Της Δήμητρας Μακρή
Εκλογική χρονιά ήταν το 2025 για την Αλβανία κι εκεί ο Έντι Ράμα σημείωσε ιστορικά ρεκόρ! Έγινε ο μακροβιότερος πρωθυπουργός στη χώρα επικρατώντας των αντιπάλων του για τέταρτη διαδοχική φορά. Μια νίκη απόδειξη της κυριαρχίας του Σοσιαλιστικού Κόμματος, του κομματικού μηχανισμού, της αδύναμης αντιπολίτευσης.
Κομβικό σημείο στις εκλογές ήταν και παραμένει η ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, «χαρτί» το οποίο έπαιξε δυναμικά ο Ράμα ο οποίος υπόσχεται να βάλει την Αλβανία στην ΕΕ μέχρι το 2030. Ένα σημαντικό επίσης στοιχείο ήταν η επιστολική ψήφος που εισήχθη για πρώτη φορά δίνοντας τη δυνατότητα στην αλβανική διασπορά να εκφραστεί πολιτικά.
Μια σημαντική επιτυχία- αν και όχι χωρίς αντιδράσεις- ήταν η Ντιέλα- ήλιος στα αλβανικά. Ένα ρομπότ προϊόν τεχνητής νοημοσύνης έγινε υπουργός, αναλαμβάνοντας μάλιστα τη διαχείριση των δημόσιων συμβάσεων, ενός τομέα από εκείνους που αποτέλεσε εδώ και χρόνια πηγή σκανδάλων διαφθοράς για τη χώρα. Μια κίνηση που εντάσσεται στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης της δημόσιας διοίκησης που έχει υλοποιήσει με επιτυχία η Αλβανία τα τελευταία χρόνια. Και την οποία ο Ράμα έχει πετυχημένα παρουσιάσει τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό ως απόδειξη ως ενός «βαθέος εκσυγχρονισμού» του αλβανικού κρατικού μηχανισμού, ενώ παραμένουν ευρύτατες ανησυχίες σχετικά με τη διαφάνεια, την ανεξαρτησία των θεσμών και ζητήματα που αφορούν την ατιμωρησία.
Βουλγαρία: Εκλογές για όγδοη φορά σε τέσσερα χρόνια
Πολιτική κρίση στη Βουλγαρία. Ξανά. Μια χώρα η οποία και το 2025 αντιμετώπισε πολλά και σοβαρά πολιτικά προβλήματα. Η κυβέρνηση Ζελιάζκοφ, η οποία έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης στις αρχές του 2025 υπέβαλε την παραίτησή της στις αρχές του Δεκεμβρίου μην μπορώντας να συμπληρώσει ένα έτος στην εξουσία. Μαζικές διαμαρτυρίες των πολιτών την ανάγκασαν να παραιτηθεί και η χώρα οδηγήθηκε για όγδοη φορά στις κάλπες μέσα σε τέσσερα χρόνια.
Οι πολίτες διεκδικούν την πάταξη της διαφθοράς και την απομάκρυνση από το πολιτικό σκηνικό δύο ανθρώπων που θεωρούνται ως οι εκφραστές της. Πρόκειται για τον πρώην πρωθυπουργό Μπόικο Μπορίσοφ και τον ολιγάρχη που ακούει στο όνομα Ντέλιαν Πέεφσκι. Η πολιτική κρίση έχει ουσιαστικά εξανεμίσει την όποια αισιοδοξία υπήρχε στη χώρα σχετικά με την είσοδο στη ζώνη Σένγκεν, και από την είσοδό της στη ευρωζώνη από την 1η Ιανουαρίου του 2026.
Βοσνία – Ερζεγοβίνη: Αβεβαιότητα και αστάθεια
Η εύθραυστη πολιτική κατάσταση στη Βοσνία Ερζεγοβίνη συνεχίστηκε και το 2025. Αιτία πάντα η σχέση με την αυτόνομη Σερβική Δημοκρατία και τον τρόπο που κυβερνάται η χώρα. Αιτία της κρίσης ήταν ο Μίλοραντ Ντόντικ, ο μέχρι πρότινος πρόεδρος της Σερβικής Δημοκρατίας ο οποίος αποπέμφθηκε από τον ύπατο εκπρόσωπο της διεθνούς κοινότητας στη χώρα, Κρίστιαν Σμιθ με την αιτιολογία ότι αγνοούσε τις αποφάσεις του. Νικητής των εκλογών ανακηρύχθηκε ο Σίνισα Κάραν, ένας σύμμαχος του Ντόντικ γεγονός που σημαίνει πως η χώρα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τα ίδια προβλήματα, την ίδια αστάθεια, την ίδια «αιμορραγία» νέων ανθρώπων που μη έχοντας μέλλον στη Βοσνία Ερζεγοβίνη θα αναζητούν στο εξωτερικό καλύτερες μέρες.
Ρουμανία: Νέα πρόσωπα, πολλές προκλήσεις
Έπειτα από τις επεισοδιακές προεδρικές εκλογές του 2024, η νέα προσφυγή στην κάλπη ανέδειξε ως πρόεδρο τον μεταρρυθμιστή Νικουσόρ Νταν (φωτ.), τον μέχρι τότε δήμαρχο Βουκουρεστίου. Για τη θέση του πρωθυπουργού, τέσσερα φιλοευρωπαϊκά κόμματα, το Σοσιαλδημοκρατικό, το φιλελεύθερο, η ένωση Σώστε τη Ρουμανία του προέδρου Νταν και η Δημοκρατική Συμμαχία των Ουγγαρέζων της Ρουμανίας, συμφώνησαν στον σχηματισμό κυβέρνησης με πρωθυπουργό τον Ίλιε Μπολοζάν.
Οι μεγάλες οικονομικές δυσκολίες, που αντιμετωπίζει η χώρα, εξανέμισαν τον όποιο ενθουσιασμό από την είσοδο στη Ζώνη Σένγκεν και ανάγκασαν τον Μπολοζάν να ανακοινώσει μέτρα λιτότητας τα οποία προκάλεσαν μαζικές διαμαρτυρίες. Τον Νοέμβριο του 2025 η Κομισιόν αποφάσισε να μην μπλοκάρει την πρόσβαση της Ρουμανίας στα ευρωπαϊκά κονδύλια. Το 2026 θα βρει τη χώρα αντιμέτωπη και με άλλα μέτρα λιτότητας, ενώ το Βουκουρέστι θα αποκτήσει καινούριο δήμαρχο τον φιλελεύθερο Τσιπριάν Τσούκου, που εκλέχθηκε πριν από μερικές μέρες για να καλύψει τη θέση του Νταν.
Σερβία: Το έτος της διαμαρτυρίας
Η διαμαρτυρία και οι διαδηλώσεις επικράτησαν όλο το 2025 στη Σερβία. Αφορμή το δυστύχημα στον σιδηροδρομικό σταθμό Νόβι Σαντ, τον Νοέμβριο του 2024, το οποίο ωστόσο άφησε έντονο το αποτύπωμά του στη χώρα. Οι νεαροί φοιτητές αρχικά αλλά και εκατοντάδες χιλιάδες άτομα από άκρη σε άκρη της χώρας συμμετείχαν σε διαμαρτυρίες, οι περισσότερες ειρηνικές κάποιες βίαιες. Οι διαδηλωτές κατάφεραν να φτάσουν είτε με ποδήλατα είτε τρέχοντας μέχρι το Στρασβούργο για να διεθνοποιήσουν το πρόβλημά τους και να ζητήσουν τι; Δικαιοσύνη. Μαζί και διαφάνεια, πάταξη της διαφθοράς, τέλος στην αυταρχική διακυβέρνηση και το καθεστώς του προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς.
Ο πρόεδρος εκτός της σοβαρότατης κι ενίοτε έκρυθμης κατάστασης και του οικονομικού αντίκτυπου που προκάλεσαν οι διαμαρτυρίες κι οι αποκλεισμοί, δεν ενέδωσε στο κύριο αίτημα των διαδηλωτών, τη διενέργεια νέων εκλογών. Εκτός της λαϊκής οργής, πάντως αντιμετωπίζει σοβαρό ενεργειακό πρόβλημα το οποίο πηγάζει από την εξάρτηση της Σερβίας από ρωσικούς ενεργειακούς πόρους.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
