Της Δήμητρας Μακρή
Έπειτα από οκτώ προσφυγές στη λαϊκή ετυμηγορία μέσα σε πέντε χρόνια και τον διαδοχικό σχηματισμό κυβερνήσεων συνεργασίας, η Βουλγαρία ετοιμάζεται πλέον να αποκτήσει μια σταθερή κυβέρνηση της οποίας θα ηγηθεί ο πρώην πρόεδρος Ρούμεν Ράντεφ.
Σύμφωνα με αναλυτές, ο νικητής των βουλευτικών εκλογών προκάλεσε έναν «μικρό σεισμό» στο πολιτικό σκηνικό της χώρας καθώς συγκέντρωσε ψήφους από όλες τις πλευρές και πέτυχε ένα αποτέλεσμα που ξεπέρασε κάθε προσδοκία, καθώς απέσπασε την αυτοδυναμία στη Βουλή με 131 έδρες από τις 240.
Ο Ρούμεν Ράντεφ κινητοποίησε τη νεολαία και έπεισε τους πολίτες να τον ψηφίσουν με μια ρητορική πάταξης της φτώχειας, ελέγχου του πληθωρισμού, διάρρηξης της σύνδεσης της ολιγαρχίας με την πολιτική, της μάχης με τη διαφθορά που κατά πολλούς αναλυτές ήταν ενδημική στη χώρα. Η νίκη της Προοδευτικής Βουλγαρίας ήταν πρώτη με τόσο ευρεία επικράτηση από το 1997.
Ένα από τα βασικά ερωτήματα πάντως που διατυπώνεται είναι πώς θα κυβερνήσει ο Ράντεφ. Πολλοί επισημαίνουν πως ο πρώην πιλότος του βουλγαρικού στρατού, στη διάρκεια της θητείας του στο συνταγματικώς τυπικό ύπατο αξίωμα της χώρας, δεν κλήθηκε να λάβει καίριες αποφάσεις ή να διοικήσει. Άλλοι τηρούν στάση αναμονής. Σίγουρα για να μπορέσει να προβεί, ωστόσο, σε συνταγματικές μεταρρυθμίσεις που θα αφορούν και το κράτος δικαίου και απαιτούν μια ενισχυμένη κοινοβουλευτική πλειοψηφία 160 εδρών, όπως για παράδειγμα για να αλλάξει το ανώτατο δικαστικό συμβούλιο και να εκλέξει νέο γενικό εισαγγελέα, θα κληθεί να συμμαχήσει με το κόμμα «Συνεχίζουμε την Αλλαγή- Δημοκρατική Βουλγαρία», όπως ανέφερε στη «Θ» ο καθηγητής στο Τμήμα Βαλκανικών Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Γεώργιος Χρηστίδης.
Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι πρώτο μέλημα του νέου πρωθυπουργού θα είναι η ψήφιση του οριστικού προϋπολογισμού του 2026 καθώς υπάρχει ένα έλλειμμα της τάξης του 1,5 δισ. ευρώ που σωρεύτηκε τους τρεις πρώτους μήνες του έτους. Παράλληλα θα κληθεί να τιθασεύσει και το κύμα ακρίβειας που αντιμετωπίζει η χώρα τα τελευταία χρόνια. Πολύ δε περισσότερο καθώς η Βουλγαρία διάγει τον τέταρτο μήνα της εντός της ευρωζώνης. Μάλιστα ο Ράντεφ είχε θέσει θέμα δημοκρατικής νομιμοποίησης για το ευρώ, μια αλλαγή που έθιγε την καθημερινότητα των πολιτών, προτείνοντας τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος, κάτι το οποίο απορρίφθηκε από το Συνταγματικό Δικαστήριο.
Πραγματιστής ή φιλορώσος;
Σε ό,τι αφορά το αν είναι «φιλορώσος» ο νέος πρόεδρος, ο κ. Χρηστίδης ανέφερε πως «δεν είναι καθόλου βέβαιο πως επιδιώκει στροφή προς τη Ρωσία. Δεν αμφισβητεί τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της Βουλγαρίας ασχέτως αν είχε εκφράσει προβληματισμό για προηγούμενες επιλογές. Προτάσσει, πάντως, ως πολιτικός πρώτα τα συμφέροντα της χώρας του». Κατόπιν, ο καθηγητής εκτιμά ότι δεν προτίθεται να αποδέχεται πειθήνια όσα έρχονται από τις Βρυξέλλες, αλλά θα λειτουργήσει ως ένας πραγματιστής πολιτικός. «Έχει συγκεκριμένη αντίληψη για το πολύ σημαντικό ιστορικό βάρος των βουλγαρορωσικών σχέσεων και θα έχει ενδιαφέρον να δει κανείς πως θα αντιμετωπίσει μια διαρκώς επιδεινούμενη ενεργειακή κρίση» κατέληξε ο κ. Χρηστίδης.
Όρμπαν ή Φίτσο;
Ένα από τα θέματα που θα κυριαρχήσουν είναι τι στάση θα ακολουθήσει ο Ράντεφ απέναντι στην ΕΕ. Αναλυτές εκτιμούν πως η ρητορική του θα πλησιάζει σε εκείνη του πρώην πρωθυπουργού της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν αλλά οι πράξεις του «δείχνουν» προς τον πρωθυπουργό της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίτσο. Ο Ράντεφ δεν συμμερίζεται τη μεγάλη προθυμία της ΕΕ για βοήθεια προς την Ουκρανία, αλλά δεν θα προβάλλει κάποιο βέτο, απλώς η Βουλγαρία δεν θα συμμετέχει. Ζητούμενο, ωστόσο είναι τι θα κάνει με την αμυντική συμφωνία δεκαετούς διάρκειας που υπέγραψε η υπηρεσιακή κυβέρνηση με το Κίεβο, για την οποία προεκλογικά είχε διαφωνήσει, λέγοντας πως η εκτελεστική εξουσία δεν νομιμοποιούταν να δεσμεύσει τη χώρα με την υπογραφή της.
Ράντεφ και Ελλάδα
Σε ό,τι αφορά τις ελληνοβουλγαρικές σχέσεις εκεί δεν φαίνεται να υπάρξει κάποια αλλαγή. Λειτουργούν ως ένας πυλώνας σταθερότητας στην περιοχή και δεν αναμένεται κάποια απόκλιση από αυτήν. Σύμφωνα με τον κ. Χρηστίδη «η συνεργασία στρατηγικού χαρακτήρα που υπάρχει ανάμεσα στις δύο χώρες θα συνεχιστεί», ωστόσο υπογράμμισε πως αναμένεται να φανεί και το πώς θα προσεγγίσει ο νέος πρωθυπουργός το ζήτημα ελέγχου των υδάτων του ποταμού Άρδα. Υπενθυμίζεται πως η συμφωνία που υπογράφηκε πέρσι είναι πενταετής και στο πλαίσιό της θα πρέπει να διασφαλίζεται τόσο η απρόσκοπτη ροή εκ μέρους των Βουλγάρων όσο και η πραγματοποίηση των εργασιών που απαιτούνται να γίνουν από την ελληνική κυβέρνηση στο υπάρχον φράγμα.
Άσχημα νέα για τα Σκόπια
Το ενδιαφέρον εστιάζεται στις σχέσεις Σόφιας – Σκοπίων για τα οποία η εκλογή Ράντεφ «δεν είναι καλά νέα» υπό την έννοια, τόνισε ο κ. Χρηστίδης ότι είναι γνωστές οι θέσεις του. Υποστήριζε πως δεν μπορεί να υπάρξει καμία έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ αν δεν προχωρήσουν τα Σκόπια σε συνταγματική αναθεώρηση εξανεμίζοντας, έτσι, τις όποιες ελπίδες για αλλαγή της βουλγαρικής στάσης. Πραγματιστής θα είναι σε ό,τι αφορά το Βελιγράδι καθώς μέρος σέρβων αναλυτών υποστήριξαν πως θα υπάρξει στροφή προς τη Μόσχα. Άλλοι ωστόσο υπενθύμισαν πως ο Ράντεφ άσκησε κριτική στον πρόεδρο Αλεξάντερ Βούτσιτς για την πολιτική του περί «σερβικού κόσμου» στα Βαλκάνια, κάτι αντίστοιχο με την πολιτική «ρωσικού κόσμου για τη Μόσχα του Πούτιν» υπονομεύοντας τη σταθερότητα στα υπόλοιπα Δυτικά Βαλκάνια.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
