Της Ελισάβετ Σταυριανίδου
Σε ένα κρεσέντο αναστάτωσης και πανικού χωρίς την απαραίτητη αιτιολόγηση, προχώρησε το υπουργείο Υγείας, βγάζοντας στον… τάκο την πικροδάφνη, ένα φυτό που συναντάται ευρέως σε δημόσιους χώρους σε όλη τη χώρα. Το υπουργείο Παιδείας μάλιστα, διαβίβασε τη σχετική εγκύκλιο σε όλα τα σχολεία ζητώντας την απομάκρυνσή της, με εκπαιδευτικούς, δημάρχους, γονείς και μαθητές, να αναρωτιούνται τι άλλαξε ξαφνικά και εκδόθηκε μια τόσο αυστηρή σύσταση και μάλιστα ως «εξαιρετικά επείγουσα».
Ακόμα και η επιστημονική κοινότητα αδυνατεί να κατανοήσει τη συγκεκριμένη απόφαση, χαρακτηρίζοντάς την υπερβολική, δεδομένου ότι οι τοξικές ιδιότητες του φυτού μετρούν αιώνες, και στον αντίποδα προτείνονται διαφορετικές λύσεις, από τη στιγμή μάλιστα που η εκρίζωσή της θα στοιχίσει όχι μόνο σε χρήμα, αλλά και στο περιβάλλον.
Σύμφωνα με την οδηγία του ΕΟΔΥ, το σχολικό περιβάλλον αλλά και δημόσιοι χώροι που μπορεί να υπάρξουν παιδιά όπως πάρκα αναψυχής, παιδικές χαρές, πεζοδρόμια, κήποι σπιτιών, μπορεί να ενέχουν κινδύνους για πιθανή έκθεση στο φυτό της πικροδάφνης. Συστήνει απομάκρυνση των φυτών από σχολεία, πάρκα αναψυχής, παιδικές χαρές κλπ, ενημέρωση σε μέλη της σχολικής κοινότητας (εκπαιδευτικοί, προσωπικό, γονείς, σχολικοί νοσηλευτές, καθαριστές), κηπουροί δημόσιων χώρων, υπάλληλοι δήμων και προσωπικό παιδικών χαρών ώστε να αναγνωρίζουν το φυτό πικροδάφνη, να προβούν στις απαραίτητες ενέργειες σε περίπτωση έκθεσης και να ακολουθούν ασφαλείς πρακτικές διαχείρισης των φυτών. Επιπλέον, συστήνεται τα παιδιά να εκπαιδευτούν ώστε να αναγνωρίζουν και να αποφεύγουν την επαφή με το φυτό πικροδάφνη, όπως επίσης έλεγχος πρόσβασης και σήμανση.
«Υπερβολές που προκαλούν άσκοπο πανικό»
ΤΕΕ, ΓΕΩΤΕΕ, ΑΠΘ και Ελληνική Βοτανική Εταιρεία είναι κάποιοι μόνο εκπρόσωποι της επιστημονικής κοινότητας, που εκφράζουν την αντίθεσή τους με την απόφαση του ΕΟΔΥ.
«Έκπληξη προκάλεσε η πρόσφατη έκθεση του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) σχετικά με την τοξικότητα της πικροδάφνης και η σύστασή του για την απομάκρυνσή της από σχολεία, κήπους, πάρκα και γενικώς από περιοχές όπου συχνάζουν παιδιά, καθώς και την αντικατάστασή της με άλλα, «μη τοξικά» φυτά. Θεωρούμε ότι το μήνυμα που διαχέει προς την κοινωνία, δημιουργεί άσκοπο πανικό και φόβο, καθώς προτάσσει τη σύσταση για την απομάκρυνση ενός φυτού που καλλιεργείται ευρύτατα σε δημόσιους χώρους πρασίνου, αντί πρωτίστως να ενημερώνει για τις πιθανές επιβλαβείς συνέπειες από την κατανάλωση του», σημειώνει μεταξύ άλλων σε ανακοίνωσή της η Ελληνική Βοτανική Εταιρεία.
Στην επιστημονική του γνωμοδότηση το εργαστήριο Δασοκομίας του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ και συγκεκριμένα ο καθηγητής Πέτρος Γκανάτσας, ειδικός σε θέματα Αστικής Δασοκομίας και Επιλογής Φυτικών Ειδών για αστικούς χώρους και η επίκουρος καθηγήτρια Μαριάνθη Τσακαλδήμη, με την ίδια ειδικότητα, σημειώνουν μεταξύ άλλων: «Οι τοξικές ιδιότητες πολλών φυτικών ειδών είναι γνωστές από αρχαιοτάτων χρόνων, και εάν υιοθετηθεί η λογική της μαζικής εξάλειψης κάθε δυνητικά τοξικού φυτού, τότε πρέπει να απομακρυνθεί τεράστιο μέρος της ελληνικής χλωρίδας από τις πόλεις μας, προκαλώντας τεράστιο πλήγμα στις περιβαλλοντικές συνθήκες των πόλεων και την τοπική βιοποικιλότητα. [..] Όσον αφορά τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία για περιστατικά δηλητηριάσεων παιδιών από την κατάποση του συγκεκριμένου φυτικού είδους, τα υπάρχοντα δεδομένα είναι αποσπασματικά και δεν συνοδεύονται από συστηματική ανάλυση επικινδυνότητας. Από τα στοιχεία αυτά δεν προκύπτει ιδιαίτερη ανησυχία σχετικά με την παρουσία του είδους σε δημόσιους χώρους. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται και από την απουσία σχετικών υποχρεωτικών οδηγιών ή περιοριστικών κανονισμών τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας».
Το ΓΕΩΤΕΕ χαρακτηρίζει «βεβιασμένη και στερούμενη επαρκούς επιστημονικής στάθμισης» την οδηγία για οριζόντια απομάκρυνση της πικροδάφνης. «Το Επιμελητήριο, ως θεσμοθετημένος σύμβουλος της Πολιτείας, υπογραμμίζει ότι η αστοχία της συγκεκριμένης εγκυκλίου είναι ουσιαστική. Ο σχεδιασμός του πρασίνου απαιτεί σύνθεση γνώσεων βοτανικής, οικολογίας, παιδαγωγικής και δημόσιας υγείας», σημειώνεται μεταξύ άλλων.
Ούτε οι γονείς δείχνουν να ενστερνίζονται την οδηγία του ΕΟΔΥ, με τον πρόεδρο της Ομοσπονδίας Γονέων και Κηδεμόνων Κεντρικής Μακεδονίας, να σημειώνει δεικτικά πως «η ευαισθησία τους για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα σχολεία μας, περιορίζεται στις πικροδάφνες».
Επαφή, κατάποση και συμπτώματα
Η έκθεση του ανθρώπου στην πικροδάφνη (Nerium oleander) μπορεί να προκληθεί από́ τυχαία ή εκούσια κατάποση, κατανάλωση για ιατρικούς σκοπούς και εγκληματική́ δηλητηρίαση, καθώς επίσης και μέσω δερματικής επαφής, εισπνοής, ή παρεντερικής έκθεσης. Ο πιο συνηθής και επικίνδυνος τρόπος έκθεσης είναι η κατάποση. Η δηλητηρίαση από́ πικροδάφνες μπορεί να επηρεάσει πολλά́ μέρη του σώματος, συμπεριλαμβανομένων του καρδιαγγειακού́, γαστρεντερικού́ και νευρικού́ συστήματος, καθώς επίσης το δέρμα και τους οφθαλμούς. Συνοδεύεται συχνά́ από́ καρδιαγγειακά́ συμπτώματα λόγω των τοξικών καρδιακών γλυκοσίδων του φυτού́, οι οποίες παρεμβαίνουν στη φυσιολογική́ λειτουργιά της καρδιάς. Οι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν μια ποικιλία συμπτωμάτων που σχετίζονται με την καρδιά́. Η σοβαρότητα της δηλητηρίασης από́ πικροδάφνες επηρεάζεται από́ την προσλαμβανομένη δόση, τον τρόπο κατάποσης και τους ειδικούς παράγοντες του ασθενούς.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
