«Η τσαπατσουλιά στο χώρο μιας μαζικής καταστροφής βγαίνει στο εργαστήριο…». Με αφορμή τα αναπάντητα ερωτηματικά, τρία χρόνια μετά την τραγωδία των Τεμπών και την ετεροχρονισμένη παραγγελία της εισαγγελίας Λάρισας για ιστολογικές, βιοχημικές, DNA και άλλες εξετάσεις, η «Θ» απευθύνθηκε στον πολύπειρο καθηγητή ιατροδικαστικής του ΑΠΘ, Δημήτριο Ψαρούλη και τον επιστημονικό συνεργάτη του εργαστηρίου, ειδικό στην ιατροδικαστική ταυτοποιήση, Ιωάννη Ελεμινιάδη, με το ερώτημα: Γιατί τέσσερα ελληνικά εργαστήρια δηλώνουν αδυναμία να τις κάνουν και αν αυτές μπορούν να γίνουν στο εξωτερικό;
Οι δύο διακεκριμένοι επιστήμονες που έχουν μια σπάνια εμπειρία σε μαζικές καταστροφές, έχοντας φέρει εις πέρας με επιτυχία τις ιατροδικαστικές πραγματογνωμοσύνες για το αεροπορικό δυστύχημα του Γιάκοβλεφ, το 1997, μας έδωσαν κάποιες σημαντικές απαντήσεις, ξεκαθαρίζοντας εμφατικά πάντως, ότι «δεν έχουμε απολύτως τίποτα υπόψη για την τραγωδία των Τεμπών παρά μόνο ότι πληροφορούμαστε κι εμείς από τα ΜΜΕ». Όπως μας επισήμαναν, οι δηλώσεις τους είναι γενικές και αφορούν ζητήματα τεχνικής φύσης σε θέματα διαχείρισης μαζικών καταστροφών και πολύνεκρων δυστυχημάτων.
«Τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά όπως παρουσιάζονται. Υπάρχουν επιστημονικές παράμετροι που τρία χρόνια μετά από ένα δυστύχημα είναι πολύ δύσκολο να ικανοποιηθούν. Δεν ξέρω καν αν τα δείγματα θα επαρκούν για να εξαχθούν συμπεράσματα», αναφέρει ο κ. Ψαρούλης, για να συμπληρώσει: «Υπάρχουν συγκεκριμένα πρωτόκολλα. Ας πούμε, ποιος θα πάρει τα δείγματα και από πού; Τα δείγματα πρέπει να τα πάρει, αυτός που θα κάνει και τις εξετάσεις. Δεν είναι σωστό να παίρνει ένας τα δείγματα από εδώ και να τα εξετάζει κάποιος άλλος αλλού. Κανονικά πρέπει να έρθουν από το εξωτερικό οι ειδικοί γιατί γνωρίζουν ακριβώς από πού θα πάρουν τα δείγματα».
Ο κ. Ελεμενιάδης από την πλευρά του, που έχει εργαστεί στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης όπου έγιναν οι ταυτοποιήσεις για το περίφημο αεροπορικό δυστύχημα του Λόκερμπι το 1988, συμφωνεί στο θέμα καταλληλότητας των δειγμάτων.
«Τρία χρόνια μετά από ένα δυστύχημα δεν ξέρω καν αν τα δείγματα θα επαρκούν. Όταν οι σοροί είναι σε προχωρημένη σκελετοποίηση, σε ένα απλό θάνατο από παθολογικά αίτια, μετά τόσο καιρό είναι εξαιρετικά δύσκολο να συνάγεις συμπεράσματα, πόσο μάλλον όταν έχουμε διαμελισμούς και πολτοποιήσεις… Ακόμη και από τα οστά να αναζητήσεις στοιχεία από ουσίες, θα πρέπει το θύμα να έχει εκτεθεί μακροχρόνια σε αυτές για να βρεις κάτι, όχι στιγμιαία».
Στο ερώτημα γιατί υπάρχει ο ισχυρισμός ότι οι ζητούμενες εξετάσεις δε μπορούν να γίνουν στην Ελλάδα, αμφότεροι απαντούν ότι «τοξικολογική σημαίνει εξέταση σε ιστούς και υγρά. Στο ΑΠΘ έχουμε ένα από τα καλύτερα εργαστήρια πανελληνίως γι’ αυτές. Αλλά μετά από τρία χρόνια… Τώρα αν αναζητούν άλλες χημικές ουσίες μιλάμε για αναλυτική χημεία. Αυτές είναι άλλες εξετάσεις. Για εξετάσεις ιστοχημικής πλευράς, δυστυχώς δεν έχουμε τέτοιο εργαστήριο. Πράγματι, υπάρχουν στο εξωτερικό, Ζυρίχη, Αμβρούργο, Γλασκώβη… Πάντως, τόσο καιρό μετά είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρεις μονοξείδιο του άνθρακα ή αιθάλωση», καταλήγουν.
Η παρακαταθήκη του Γιάκοβλεφ
Το αεροπορικό δυστύχημα του Γιάκοβλεφ με τους 72 νεκρούς, στα Πιέρια, στις 17 Δεκεμβρίου του 1997, αποτέλεσε «σχολείο» στη διαχείριση μαζικών καταστροφών για την ιατροδικαστική του ΑΠΘ.
«Η τήρηση των πρωτοκόλλων έχει τεράστια σημασία. Εμείς τότε δεν είχαμε πρωτόκολλα, αλλά φτιάξαμε πολύ γρήγορα χρησιμοποιώντας τα αγγλικά πρωτόκολλα. Τότε, ο συνάδελφος ιατροδικαστής Σαμούηλ Ντούγκου Ντζάου πήγε αμέσως στον τόπο του αεροπορικού δυστυχήματος και σταμάτησε τις αρχές που ήθελαν να περισυλλέξουν τα συντρίμμια και να φύγουν. Αυτό μας βοήθησε πολύ στη συνέχεια να εξάγουμε συμπεράσματα. Αντιθέτως, στη διαχείριση του αεροπορικού δυστυχήματος της «Ήλιος», στην Αττική, δεν ξέρουμε τι πρωτόκολλο χρησιμοποιήθηκε. Ποιος είχε δει τότε μαζική καταστροφή; Η τσαπατσουλιά στο χώρο βγαίνει στο εργαστήριο. Γι’ αυτό υπάρχουν ακόμη κάποια πτώματα αταυτοποίητα», τονίζουν οι δυο επιστήμονες.
«Εκ των υστέρων μας είχε ζητήσει ο επικεφαλής ερευνητής, αείμνηστος σήμερα, Ακριβός Τσολάκης, να πάμε, επειδή είχαμε την εμπειρία του Γιάκοβλεφ και αρνηθήκαμε. Δεν ξέραμε ποιο πρωτόκολλο ακολουθήθηκε, πώς έγινε η ομαδοποίηση των σορών και η περισυλλογή. Για τα Τέμπη δεν ξέρουμε, έγινε ταυτοποίηση με DNA, ποιος το πήρε και πώς; Το θέμα χάθηκε από την αρχή, διότι δεν έγιναν αυτά που έπρεπε. Άραγε έχουν κρατηθεί δείγματα; Δείτε πόσο διαφορετικά έγινε η διαχείριση στη Ρουμανία με το δυστύχημα των φιλάθλων του ΠΑΟΚ όπου για ένα τροχαίο δυστύχημα έκλεισε η εθνική οδός για μιάμιση μέρα. Ή στο εργοστάσιο στα Τρίκαλα που σκοτώθηκαν οι πέντε γυναίκες όπου επίσης απέκλεισαν τον χώρο», μας εξηγούν.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
