Του Θάνου Χερχελετζή
Σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του θρησκευτικού και του προσκυνηματικού τουρισμού στη Θεσσαλονίκη μπορούν να διαδραματίσουν τα μουσεία. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται η δημιουργία ενός μεγάλου τουριστικού ρεύματος από Έλληνες και από πολίτες πολλών χωρών του εξωτερικού, που επισκέπτονται την πόλη, θέλοντας να ανακαλύψουν και να γνωρίσουν το θρησκευτικό παρελθόν της, το οποίο κατά κύριο λόγο συνδέεται με τον χριστιανισμό των βυζαντινών χρόνων.
Πρόσφατα, το Διϊδρυματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Θρησκευτικός και Προσκυνηματικός Τουρισμός», του τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού του ΑΠΘ και του τμήματος Διοίκησης Οργανισμών, Μάρκετινγκ & Τουρισμού του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος, διοργάνωσε την ημερίδα με τίτλο «Η συμβολή των Μουσείων στον Θρησκευτικό και Προσκυνηματικό Τουρισμό», όπου αναδείχθηκαν οι πτυχές της σχέσης του θρησκευτικού τουρισμού με τα μουσεία.
Βιωματικές εμπειρίες
Η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι οι άνθρωποι που ταξιδεύουν στο πλαίσιο προσκυνήματος και πολιτιστικής εκδρομής, αναζητούν βιωματικές εμπειρίες, τις οποίες μπορεί να υπηρετήσει η διαδραστική επίσκεψη σε μουσεία, που προσφέρουν ελκυστικό και οργανωμένο περιεχόμενο, σχετικό με τα ενδιαφέροντά τους. Ως μέρος του πολιτιστικού τουρισμού, ο θρησκευτικός και προσκυνηματικός τουρισμός εξετάζει τη σχέση του με τα μουσεία και τη σημασία που έχει η κατάλληλη αξιοποίησή τους, μέσα στο πρόγραμμα των θρησκευτικών περιηγήσεων.
«Σε κάθε περιοχή της Θεσσαλονίκης συναντάμε μία βυζαντινή εκκλησία και, εκτός αυτού, στη συλλογική μνήμη των κατοίκων της πόλης υπάρχει το βυζαντινό, το ορθόδοξο πνευματικό στοιχείο του βυζαντινού πολιτισμού, που σίγουρα έχει βοηθήσει να καλλιεργηθεί το έδαφος για να μπορέσει να αναπτυχθεί ο θρησκευτικός τουρισμός. Σπουδαίος συνεργός στο σκέλος της ανάπτυξης του θρησκευτικού τουρισμού είναι το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού», αναφέρει στη «Θ» η ομότιμη καθηγήτρια του τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού του ΑΠΘ, Κυριακούλα Παπαδημητρίου.
Όπως λέει, ο θρησκευτικός τουρίστας αναζητεί να βιώσει, όχι απλώς να γνωρίσει και να αποκτήσει γνώσεις και πληροφορίες, αλλά να νιώσει στοιχεία πνευματικότητας. Τα στοιχεία αυτής της πνευματικότητας διαφυλάσσονται στα προϊόντα του βυζαντινού πολιτισμού, τα οποία γίνονται εκθέματα στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού και με τον τρόπο αυτό γίνεται σαφής η σχέση που υπάρχει και αναπτύσσεται ανάμεσα στον θρησκευτικό και προσκυνηματικό τουρισμό με το μουσείο. Μια επίσκεψη στο μουσείο συμβάλλει στην καλύτερη επιτυχία του θρησκευτικού τουρισμού, εφόσον έτσι ικανοποιείται ο θρησκευτικός τουρίστας και, παράλληλα, βοηθά στην ανάδειξη και στην προβολή του μουσείου, το οποίο αποκτά επισκέπτες συνειδητούς. Η σχέση αυτή μπορεί να συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη του τόπου και στην πνευματική κίνηση.
«Κλειδί» η εκπαίδευση
Για να μπορέσει να ανθίσει ο θρησκευτικός τουρισμός είναι πολύ σημαντικό τα στελέχη που σχετίζονται με αυτόν, να είναι κατάλληλα εκπαιδευμένα και καταρτισμένα. Το πεδίο αυτό, όπως λέει η κ. Παπαδημητρίου, έρχεται να καλύψει το Διϊδρυματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Θρησκευτικός και Προσκυνηματικός Τουρισμός», ίσως το μοναδικό του είδους που υπάρχει στην Ελλάδα.
«Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε ότι επισκέπτονται την Ελλάδα και τη Θεσσαλονίκη ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι από το εξωτερικό, που ενδιαφέρονται για το θρησκευτικό παρελθόν της. Αυτό το γεγονός δεν πρέπει να το δούμε ευκαιριακά, αλλά ως στοιχείο που συμβάλλει στην ανάπτυξη του τόπου. Είναι σημαντικό όσοι ασχολούμαστε με τον θρησκευτικό τουρισμό να επιμορφωνόμαστε, να καταρτιζόμαστε και να αποκτούμε γνώσεις γύρω από αυτόν», τονίζει η κ. Παπαδημητρίου.
Οι επισκέψεις σε τόπους λατρείας
Σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του θρησκευτικού τουρισμού παίζουν και τα εκκλησιαστικά μουσεία. «Στη Θεσσαλονίκη διαθέτουμε ένα οργανωμένο εκκλησιαστικό μουσείο, όπου ο επισκέπτης μπορεί να δει από κοντά αντικείμενα που σχετίζονται με τη χριστιανική θρησκεία και έτσι να βελτιώσει ακόμη περισσότερο την εμπειρία του», αναφέρει η κ. Παπαδημητρίου.
Η εμπειρία αυτή μπορεί να εμπλουτιστεί περισσότερο από την επίσκεψη σε έναν βυζαντινό ναό. Στο σημείο αυτό είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί ότι υπάρχουν διαφορές ως προς τον προσκυνηματικό τουρισμό, καθώς στο κομμάτι αυτό ο επισκέπτης, ο πιστός, επισκέπτεται έναν ιερό χώρο θέλοντας να προσκυνήσει τους αγίους και να λάβει ευλογία. Τα μουσεία, ωστόσο, δεν είναι προσκυνηματικοί χώροι. Κατά συνέπεια γίνεται αντιληπτό πως το θέμα του θρησκευτικού και προσκυνηματικού τουρισμού σε σχέση με τα μουσεία είναι πολυπαραγοντικό και όταν συνδυάζονται οι παράγοντες αυτοί μπορεί να επιτευχθεί το θεμιτό αποτέλεσμα: Ο επισκέπτης της Θεσσαλονίκης που ενδιαφέρεται να γνωρίσει και να βιώσει το θρησκευτικό παρελθόν της πόλης να συνδυάσει την επίσκεψη σε μουσεία και σε τόπους λατρείας και να ικανοποιήσει την επιθυμία του.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
