Αντιμέτωποι με τον κίνδυνο να δουν περιουσίες και επενδύσεις να… εξανεμίζονται, βρίσκονται εκατοντάδες ιδιοκτήτες ακινήτων -τόσο ιδιώτες, όσο και επιχειρηματίες- στη Χαλκιδική. Αιτία είναι η καθυστέρηση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας να εκδώσει διευκρινιστικές εγκυκλίους αναφορικά με μια προ ετών απόφαση του ΣτΕ που άλλαξε εντελώς τους κανόνες για την εκτός σχεδίου πόλεως δόμηση.
Η καθυστέρηση αυτή έχει ουσιαστικά «παγώσει» την έκδοση νέων οικοδομικών αδειών σε πολλές περιοχές της χώρας, κυρίως στα νησιά και στη Χαλκιδική, όπου εκατοντάδες ιδιοκτήτες είδαν την περιουσία τους να χάνει την αξία της.
Η απόφαση 176/2023 του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) επέφερε δραματικές αλλαγές στην εκτός σχεδίου δόμηση και προκάλεσε σειρά σοβαρών προβλημάτων, με κυριότερο την απώλεια δυνατότητας δόμησης. Βάσει της απόφασης αυτής, δεν αρκεί πλέον (όπως ίσχυε μέχρι τότε και επί σειρά δεκαετιών) το ελάχιστο εμβαδόν των τεσσάρων στρεμμάτων για να χτίσει κάποιος σε ένα οικόπεδο εκτός σχεδίου πόλεως. Αντιθέτως, απαιτείται υποχρεωτικά να έχει το οικόπεδο «πρόσωπο» σε αναγνωρισμένο με προεδρικό διάταγμα κοινόχρηστο δρόμο.
Λύση στο πρόβλημα και στην αβεβαιότητα που έκτοτε επικρατεί, θα μπορούσε να δοθεί με διευκρινιστικές εγκυκλίους από το υπουργείο αναφορικά με την απόφαση του ΣτΕ και τον τρόπο εφαρμογής της. Όμως, παρά το γεγονός ότι έχουν ήδη περάσει τρία χρόνια από την έκδοση της απόφασης, δεν έχει εκδοθεί κάποια διευκρινιστική εγκύκλιος.
Σε απόγνωση
«Ο κόσμος βρίσκεται σε απόγνωση. Πάρα πολλοί ιδιοκτήτες γης βλέπουν ότι η περιουσία τους απαξιώνεται. Για τον λόγο αυτό απευθύνονται σε μεσίτες, μήπως μπορούμε να τους βοηθήσουμε να βγάλουν άκρη. Οι άνθρωποι αυτοί επένδυσαν γνωρίζοντας ότι το οικόπεδο που αγοράζουν μπορεί να αξιοποιηθεί, ωστόσο βλέπουν ότι τελικά οι “κανόνες” άλλαξαν και πλέον οι πολεοδομικές υπηρεσίες αρνούνται να εκδώσουν νέες άδειες για οικόπεδα χωρίς “πρόσωπο” σε αναγνωρισμένο κοινόχρηστο χώρο», τονίζει μιλώντας στη «Θ» ο πρόεδρος του Συλλόγου Μεσιτών Χαλκιδικής, Γρηγόρης Στιβαχτάρης.
Ο ίδιος χαρακτηρίζει «ταφόπλακα» για τη μεσαία τάξη την εν λόγω απόφαση του ΣτΕ, καθώς ανατρέπει πλήρως το πλαίσιο που ίσχυε μέχρι σήμερα. «Το αρμόδιο υπουργείο χρειάζεται και πρέπει να προχωρήσει σε διευκρινίσεις, πριν χαθούν οριστικά περιουσίες και επενδύσεις», προσθέτει.
Σύμφωνα με τον κ. Στιβαχτάρη, «η καθυστέρηση για διευκρινιστικές διατάξεις δημιουργεί έντονη αναστάτωση στην αγορά, μηδενίζει περιουσίες, ενώ ακίνητα που αποκτήθηκαν, κληρονομήθηκαν ή μεταβιβάστηκαν με νόμιμες προϋποθέσεις, πλέον καθίστανται μη οικοδομήσιμα». Όσον αφορά στο μέγεθος των απωλειών με τις οποίες βρίσκονται αντιμέτωποι οι ιδιοκτήτες ακινήτων στη Χαλκιδική, ο ίδιος αναφέρει ενδεικτικά πως ένα οικόπεδο τεσσάρων στρεμμάτων που πριν από την απόφαση του ΣτΕ ήταν οικοδομήσιμο και άξιζε 60.000 ευρώ, πλέον δεν αξίζει περισσότερα από 15.000 ευρώ!
Παράλληλα, υπογραμμίζει μια επιπλέον πτυχή του θέματος: τον κίνδυνο απαξίωσης ολόκληρων περιοχών αλλά και τον κίνδυνο να χαθούν επενδύσεις εκατομμυρίων, ειδικά στον τουρισμό.
Απαξίωση επενδύσεων
Τις επιπτώσεις που προκύπτουν αναφορικά με τις επενδύσεις ειδικά στον τουρισμό, θίγει με επιστολή της προς τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων (ΠΟΞ). Η ΠΟΞ αναδεικνύει τις αντιφατικές διατάξεις που ισχύουν για το θέμα της προσβασιμότητας στα ξενοδοχεία. Συγκεκριμένα, όπως επισημαίνεται στην επιστολή, η απόφαση του ΣτΕ έρχεται σε αντίθεση με ισχύουσες διατάξεις αλλά και με προηγούμενη νομολογία του ίδιου δικαστηρίου, όπως επίσης και με νομολογία του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με την οποία δεν απαιτούνταν προεδρικό διάταγμα που να χαρακτηρίζει κοινόχρηστο έναν αγροτικό δρόμο. «Η μεταστροφή αυτή της νομολογίας του ΣτΕ έχει θέσει σε σοβαρό κίνδυνο όχι μόνο μεγάλες και μικρότερες ξενοδοχειακές επενδύσεις, οι οποίες νομίμως και καλόπιστα αδειοδοτήθηκαν βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, αλλά και χιλιάδες απλούς ιδιοκτήτες γης, οι οποίοι βλέπουν την ακίνητη περιουσία τους να απαξιώνεται πλήρως, χωρίς καμία δική τους υπαιτιότητα», τονίζεται. Επισημαίνεται επίσης ότι τα ακίνητα αυτά συχνά μεταβιβάστηκαν, κληρονομήθηκαν ή αποκτήθηκαν -με σκοπό τη μελλοντική αξιοποίησή τους- από άτομα που στηρίζονταν στη διαχρονικά παγιωμένη διοικητική και νομολογιακή πρακτική.
Αποζημιώσεις
Παράλληλα, όπως επισημαίνουν στην επιστολή τους οι ξενοδόχοι, οι εντεύθεν δυσμενέστατες συνέπειες δεν περιορίζονται στους άμεσους επενδυτές, αλλά διαχέονται σε ολόκληρες τοπικές οικονομίες και κοινωνίες, αφού πλήττουν κατ’ επέκταση επαγγελματίες, εργαζόμενους, τεχνικά επαγγέλματα και κάθε συναφή οικονομική δραστηριότητα. «Η κατάσταση αυτή αποθαρρύνει δυνητικούς επενδυτές και αναμένεται να ζημιώσει σοβαρά και τα δημόσια ταμεία, λόγω των εύλογων αξιώσεων αποζημίωσης που θα εγερθούν από επενδυτές και ιδιώτες, οι οποίοι θα δουν τις νομίμως αδειοδοτημένες επενδύσεις ή την περιουσία τους να ακυρώνονται εκ των υστέρων», εκτιμούν οι ξενοδόχοι.
Για το περιβάλλον
Η συγκεκριμένη απόφαση του ΣτΕ έδωσε έμφαση στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος (βάσει και του άρθρου 24 του Συντάγματος). «Η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί προτεραιότητα. Ωστόσο δεν είναι αναγκαίο να κατοχυρώνεται σε βάρος άλλων εξίσου θεμελιωδών συνταγματικών αξιών, όπως η οικονομική ανάπτυξη και το δικαίωμα της ιδιοκτησίας», τονίζει στην επιστολή της η ΠΟΞ, κι επισημαίνει ότι οι ξενοδοχειακές μονάδες διαθέτουν μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων. «Ιδίως στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεδομένου ότι για τις εκτός σχεδίου ξενοδοχειακές μονάδες προβλέπεται υποχρεωτικά η εκπόνηση μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων και διασφαλίζεται ήδη επαρκώς η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος», τονίζεται χαρακτηριστικά.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
