«Πρέπει να προστατεύσουμε τη Γη για τα επόμενα εκατοντάδες -εάν όχι χιλιάδες- χρόνια. Δεν υπάρχει πλανήτης Β, κυρίες και κύριοι, δεν πάμε πουθενά. Είμαστε επιβάτες του διαστημόπλοιου Γη και αν το καταστρέψουμε, το ανθρώπινο είδος τελειώνει». Με την πρόβλεψη αυτή έκλεισε ο Σταμάτης Κριμιζής την ομιλία του στο Aristotle Innovation Forum, όπου παρουσίασε συνοπτικά τα αποτελέσματα της εξαντλητικής μελέτης της «γεωγραφίας του ηλιακού συστήματος» και της εξερεύνησης του διαστήματος, που ξεκίνησε πριν από επτά δεκαετίες με την εκτόξευση του Sputnik το 1957.
Ο Σταμάτης Κριμιζής, Ομ. Επικεφαλής του Τομέα Εξερεύνησης Διαστήματος του Johns Hopkins Applied Physics Laboratory (APL), έχοντας εργαστεί ως επικεφαλής ερευνητής και συνεργάτης της NASA και του ESA με όργανα σε 21 διαστημικές αποστολές προς όλους τους πλανήτες, συμπεριλαμβανομένου και του Πειράματος Ανίχνευσης Φορτισμένων Σωματιδίων Χαμηλών Ενεργειών των διαστημοπλοίων Voyager 1 και 2, επισήμανε ότι παρά την τεχνολογική πρόοδο, ο Άρης παραμένει ακατάλληλος για ζωή, καθώς η έλλειψη μαγνητικού πεδίου επέτρεψε στον ηλιακό άνεμο να «σαρώσει» την ατμόσφαιρά του, αφήνοντας πίσω έναν παγωμένο, ραδιενεργό πλανήτη.
Όνειρο θερινής νυκτός η πρόταση του Έλον Μασκ
«Οι περισσότεροι δε συνειδητοποιούν ότι βρισκόμαστε εδώ σήμερα χάρη στο μαγνητικό πεδίο. Ο ηλιακός άνεμος φτάνοντας από τον Ήλιο στον Άρη βομβάρδισε την επιφάνεια του πλανήτη και στη διάρκεια μερικών δισεκατομμυρίων χρόνων από την αρχή του ηλιακού συστήματος, ουσιαστικά αφαίρεσε και εκτόξευσε στο διάστημα όλη την ατμόσφαιρα του Άρη, η οποία ήταν παρόμοια με αυτή της Γης πριν από 4 δισεκατομμύρια χρόνια», ανέφερε ο καθηγητής, προσθέτοντας ότι «σήμερα δεν υπάρχει ουσιαστικά ατμόσφαιρα στον Άρη, είναι μόνο το 0,6% της ατμόσφαιρας της Γης και είναι όλη διοξείδιο του άνθρακα».
«Κάθε φορά που ο Ήλιος έχει μια μεγάλη έκρηξη και στέλνει σκληρή ακτινοβολία, δηλαδή πρωτόνια που μπορούν να διαπεράσουν χάλυβα πάχους 2 εκατοστών, ένα ανθρώπινο πλήρωμα σε διαστημόπλοιο θα πέθαινε εκεί έξω χωρίς προστασία, είναι τόσο απλό», επισήμανε, εξηγώντας πως «όποιος θέλει να πάει να ζήσει στον Άρη, όπως προτείνει ο Έλον Μασκ, θα πρέπει να σκάψει ένα υπόγειο καταφύγιο περίπου ένα μέτρο κάτω από την επιφάνεια για να χτίσει την αποικία».
«Μπορεί κάποιοι να ήθελαν να το κάνουν αυτό. Εγώ το αποκαλώ “όνειρο θερινής νυκτός”. Δεν το θεωρώ ρεαλιστικό», τόνισε. Εκτίμησε δε πως ένα ανθρώπινο πλήρωμα θα μπορούσε να επισκεφθεί τον Άρη τα επόμενα 20 χρόνια, ωστόσο δεν υπάρχει πραγματική ανάγκη για αυτό, καθώς «έχουμε ήδη αρκετά διαστημόπλοια γύρω από τον Άρη, έχουμε χαρτογραφήσει την επιφάνεια και σε κάποιο βαθμό και το υπέδαφος αυτού του πλανήτη, πιθανόν όσο καλά γνωρίζουμε τον χάρτη της Γης».
Τι δίδαξε η Αφροδίτη για το φαινόμενο του θερμοκηπίου
Μιλώντας για τη μελέτη της Αφροδίτης, ξεκινώντας από την αποστολή Mariner 5 το 1967, ο καθηγητής εξήγησε ότι με θερμοκρασία επιφάνειας 462°C και ατμοσφαιρική πίεση 92 φορές μεγαλύτερη από της Γης, «μας δίδαξε τη δύναμη του φαινομένου του θερμοκηπίου». Όπως διευκρίνισε, το φαινόμενο δεν οφείλεται μόνο στο διοξείδιο του άνθρακα, αλλά και στους υδρατμούς και το μεθάνιο που παγιδεύουν τη θερμότητα, μια γνώση που είναι κρίσιμη για την κατανόηση της κλιματικής αλλαγής στον δικό μας πλανήτη και μία προειδοποίηση για την υπερθέρμανση της Γης, καθώς δείχνει πώς η συσσώρευση αυτών των αερίων μπορεί να καταστήσει έναν πλανήτη εντελώς μη κατοικήσιμο.
Ο κ. Κριμιζής υπογράμμισε ότι η εξερεύνηση του διαστήματος δεν είναι μάταιη, καθώς όπως είπε έχει αποκαλύψει ότι συστατικά της ζωής βρίσκονται παντού. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τον Εγκέλαδο, ένα φεγγάρι του Κρόνου, όπου ανακαλύφθηκε μοριακό υδρογόνο σε έναν υπόγειο ωκεανό, το οποίο αποτελεί τροφή για μικροοργανισμούς στους ωκεανούς της Γης: «Στον πυθμένα των ωκεανών της Γης […] μικροοργανισμοί καταναλώνουν μοριακό υδρογόνο, αυτή είναι η τροφή τους. Ο ωκεανός κάτω από την επιφάνεια του Εγκέλαδου έχει επίσης μοριακό υδρογόνο», σημείωσε, εξηγώντας ότι τέτοιες ανακαλύψεις, μαζί με την ανίχνευση οργανικών στοιχείων στον Πλούτωνα και τον Τιτάνα, υποδηλώνουν ότι η βιολογική δραστηριότητα μπορεί να είναι συνηθισμένη στο Σύμπαν.
Ως προς το μεγαλύτερο εμπόδιο που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα για την κατάκτηση του διαστήματος αναφέρθηκε στην αδιανόητη κλίμακα των αποστάσεων. Σχηματικά αναφέρθηκε στο Alpha Centauri, το πλησιέστερο αστρικό σύστημα στο δικό μας, που βρίσκεται σε απόσταση 41 τρισεκατομμυρίων χιλιομέτρων. Με την ταχύτητα του φωτός, ήτοι 300.000 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο, θα απαιτούνταν 4,4 χρόνια για την προσέγγισή του, ενώ με την ταχύτητα Voyager 1, που είναι 17 χλμ/δευτερόλεπτο, θα χρειαζόμασταν 77.000 χρόνια για να φτάσουμε εκεί. Αυτά τα νούμερα, όπως κατέληξε ο κ. Κριμιζής, οδηγούν στο αναπόφευκτο συμπέρασμα ότι «πρέπει να ξεχάσουμε τον αποικισμό του διαστήματος».
Ο Σταμάτης Κριμιζής είναι Ομ. Επικεφαλής του Τομέα Εξερεύνησης Διαστήματος του Johns Hopkins Applied Physics Laboratory (APL) και τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην Έδρα Επιστήμης του Διαστήματος και Εφαρμογών. Διετέλεσε Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών το 2024, ενώ έχει εργαστεί ως επικεφαλής ερευνητής και συνεργάτης της NASA και ESA με όργανα σε 21 διαστημικές αποστολές προς όλους τους πλανήτες, συμπεριλαμβανομένου και του Πειράματος Ανίχνευσης Φορτισμένων Σωματιδίων Χαμηλών Ενεργειών των διαστημοπλοίων Voyager 1 και 2. Ήταν ένας από τους επικεφαλής ερευνητές της αποστολής Cassini/Huygens στον Κρόνο και συνεργάτης ερευνητής στις αποστολές Galileo, Ulysses, ACE, MESSENGER, New Horizons, JUICE και Solar Probe Plus. Έχει τιμηθεί, μεταξύ άλλων, με το Exceptional Scientific Achievement Medal της NASA (1981, 1986 και 2014), το COSPAR Space Science Award (2002), τον Χρυσό Σταυρό του Ταξιάρχου του Τάγματος του Φοίνικος (1997), το χρυσό μετάλλιο του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Αεροδιαστημικών Οργανώσεων, το Μετάλλιο Jean Dominique Cassini της Ευρωπαϊκής Ένωσης Γεωεπιστημών και με περισσότερα από 40 ομαδικά βραβεία για διαστημικές αποστολές.
Πηγή: ΑΠΕ/ΜΠΕ
