Της Ελισάβετ Σταυριανίδου
Αντιμέτωποι με το άγχος, την ανασφάλεια και με σοβαρές διαταραχές συμπεριφοράς βρίσκονται ολοένα και περισσότεροι νέοι, με τους αυτοτραυματισμούς να παρουσιάζουν ανοδικές τάσεις τα τελευταία χρόνια.
Σύμφωνα με πανελλαδική έρευνα της UNICEF, στο πλαίσιο της Εθνικής Δράσης για την Ψυχική Υγεία του Υπουργείου Υγείας, η πρώτη επαφή με τον αυτοτραυματισμό καταγράφεται κυρίως στην πρώιμη εφηβεία, μεταξύ 13 και 15 ετών, ωστόσο, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που ξεκινούν ακόμη νωρίτερα. «Στην Ελλάδα από το 1990 και μετά δεν έχει αλλάξει τίποτα σε σχέση με την επιβάρυνση που προκαλούν οι ψυχικές διαταραχές στα παιδιά και τους εφήβους (5-14 ετών), καθώς είναι οι πιο επιβαρυντικές διαχρονικά.
Κατάθλιψη, άγχος και διαταραχές συμπεριφοράς, εμφανίζονται σε ποσοστό περίπου 50% πριν από την ηλικία των 18 ετών, ενώ τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί τα ποσοστά των αυτοτραυματισμών», σημείωσε, μεταξύ άλλων, ο κ. Κωνσταντίνος Κώτσης, αναπληρωτής καθηγητής Παιδοψυχιατρικής, στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων κατά τη διάρκεια της 15ης Ημερίδας για την Εφηβεία.
«Δυστυχώς, αντιμετωπίζουν τις περισσότερες ψυχικές διαταραχές από κάθε άλλη γενιά και αναφέρουν αρνητικές επιδράσεις από τη χρήση των social media στην αυτοεκτίμηση, την κοινωνική σύνδεση, την αυτοέκφραση κλπ.», πρόσθεσε. Παρουσιάζοντας τα στοιχεία έρευνας, που διενεργήθηκε από τον Σεπτέμβριο του 2022 μέχρι τον Ιανουάριο του 2023 σε παιδιά και εφήβους από την Πρωτοβουλία για τη Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων, που υποστηρίζεται αποκλειστικά από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, στο πλαίσιο της Διεθνούς Πρωτοβουλίας για την Υγεία, ο κ. Κώτσης διευκρίνισε πως το 14% των παιδιών (μέχρι 18 χρόνων) που συμμετείχαν, δήλωσε πως έχει αυτοτραυματιστεί τους τελευταίους έξι μήνες.
Οι επιπτώσεις
Στην έρευνα της UNICEF, που διενεργήθηκε σε νέους 17 έως 24 ετών, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αποκαλυπτική: Σχεδόν οι μισοί νέοι δηλώνουν ότι βιώνουν συχνά θλίψη, χωρίς συγκεκριμένη αιτία, ενώ πάνω από τους μισούς ζουν με έντονο άγχος ή ψυχική πίεση στην καθημερινότητά τους. Το ψυχικό φορτίο δεν μένει «αόρατο» – εκδηλώνεται και σωματικά με πονοκεφάλους, αδυναμία και κόπωση, δείχνοντας ότι η συναισθηματική εξάντληση μεταφέρεται κυριολεκτικά στο σώμα. Την ίδια στιγμή, σχεδόν οι μισοί νέοι δυσκολεύονται πολύ να μιλήσουν σε κάποιον όταν νιώθουν άσχημα, γεγονός που φανερώνει μία γενιά που υποφέρει στη σιωπή. Σχεδόν 3 στους 10 νέους δηλώνουν ότι έχουν δοκιμάσει έστω και μία φορά να προκαλέσουν σκόπιμα βλάβη στον εαυτό τους. Το φαινόμενο αφορά κυρίως τα κορίτσια, τα οποία εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερη ευαλωτότητα.
Το προφίλ της gen Z
«Η γενιά Ζ είναι απαισιόδοξη σε σχέση με τους πολέμους, ανησυχεί ιδιαίτερα για το οικονομικό κόστος, ταυτόχρονα εμφανίζεται πολύ ευαισθητοποιημένη με την κλιματική αλλαγή, επιθυμεί να δημιουργήσει ισότητα και ισονομία για όλους, ενώ είναι ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένη με τη διαφορετικότητα. Ταυτόχρονα, απαξιώνονται στη συνείδησή τους οι θεσμοί, τάση που συμβαδίζει με τα κοινωνικά δεδομένα. Αυτό που χαρακτηρίζει αυτή τη γενιά, είναι η χρήση του διαδικτύου, με τους εφήβους να εμφανίζονται αρκετά προσεκτικοί όσον αφορά στην ανωνυμία, συγκριτικά με την προηγούμενη γενιά», συμπλήρωσε ο κ. Κώτσης, περιγράφοντας το προφίλ της Gen Z.
Μοναξιά και ανασφάλεια στο σχολείο
Εντυπωσιακά είναι τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη γενιά Ζ όσον αφορά τη μοναξιά και την ανασφάλεια που βιώνουν, ακόμα και στο σχολείο. Σύμφωνα με έρευνα PISA (Πρόγραμμα Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών) το 2022, σε δείγμα 6.300 Ελληνόπουλων (ηλικίας 15-16 χρόνων), διαπιστώθηκε ότι το 8% δηλώνει ότι δεν αισθάνεται ασφαλής στην τάξη, το 11% δήλωσε ανασφάλεια σε άλλα μέρη του σχολείου, (π.χ. τουαλέτα, διαδρόμους, κυλικείο), ενώ το 10% των μαθητών ανέφεραν αισθήματα ανασφάλειας στη διαδρομή για το σχολείο. Παράλληλα, ένας στους τέσσερις, δήλωσε πως δεν κάνει εύκολα φίλους στο σχολείο.
Στην ίδια έρευνα, το 19% κοριτσιών και το 28% των αγοριών, που συμμετείχαν, δήλωσαν ότι υπήρξαν θύματα bullying τουλάχιστον μερικές φορές το μήνα, με τον παγκόσμιο μέσο όρο της έρευνας να καταγράφει 20% στα κορίτσια και 21% στα αγόρια.
Η ημερίδα
Η 15η Ημερίδα για την Εφηβεία διοργανώθηκε από το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΠΜΣ) «Εφηβική Ιατρική και Φροντίδα Υγείας Εφήβων», του τμήματος Ιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του ΑΠΘ, σε συνεργασία με την Β΄ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ ΠΓΝΘ του ΑΧΕΠΑ και τη Συμμαχία Πανεπιστημίων EPICUR Alliance, στο Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων του ΑΠΘ.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
