Δεν αρκούν πλέον τα μεγάλα κτίρια και τα τεχνολογικά πάρκα για να δημιουργηθεί καινοτομία, είναι το βασικό μήνυμα που έστειλε από το βήμα του 13ου Technology Forum στη Θεσσαλονίκη, ο Ολλανδός Paul Jansen, στέλεχος της διεθνούς εταιρείας Arup και ιδρυτής του Innovation Area Development Partnership (IADP).
Ως ειδικός στα καινοτόμα οικοσυστήματα, ο κ.Jansen παρουσίασε τις βασικές τάσεις που διαμορφώνουν σήμερα τα λεγόμενα «innovation ecosystems» στην Ευρώπη και παγκοσμίως, εστιάζοντας ιδιαίτερα στο πώς πόλεις όπως η Θεσσαλονίκη μπορούν να εξελιχθούν σε κόμβους τεχνολογίας και επιχειρηματικότητας. Κατά τον ίδιο, το νέο μοντέλο ανάπτυξης που κυριαρχεί διεθνώς;: ζωντανές πόλεις, συνεργασίες μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, ισχυρά δίκτυα γνώσης και περιβάλλον που προσελκύει δημιουργικούς ανθρώπους και επενδύσεις υψηλής τεχνολογίας.
Τα οικοσυστήματα καινοτομίας στο επίκεντρο της νέας οικονομίας
Όπως ανέφερε, τα τελευταία χρόνια τα περιφερειακά οικοσυστήματα καινοτομίας αποκτούν στρατηγική σημασία λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων, της τεχνητής νοημοσύνης, της ενεργειακής μετάβασης, των ημιαγωγών και της ανάγκης για μεγαλύτερη «στρατηγική αυτονομία» στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η καινοτομία δεν αφορά πλέον μόνο την έρευνα και ανάπτυξη (R&D), αλλά επεκτείνεται και στην παραγωγή, στις αλυσίδες αξίας και στην επαναφορά βιομηχανικών δραστηριοτήτων στην Ευρώπη μετά την πανδημία.
«Η γεωγραφία της καινοτομίας αλλάζει», σημείωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι ολοένα και περισσότερες περιοχές επενδύουν σε οργανωμένα οικοσυστήματα που συνδέουν πανεπιστήμια, επιχειρήσεις, startups, ερευνητικά κέντρα και δημόσιους φορείς.
Από τα science parks στα innovation districts
Ο ίδιος, στάθηκε ιδιαίτερα στη μετάβαση από τα παραδοσιακά science parks στα λεγόμενα innovation districts, τις λεγόμενες περιοχές καινοτομίας που αναπτύσσονται κυρίως μέσα στον αστικό ιστό.
Όπως εξήγησε, τα μεγάλα τεχνολογικά hubs των προηγούμενων δεκαετιών δημιουργούνταν συνήθως εκτός πόλεων, όμως πλέον οι εταιρείες τεχνολογίας στρέφονται στα κέντρα των πόλεων για να προσελκύσουν ταλέντο.
«Οι νέοι επιστήμονες θέλουν να ζουν και να εργάζονται σε ζωντανές περιοχές, με κατοικία, πολιτισμό, δημόσιους χώρους και μικτές χρήσεις», ανέφερε εμφατικά.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Βαρκελώνη και το innovation district «22@», όπου εγκαταστάθηκαν ερευνητικά και τεχνολογικά κέντρα μέσα στον αστικό ιστό, συνδυάζοντας εργασία, κατοικία και τεχνολογική ανάπτυξη.
Το μεγάλο στοίχημα του ταλέντου
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα της προσέλκυσης και διατήρησης ταλέντου, το οποίο χαρακτήρισε ως «το βασικό καύσιμο κάθε οικοσυστήματος καινοτομίας».
Όπως είπε, πολλές ευρωπαϊκές πόλεις δυσκολεύονται πλέον να βρουν εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, ακόμη κι όταν διαθέτουν ισχυρές υποδομές ή επενδυτικά κεφάλαια.
Αναφέρθηκε μάλιστα στην περίπτωση της Βαρκελώνης, όπου όπως είπε υπάρχουν ήδη περισσότερες από 100 δομές incubators και accelerators, με αποτέλεσμα η πόλη να αντιμετωπίζει πλέον έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού.
Για τον ίδιο, η Θεσσαλονίκη διαθέτει σημαντικές δυνατότητες, ωστόσο το μεγάλο ζητούμενο είναι να μπορέσει να κρατήσει τους νέους επιστήμονες και να δημιουργήσει ένα περιβάλλον που θα συνδέει εκπαίδευση, επιχειρηματικότητα και ποιότητα ζωής.
Η σημασία της συνεργασίας και της σταθερής χρηματοδότησης
Υπογραμμίζοντας ότι κανένα οικοσύστημα καινοτομίας δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, ο ίδιος σημείωσε ότι απαιτείται ένα σταθερό μοντέλο διακυβέρνησης («triple helix governance») που θα ενώνει κράτος, πανεπιστήμια και επιχειρήσεις, καθώς και μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση.
Τόνισε δε, ότι πολλά έργα αποτυγχάνουν επειδή στηρίζονται αποκλειστικά σε βραχυπρόθεσμα ευρωπαϊκά προγράμματα ή επειδή εστιάζουν μόνο στις υποδομές και όχι στη δημιουργία κοινότητας και συνεργασιών.
«Η καινοτομία δεν είναι μόνο κτίρια»
Λέγοντας ότι τα οικοσυστήματα καινοτομίας δεν χτίζονται μόνο με νέα κτίρια και εγκαταστάσεις, επισήμανε ότι οι φυσικές υποδομές είναι σημαντικές, όμως ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχουν οι σχέσεις συνεργασίας, τα δίκτυα, οι startups, τα προγράμματα επιτάχυνσης, η πρόσβαση σε χρηματοδότηση και η δυνατότητα ανταλλαγής γνώσης.
«Το κτίριο από μόνο του δεν αρκεί. Η επιτυχία κρίνεται από τη συνεργασία, την κοινότητα και την αλληλεπίδραση», σημείωσε.
Οι έξι κρίσιμοι παράγοντες επιτυχίας
Παρουσιάζοντας τη σχετική διαφάνεια του συνεδρίου, ο κ. Jansen κατέγραψε έξι βασικούς παράγοντες που καθορίζουν την επιτυχία ενός οικοσυστήματος καινοτομίας: σαφής ταυτότητα και ρόλος στο οικοσύστημα, έμφαση στο «software» και το «orgware» και όχι μόνο στις υποδομές, ισχυρή συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, σταθερή μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση,, ευέλικτη και ολιστική στρατηγική ανάπτυξης και συνεχής αξιολόγηση του κοινωνικού και οικονομικού αντίκτυπου.
Μεταξύ άλλων υπογράμμισε ότι οι πόλεις που θα επενδύσουν έγκαιρα στη δημιουργία ισχυρών οικοσυστημάτων καινοτομίας θα είναι εκείνες που θα κυριαρχήσουν στην οικονομία της επόμενης δεκαετίας.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ – ΜΠΕ
