Ποιος θυμάται τη Ζωζώ Νταλμάς; Ίσως περισσότεροι απ’ όσους νομίζουμε, ίσως λιγότεροι απ’ όσους της αξίζουν. Ανάμεσα σε μύθους του μεσοπολέμου, καπνοβιομηχανίες, οπερέτες και μια ζωή που έμοιαζε να προηγείται της εποχής της, το όνομα της Ζωζώς Νταλμάς επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη για να διεκδικήσει ξανά τη θέση του στη συλλογική μνήμη.
Η έκθεση «Ποιος θυμάται τη Ζωζώ Νταλμάς», που εγκαινιάζεται την ερχόμενη Τετάρτη στον Πολυχώρο Πολιτισμού Ισλαχανέ, αποτελεί έναν πολυεπίπεδο φόρο τιμής σε μια γυναίκα- σύμβολο του ελληνικού ελαφρού μουσικού θεάτρου και της οπερέτας του Μεσοπολέμου. Μια καλλιτέχνιδα με διεθνή ακτινοβολία, που ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη και κατέκτησε σκηνές στην Ελλάδα, την Αίγυπτο και την Κωνσταντινούπολη, αφήνοντας πίσω της έναν μύθο που… ακροβατεί ανάμεσα στη λάμψη και τη λήθη.
Η Ζωζώ Νταλμάς (1900/05 – 1988) δεν ήταν απλώς μια πρωταγωνίστρια. Ήταν χορεύτρια, τραγουδίστρια, ηθοποιός, μούσα και τολμηρή προσωπικότητα, με μια ζωή γεμάτη αντιφάσεις, ελευθερία και δημόσιους έρωτες. Η ομορφιά και η σκηνική της παρουσία την έκαναν είδωλο της εποχής της, μέχρι και διαφημιστικό σύμβολο. Κάποιοι σίγουρα τη θυμούνται ακόμη, ως την ξανθιά καλλονή που εικονιζόταν σε μπλε φόντο πάνω σε γνωστή κόκκινη κασετίνα τσιγάρων. Όμως η ιστορία της, όπως και το έργο της, έμειναν για χρόνια στο περιθώριο.
Μια έκθεση τεκμηρίων και κοστουμιών – φόρος τιμής στην ξανθιά καλλονή
Η έκθεση επιχειρεί να αποκαταστήσει αυτή τη σιωπή μέσα από δύο βασικές ενότητες: Στην πρώτη, ο επισκέπτης συναντά αρχειακά τεκμήρια: θεατρικά προγράμματα, άρθρα εφημερίδων, φωτογραφίες, συνεντεύξεις και οπτικοακουστικό υλικό, αλλά και μια πρωτότυπη χαρτογράφηση των σημείων της Θεσσαλονίκης που συνδέονται με τη ζωή και την καριέρα της. Ξεχωριστή θέση κατέχει ένα μοναδικό προσωπικό τεκμήριο της ίδιας, καθώς και υλικό από θεατρικό αναλόγιο βασισμένο σε ιστορική συνέντευξή της.
Η δεύτερη ενότητα μεταφέρει τη Νταλμάς στο σήμερα, μέσα από τη σύγχρονη δημιουργία. Πενήντα εννέα κοστούμια, εμπνευσμένα από τη μορφή και την εποχή της, επαναπροσδιορίζουν τη θηλυκότητα, την ελευθερία και το θέαμα του Μεσοπολέμου, με αποκλειστική χρήση ανακυκλωμένων και μεταχειρισμένων υλικών. Πρόκειται για μια εικαστική συνέχεια της πασαρέλας «Ζωζώ Νταλμάς, μια γυναίκα ελεύθερη», που παρουσιάστηκε στη Νέα Παραλία τον Σεπτέμβριο του 2025 και τώρα βρίσκει τη θέση της σε μουσειακό περιβάλλον.
Πέρα από την έκθεση, το αφιέρωμα στη Ζωζώ Νταλμάς πλαισιώνεται από παράλληλες δράσεις, όπως ημερίδα για τη γυναίκα στις παραστατικές τέχνες του Μεσοπολέμου, εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολεία και λογοτεχνικές αναγνώσεις, που φωτίζουν διαφορετικές όψεις της εποχής και της προσωπικότητάς της.
Η έκθεση διοργανώθηκε και πραγματοποιείται από την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κεντρικής Μακεδονίας, του ΥΠ.ΠΟ., αρμόδια για τον Πολυχώρο Πολιτισμού Ισλαχανέ, σε συνεργασία με τον Σύλλογο «οι Φίλοι της Νέας Παραλίας» και αποτελεί μία έκθεση τεκμηρίων και κοστουμιών. Θα διαρκέσει από τις 14 Ιανουαρίου έως τις 31 Μαρτίου 2026 στον Πολυχώρο Πολιτισμού Ισλαχανέ.
