαλονίκη στο Πιάτο by UNESCO», υπό την αιγίδα της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO.
Μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου, συνολικά 27 εστιατόρια της πόλης ανοίγουν τις κουζίνες τους, παρουσιάζοντας ειδικά διαμορφωμένα μενού, εμπνευσμένα από τη μακεδονική κουζίνα και το μωσαϊκό γεύσεων που χαρακτηρίζει εδώ και δεκαετίες τη Θεσσαλονίκη.
Η συγκεκριμένη δράση γίνεται με με την ευκαιρία του εορτασμού των 80 χρόνων από την ίδρυση της UNESCO.
Ανάδειξη προϊόντων
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία στοχεύει στην ανάδειξη των τοπικών προϊόντων και του γαστρονομικού πλούτου της Κεντρικής Μακεδονίας και στην εξοικείωση τόσο των επαγγελματιών του χώρου της εστίασης όσο και του κοινού με τις συνταγές της μακεδονικής κουζίνας.
Παράλληλα, επιδιώκεται η ενδυνάμωση της διασύνδεσης του αγροδιατροφικού κλάδου και της γαστρονομίας με τον τουρισμό και τον πολιτισμό, μέσα από την ενεργοποίηση επιλεγμένων σημείων εστίασης στην πόλη.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
