Την πρόθεση της Κύπρου να αξιοποιήσει την επικείμενη προεδρία της στο Συμβούλιο της ΕΕ, προκειμένου να αποκλιμακώσει τις εντάσεις με την Τουρκία, εξέφρασε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, σε συνέντευξή του στο Politico. Όπως ανέφερε, η Λευκωσία είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε βήματα ενίσχυσης των σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας, με αντάλλαγμα πρόοδο στην ευρωπαϊκή και νατοϊκή πορεία της Κύπρου.
Κεντρικός στόχος της κυπριακής πλευράς είναι να πειστεί η Άγκυρα να αποδεχθεί την ένταξη της Κύπρου στο πρόγραμμα «Συμμαχία για την Ειρήνη» (PfP), που θεωρείται το πρώτο βήμα για την ένταξη στο ΝΑΤΟ. Σε αντάλλαγμα, η Κύπρος δηλώνει έτοιμη να άρει σταδιακά τα εμπόδια που θέτει στη στενότερη συνεργασία ΕΕ–Τουρκίας.
«Μπορούμε να φανταστούμε μια σταδιακή προσέγγιση, με συγκεκριμένα βήματα από την πλευρά της Τουρκίας για την ένταξη της Κύπρου στο PfP και, παράλληλα, θετικές εξελίξεις στις σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας, σε συνδυασμό πάντα με την επανέναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό εντός του συμφωνημένου πλαισίου», σημείωσε ο κ. Χριστοδουλίδης.
Όπως αποκάλυψε, η πρόταση έχει ήδη τεθεί τόσο στον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε όσο και στον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς. Ο Κύπριος Πρόεδρος χαρακτήρισε την ένταξη της χώρας του στο ΝΑΤΟ «φυσική εξέλιξη», η οποία, όπως είπε, έχει παγώσει λόγω πολιτικών συνθηκών και κυρίως του τουρκικού βέτο.
Σήμερα, Κύπρος και Ελλάδα μπλοκάρουν τη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα κοινών αμυντικών προμηθειών της ΕΕ (SAFE), ύψους 150 δισ. ευρώ. Ωστόσο, ο κ. Χριστοδουλίδης υποστήριξε ότι η Άγκυρα έχει «αυτοαποκλειστεί», καθώς δεν πληροί τις προϋποθέσεις που θέτει η ΕΕ, τονίζοντας ότι «η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα δεν είναι à la carte».
Παράλληλα, Ελλάδα και Κύπρος αντιτίθενται και στην ένταξη της Τουρκίας στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας, με την Άγκυρα να απαντά μπλοκάροντας τη διαβίβαση απόρρητων πληροφοριών του ΝΑΤΟ προς τον Οργανισμό.
Την ίδια ώρα, ορισμένοι Ευρωπαίοι και νατοϊκοί διπλωμάτες εκφράζουν ανησυχίες ότι η κυπριακή προεδρία θα μπορούσε να οξύνει περαιτέρω τις σχέσεις με την Τουρκία, σε μια περίοδο που η ΕΕ επιδιώκει ενίσχυση της άμυνάς της και στενότερη συνεργασία με την Άγκυρα.
Αναλαμβάνοντας την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ τον Ιανουάριο, η Κύπρος θα έχει τον ρόλο του καθορισμού της ατζέντας και της ηγεσίας των διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι, στο πλαίσιο αυτό, προτίθεται να προσκαλέσει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην άτυπη σύνοδο του Συμβουλίου που θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο στις 23 και 24 Απριλίου.
Παρότι η Κύπρος δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ, η άμυνα και η ασφάλεια –όπως και ο πόλεμος στην Ουκρανία– θα βρεθούν ψηλά στην ατζέντα της προεδρίας. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής απάντησης στο ειρηνευτικό σχέδιο για την Ουκρανία που προωθεί ο Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο ο Κύπριος Πρόεδρος χαρακτήρισε «ατελές, αλλά σημαντικό ως βάση συζήτησης».
Παράλληλα, η Λευκωσία ενισχύει τη συνεργασία της με τις ΗΠΑ, προσαρμόζοντας τον εξοπλισμό και τη δομή της Εθνικής Φρουράς στα πρότυπα του ΝΑΤΟ, ενώ απομακρύνεται σταδιακά από τους παραδοσιακούς δεσμούς της με τη Μόσχα, ιδίως μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Σε ό,τι αφορά το Κυπριακό, η κυπριακή προεδρία σκοπεύει να πιέσει για επανεκκίνηση των συνομιλιών. Μετά την εκλογή του μετριοπαθούς Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Ερχούρμαν, ο Νίκος Χριστοδουλίδης εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξος. Οι δύο πλευρές θα συμμετάσχουν σε τριμερή συνάντηση με την απεσταλμένη του ΟΗΕ Μαρία Άντζελα Ολγκίν, την πρώτη εδώ και αρκετά χρόνια.
Τέλος, ο Πρόεδρος της Κύπρου επανέλαβε τον στόχο ένταξης της χώρας στη ζώνη Σένγκεν το 2026, υποβαθμίζοντας τους φόβους για δημιουργία «σκληρού συνόρου» στην Πράσινη Γραμμή και διαβεβαιώνοντας ότι η ελεύθερη διακίνηση των Τουρκοκυπρίων δεν θα επηρεαστεί.
