Της Δήμητρας Μακρή
Σε μια δύσκολη περίοδο για τον ίδιο και για τη χώρα του, ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς προέβη σε νέα ενεργειακή συμφωνία τρίμηνης διάρκειας με τη Ρωσία.
Στις αρχές της εβδομάδας κι έπειτα από ένα τηλεφώνημα με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, που πραγματοποιήθηκε με δική του πρωτοβουλία και διήρκησε 50 λεπτά, ο Βούτσιτς κατάφερε να εξασφαλίσει τρίμηνη παράταση στην προμήθεια ρωσικού φυσικού αερίου σε τιμές ιδιαίτερα ευνοϊκές (για παροχή 6 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων ημερησίως, περίπου 320-330 δολάρια ανά 1.000 κ.μ. σε σύγκριση με τα περίπου 600 δολ. που έχει φτάσει το αέριο τούτη τη στιγμή), τιμές που είναι από τις φθηνότερες της Ευρώπης αυτή την εποχή.
Στο τηλεφώνημα, οι ηγέτες της Σερβίας και της Ρωσίας επικεντρώθηκαν στη στρατηγική σχέση μεταξύ των χωρών τους και σε τομείς πέραν της ενέργειας και σε εκείνους των υποδομών –ειδικά των σιδηροδρόμων- και της φαρμακευτικής, καθώς και σε θέματα των Βαλκανίων, όπως είναι το Κόσοβο ή η Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας. Οι δυο άντρες ανανέωσαν το ραντεβού τους για τη συνάντηση της Διακυβερνητικής Επιτροπής Οικονομικής, Επιστημονικής και Τεχνικής Συνεργασίας η οποία θα πραγματοποιηθεί εντός του Απριλίου, ενώ μίλησαν και για τον πόλεμο σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή.
Τι ήθελε και τι πήρε
Πάντως ο Βούτσιτς, όπως επισημαίνουν αναλυτές, πήγαινε για μεγαλύτερα συμβόλαια. Συγκεκριμένα, ήλπιζε σε ένα συμβόλαιο τριετούς διάρκειας για να λάβει τρίμηνης, γεγονός που για κάποιους επικριτές του ερμηνεύτηκε ως απώλεια της ρωσικής εμπιστοσύνης στο πρόσωπό του. Όπως και να έχει πάντως, η Σερβία πήρε «ανάσα», καθώς δυσκολεύεται πολύ στον ενεργειακό τομέα έπειτα από την αναγκαστική πώληση της NIS έπειτα από τις αμερικανικές πιέσεις. Ωστόσο, αυτή η «ανάσα» ήρθε κυριολεκτικά ως «φιλί ζωής», καθώς συμφωνήθηκε λίγο πριν παρέλθει ο χρόνος της.
Με τη ρωσική «ανάσα», ο Βούτσιτς αναμφισβήτητα απέφυγε προς στιγμή σοβαρότερα ενεργειακά προβλήματα για τη χώρα του και κατάφερε να κατευνάσει τους πολίτες σε μια κλονισμένη περίοδο και σχέση λόγω της τραγωδίας στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, τις καταγγελίες για διαφθορά και το πάντα επίκαιρο αίτημα για εκλογές. Ωστόσο, για την προσέγγιση αυτή με τη Μόσχα, η οποία της εξασφαλίζει δυνατότητα ελιγμών, η Σερβία ρισκάρει για άλλη μια φορά την όποια σχέση έχει χτίσει με την ΕΕ και την ευρωπαϊκή της προοπτική. Μάλιστα, αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο κρίσιμη, στην οποία οι Βρυξέλλες ζητούν από τις ενδιαφερόμενες για ένταξη χώρες «κοινό βηματισμό» και ειδικά απέναντι στη Ρωσία.
Νέα ένταση στις σχέσεις Σκοπίων – Βουλγαρίας
Άλλος ένας γύρος στο πολιτικό ρινγκ παίχτηκε την εβδομάδα που πέρασε ανάμεσα σε Σκόπια και Σόφια.
Αφορμή του τελευταίου γύρου οι δηλώσεις του πρωθυπουργού των Σκοπίων Χρίστιαν Μίτσκοσκι, ο οποίος ανέφερε πως η κυβέρνησή του δεν πρόκειται να προχωρήσει στις απαραίτητες συνταγματικές αλλαγές για αναγνώριση βουλγαρικής κοινότητας «ακόμη κι αν χρειαστεί να περάσουν δεκαετίες». Οι συνταγματικές αυτές αλλαγές είναι προϋπόθεση για να συνεχιστεί η ευρωπαϊκή ενταξιακή διαδικασία της χώρας του. «Δεν πρόκειται να ξεκινήσουμε για καμία περιπέτεια που για ακόμη μια φορά θα μας οδηγήσει σε πολιτικό βάλτο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Μίτσκοσκι.
Παράλληλα, τόσο ο ίδιος όσο και η πρόεδρος των Σκοπίων Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα – Ντάβκοβα, δήλωσαν πιστοί στις μεταρρυθμίσεις που οφείλει να κάνει η χώρα τους για να μην παρεκκλίνει από το ευρωπαϊκό μονοπάτι – μη θέλοντας, ενδεχομένως, να πυροδοτήσουν αντιδράσεις και από τις Βρυξέλλες σε μια εποχή που οι γριφώδεις διεθνείς συνθήκες απαιτούν συμπράξεις και έχουν προσδώσει στην ευρωπαϊκή διεύρυνση για τον λόγο αυτό νέο μομέντουμ.
Οι δηλώσεις Μίτσκοσκι προκάλεσαν την αντίδραση στο εσωτερικό των Σκοπίων, καθώς ο πρόεδρος της Σοσιαλδημοκρατικής Ένωσης Βένκο Φίλιπτσε τον κατηγόρησε για υπονόμευση της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας, εκτιμώντας πως η κυβερνητική στάση θέτει σε κίνδυνο το μέλλον της και μια ιστορική ευκαιρία να ενταχθεί στην ΕΕ σε μια ευνοϊκή συγκυρία.
Επίσημη αντίδραση
Η στάση του Μίτσκοσκι προκάλεσε και την επίσημη αντίδραση του υπουργείου Εξωτερικών στη Σόφια, το οποίο εμμένοντας στην εκπεφρασμένη του θέση κάλεσε εκ νέου τα Σκόπια να τηρήσουν τα συμφωνημένα προστατεύοντας τα δικαιώματα της βουλγαρικής κοινότητας στο έδαφός τους. Αυτά, όπως υποστήριξαν με επιστολή τους βουλγαρικά σωματεία, παραβιάζονται συστηματικά, είτε με άνισους νόμους ή με αδυναμία προστασίας των πολιτών απέναντι σε διακρίσεις ακόμη και με πολιτικά εγκλήματα μίσους.
Ο νέος γύρος της αναμέτρησης σύμφωνα με αναλυτές βαθαίνει το χάσμα στις σχέσεις των δύο χωρών, αναδεικνύει ένα βαθιά «ταυτοτικό» πρόβλημα, απομακρύνει τη συζήτηση από τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την ενταξιακή πορεία των Σκοπίων και αποδεικνύει την έλλειψη πολιτικής βούλησης και από τις δύο πλευρές για επίλυση της κρίσης.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
