Της Ελισάβτες Σταυριανίδου
Κίνδυνο για τη δημόσια υγεία μπορούν να αποτελέσουν, σύμφωνα με ειδικούς, τα ενεργειακά ποτά, τα οποία είναι ιδιαίτερα δημοφιλή σε ηλικίες κάτω των 18 ετών, ενώ εκρηκτική είναι η αύξηση της κατανάλωσης την τελευταία δεκαετία σε άτομα άνω των 40 στη χώρα μας, τα οποία τείνουν να τα συνδυάζουν με αλκοόλ, καθιστώντας απρόβλεπτες τις συνέπειες.
Μελέτες σε χώρες του εξωτερικού έχουν δείξει ότι η συστηματική χρήση αυτών των ροφημάτων εγκυμονεί κινδύνους, που αφορούν στη σωματική και ψυχική υγεία, αλλά και στην επίδοση των εφήβων στο σχολείο.
Ο ίδιος ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας μετά από αξιολόγηση όλων των διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων, έχει χαρακτηρίσει τα ενεργειακά ποτά ως πιθανό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, ιδίως όταν αυτά καταναλώνονται από παιδιά και νέα άτομα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα η χρήση τους έχει συνδεθεί με την εμφάνιση παραβατικών ή βίαιων συμπεριφορών των εφήβων, με θετική τη συσχέτιση της χρήσης τους με κάπνισμα, αλκοόλ και άλλες ουσίες. «Υπολογίζεται ότι το 70% όσων καταναλώνουν είναι έφηβοι, με το νούμερο να παρουσιάζει αυξητικές τάσεις και στις μικρότερες ηλικίες. Τα αγόρια φαίνεται να καταναλώνουν ενεργειακά ποτά περισσότερο από τα κορίτσια, με το 15% των εφήβων να κάνει εβδομαδιαία χρήση των προϊόντων αυτών, ενώ ένα μεγαλύτερο ποσοστό καταναλώνει τουλάχιστον μία φορά το μήνα», σημείωσε ο ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής, καθηγητής Κλινικής Φαρμακολογίας του ΑΠΘ Γεώργιος Παπαζήσης. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στην 15η Ημερίδα για την Εφηβεία, που διοργανώθηκε από το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΠΜΣ) «Εφηβική Ιατρική και Φροντίδα Υγείας Εφήβων» του τμήματος Ιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του ΑΠΘ, σε συνεργασία με την Β΄ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ ΠΓΝΘ του ΑΧΕΠΑ και την Συμμαχία Πανεπιστημίων EPICUR Alliance, ο κ. Παπαζήσης αναφέρθηκε σε καταγραφές τμημάτων Επειγόντων και Δηλητηριάσεων του εξωτερικού όπου αυξάνονται σε μικρότερες ηλικίες τα περιστατικά overdose από συνδυασμό ενεργειακών ποτών με αλκοόλ, ουσίες ή φάρμακα.
Τι περιέχουν, τι τα ενοχοποιεί
Τα ενεργειακά ποτά εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στην Ευρώπη το 1987 και από τότε έχουν γνωρίσει παγκόσμια εξάπλωση. Στις ΗΠΑ οι πωλήσεις τους μετά το 2008 αυξάνονται κατά 10% ετησίως, ενώ συνεχώς νέα προϊόντα λανσάρονται στις αγορές. Περιέχουν καφεΐνη, βιταμίνη και άλλα συστατικά, όπως ταυρίνη, τζινσένγκ και γκουαράνα. Διαφημίζονται ως τονωτικά και κατάλληλα για αύξηση της σωματικής και νοητικής απόδοσης.
«Στην ουσία, τα ροφήματα αυτά είναι ένα μείγμα συστατικών. Ένα ενεργειακό ποτό των 250 ml, περιέχει από 80-300 mg καφεΐνης, την ίδια ώρα που η ημερήσια πρόσληψη καφεΐνης για το 50% των ενηλίκων ξεπερνά τα 230 mg. Ταυτόχρονα 1 gr γκουαρανά (διεγερτική ουσία), αντιστοιχεί περίπου σε 40 mg καφεΐνης, άρα προστίθεται εξτρά ποσότητα καφεΐνης, μέσα στην ήδη υπάρχουσα ποσότητα. Αρχικά, ένα ενεργειακό ρόφημα περιέχει διπλάσια ζάχαρη από ό,τι ένα αναψυκτικό, γεγονός που συχνά υποτιμούμε σε αυτά τα ροφήματα», εξήγησε ο κ. Παπαζήσης, επισημαίνοντας ότι «τα ασυνήθιστα συστατικά που περιέχουν αυτά τα ποτά, δεν γνωρίζουμε πως λειτουργούν. Ούτε μπορούμε να προβλέψουμε πως αλληλεπιδρούν αυτά τα συστατικά μεταξύ τους, αλλά και με την καφεΐνη».
Τι προκαλούν
Τα ενεργειακά ποτά μπορεί να προκαλέσουν ταχυκαρδία, αρρυθμίες, υπέρταση, ναυτία, εμετούς, σπασμούς, συμπτώματα ψύχωσης και, σε σπάνιες περιπτώσεις, θάνατο. Σε ορισμένες χώρες (ΗΠΑ, Αυστραλία, Σουηδία) έχουν αναφερθεί θάνατοι λόγω καρδιακής ανεπάρκειας ή έκτακτες εισαγωγές στο νοσοκομείο λόγω κρίσεων επιληψίας, μετά από υπερβολική κατανάλωση ενεργειακών ποτών. «Ορισμένα σημάδια που ως γονείς οφείλουμε να παρατηρούμε είναι η ευερεθιστότητα, οι μεταβολές στη διάθεση, η ανεξήγητη κόπωση, ο διαταραγμένος ή ελλειμματικός ύπνος, καθώς επίσης και κακές διατροφικές συνήθειες», τονίζει ο κ. Παπαζήσης και υπογράμμισε την αναγκαιότητα λήψης μέτρων στη χώρας μας για τους ανήλικους, ανάλογα με αυτά για τη χρήση του αλκοόλ.
Τα «τσούζουν» με ενεργειακά οι άνω των 40
Ορισμένες χώρες, όπως η Λιθουανία και η Λετονία προσπάθησαν να ρυθμίσουν την κατανάλωση ενεργειακών ποτών, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης πωλήσεων σε άτομα κάτω των 18 ετών. Μέσα στο 2023 ο Καναδάς ανακάλεσε 45 μάρκες ενεργειακών ποτών, ενώ πρόσφατα η Βρετανία αποφάσισε να απαγορευθεί η πώληση στους νέους κάνω των 16 ετών, ώστε να «βελτιωθεί η σωματική και ψυχική υγεία τους». «Θεωρούνται ποτά για τις νεότερες γενιές, αυτό όμως που γίνεται τα τελευταία χρόνια είναι μια συνεχώς αυξανόμενη κατανάλωση και από μεγαλύτερες ηλικίες. Η αύξηση είναι εκρηκτική σε άτομα άνω των 40, τα οποία μάλιστα τα συνδυάζουν με αλκοόλ», σημειώνει ο κ. Παπαζήσης. Όπως εξήγησε, κατά τον συνδυασμό των ενεργειακών ποτών με αλκοόλ, «κρύβεται» προς στιγμήν η επίδραση του αλκοόλ, με αποτέλεσμα ο χρήστης να πίνει και να θεωρεί ότι δεν μεθάει, ωστόσο όταν υποχωρήσει η επίδραση της ευεργετικής ουσίας, μένει η επήρεια του αλκοόλ, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται, για παράδειγμα, σε μια ενδεχόμενη οδήγηση.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
