Σε ηλικία 84 ετών έφυγε ξαφνικά από τη ζωή από ανακοπή καρδιάς η γλύπτρια Ασπασία Παπαδοπεράκη, μια ξεχωριστή προσωπικότητα της τέχνης από την Κρήτη.
Η Ασπασία Παπαδοπεράκη γεννήθηκε το 1942 κοντά στην Κνωσό και από νωρίς έδειξε το ταλέντο και την αγάπη της για την τέχνη. Σπούδασε γλυπτική στην Αθήνα και στο Παρίσι, έχοντας ως σημαντικό πρότυπο τον αδελφό της, Θωμά Παπαδοπεράκη.
Το έργο της άφησε έντονο αποτύπωμα στον δημόσιο χώρο, καθώς γλυπτά της κοσμούν πλατείες και δημόσιους χώρους σε πολλές πόλεις και οικισμούς, κυρίως στην Κρήτη, την οποία ανέδειξε σε βασικό κέντρο του καλλιτεχνικού της οράματος.
Η δημιουργική της πορεία δεν περιορίστηκε μόνο στη γλυπτική. Υπήρξε ζωγράφος και εικαστικός δημιουργός, ενώ δραστηριοποιήθηκε επίσης ως γεωμέτρης και χωροτάκτης, σκηνογράφος και γραφίστρια, καθώς και ως συγγραφέας και διανοούμενη.
Με τις λιτές γραμμές και τη διαύγεια του καλλιτεχνικού της βλέμματος, η Ασπασία Παπαδοπεράκη φιλοτέχνησε το 2007 τη λιθογραφία «Αναζητώντας τη μορφή του Νίκου Καζαντζάκη», ένα έργο που αποτυπώνει τη στοχαστική προσέγγισή της στη μορφή και την πνευματική παρουσία του μεγάλου Κρητικού συγγραφέα.
Ο αδελφός της, Θωμάς Παπαδοπεράκης (1943–2002), επίσης καταξιωμένος ζωγράφος και γλύπτης, φιλοτέχνησε τη χάλκινη προτομή του Νίκου Καζαντζάκη το 1957, σε ηλικία μόλις 14 ετών, η οποία εκτίθεται στη Μόνιμη Έκθεση του Μουσείου Καζαντζάκη στο Ηράκλειο.
Η σχέση της με την Θεσσαλονίκη
Η σπουδαία γλύπτρια είχε αφιερώσει ένα έργο της στον Θεσσαλονικιό σκηνοθέτη Τάκη Κανελλόπουλο. Το 1993, ο Δήμος Θεσσαλονίκης αποφάσισε να τιμήσει τον Κανελλόπουλο τοποθετώντας αυτή την προτομή στον δημόσιο χώρο της πόλης, στο πάρκο της πλατείας Τσιρογιάννη, απέναντι από την Εταιρία Μακεδονικών Σπουδών και δίπλα στον παλιό κινηματογράφο Αλέξανδρο, συμβολίζοντας την σχέση του δημιουργού με τον χώρο, μέσα από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – που είχε για αρκετά χρόνια ως βάση του την ΕΜΣ – και το κοντινό ιστορικό καφενείο του Ντορέ, που ήταν μόνιμο στέκι του Κανελλόπουλου.
Στο κάτω μέρος του βάθρου, αφαιρετικά σχήματα απεικονίζουν στοιχεία από τις ταινίες του, οι τίτλοι των οποίων είναι χαραγμένοι επάνω στο μάρμαρο. Καθώς ο επισκέπτης προσεγγίζει την προτομή, παρατηρεί ένα μπρούτζινο τριαντάφυλλο, κύκλους και πουλιά, που προσθέτουν μια ποιητική διάσταση στο έργο. Ανάμεσα στις αναφορές στις ταινίες του, ξεχωρίζουν οι τίτλοι «Ουρανός», «Μακεδονικός γάμος», «Εκδρομή», «Παρένθεση» και «Σόνια». Οι ανθρώπινες φιγούρες στο πίσω μέρος της προτομής ενισχύουν την αίσθηση της δραματουργίας που χαρακτηρίζει το έργο του Κανελλόπουλου.
Πρόσφατα – το φθινόπωρο του 2025 – η γλύπτρια είχε παρουσιάσει μια ξεχωριστή έκθεση γλυπτών στο Βαφοπούλειο που περιελάμβανε σχέδια και γλυπτά από χαλκό και γύψο. Τίτλος της έκθεσης ήταν τα “Αιγαιοπελαγίτικα”, ένα σημείο αναφοράς μέσα στην τέχνη της τιμώντας έτσι την βιωματική σχέση της με το Αιγαίο και την Κρήτη.
Η ίδια σημείωνε σχετικά με αυτά τα έργα της : «Στα Αιγαιοπελαγίτικα μου η στημένη «θεατρική» σχέση μέσα από την αναζήτηση λιτότητας και προκαθορισμένης αντιμετώπισης σχέσεων και σχημάτων, επιδιώκει μία διαφορετική ανθρώπινη συνύπαρξη με μια αισθητική: Αιγαιοπελαγίτικη, «Αρχαϊκή» διαχρονική οικουμενική με μια ανανεωμένη ελεύθερη προσωπική αίσθηση που αποτυπώνει μία «τωρινή» κατάσταση με μνήμες και διάλογο για αναγκαία συνύπαρξη.
Στα σχέδια μου υποθέτω τρείς επάλληλους χώρους, τον χώρο του σύμπαντος, όπου συνυπάρχει ο χώρος της γης μας και ο χώρος του συμβάντος. Οι σχέσεις των γραμμών της σύνθεσης εξαρτώνται από τον διάλογό τους με τα όρια του χώρου μου και αυτός από τους γενικότερους χώρους, όπου εμπεριέχεται.
Το άπειρο, ο συμβολικός χώρος, ο κόσμος μας, ο χώρος του συμβάντος σε ένα διάλογο απλό χωρίς θορύβους και επιδείξεις.
Η στημένη «θεατρική» σχέση μέσα από την αναζήτηση λιτότητας και προκαθορισμένης αντιμετώπισης σχέσεων και σχημάτων επιδιώκει μια διαφορετική ανθρώπινη συνύπαρξη με μια αισθητική: Αιγαιοπελαγίτικη, διαχρονική, οικουμενική. Σε πλαίσιο για μια ανανεωμένη ελεύθερη προσωπική αίσθηση με μνήμες για εποικοδομητικό, περατό διάλογο, απεριόριστα ειρηνικό, ατελείωτα φιλικό.
Οι τρεις βασικοί παράγοντες που προκαθόρισαν τη δημιουργία των Αιγαιοπελαγίτικών μου είναι:
- Ο παράγοντας της γνώσης του σχεδίου και οι κανόνες του.
- Οι αρχαϊκές μνήμες, ιδιαίτερα «ο Θησαυρός των Σιφνίων»
- Η Λαϊκή Αρχιτεκτονική».
Ανήσυχο πνεύμα και πολυσχιδής προσωπικότητα, η Ασπασία Παπαδοπεράκη άφησε ξεχωριστό αποτύπωμα στον χώρο της τέχνης, με έργο που συνεχίζει να ζει μέσα από τις δημιουργίες της και τη συμβολή της στον πολιτισμό.
Με πληροφορίες από neakriti.gr
