Σε δύο ξεχωριστούς δημιουργούς, οι οποίοι μέσα από τα έργα τους επαναπροσδιορίζουν τη σχέση μας με τη μνήμη, την ιστορία και τον χρόνο, στρέφει το βλέμμα του το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Στη φετινή διοργάνωση, που θα πραγματοποιηθεί από τις 5 έως τις 15 Μαρτίου, θα βρεθούν στη Θεσσαλονίκη η Βουβούλα Σκούρα και ο Μπιλ Μόρισον, τους οποίους θα τιμήσει το Φεστιβάλ με Χρυσό Αλέξανδρο, αναγνωρίζοντας τη βαθιά και διαχρονική τους συμβολή στον κινηματογράφο και τον σύγχρονο πολιτισμό.
Βουβούλα Σκούρα
Συγκεκριμένα, θα παρουσιαστούν είκοσι έργα της σκηνοθέτιδας Βουβούλας Σκούρα, η οποία, αντλώντας υλικά και μεθόδους από διαφορετικές μορφές τέχνης, συνθέτει ένα πολυεπίπεδο σύμπαν, όπου η μεγάλη Ιστορία διασταυρώνεται με τις μικρές, εύθραυστες ανθρώπινες αφηγήσεις. Παράλληλα, η ταινία «Ετέλ Αντνάν: Εξόριστες λέξεις» (2007) θα προβληθεί με όρους προσβασιμότητας. Αξιοποιώντας τη σύγχρονη τεχνολογία, η Βουβούλα Σκούρα δημιουργεί κινηματογραφικά δοκίμια, ταινίες και video art, τα οποία άλλοτε επικεντρώνονται σε προσωπικότητες όπως η Ετέλ Αντνάν, ο Γιώργος Σεφέρης, ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Τζέιμς Τζόυς και η Μέλπω Αξιώτη, άλλοτε φέρνουν στο προσκήνιο ζητήματα όπως η μετανάστευση, ο έρωτας και η αίσθηση του ανήκειν.
Οι ταινίες «Εσωτερική μετανάστευση» και «Σκωρία φωτός» θα αποκατασταθουν απο το Εργαστήριο Ψηφιακής Αποκατάστασης Ταινιών στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος με έξοδα του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, σε συνέχεια της προσπάθειας του Φεστιβάλ για αποκατάσταση σημαντικών ταινιών του ελληνικού κινηματογράφου στο πλαίσιο των αφιερωμάτων που διοργανώνει.
Η Βουβούλα Σκούρα γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Γραφικές Τέχνες στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο Αθηνών [A.T.I.]. Έζησε και εργάστηκε στο Λονδίνο στη διάρκεια της ελληνικής δικτατορίας. Παρακολούθησε μαθήματα Ιστορίας της Τέχνης [1970] και Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Υπολογιστών για βίντεο στο Middlesex Polytechnic [1988]. Εδώ και πολλά χρόνια ασχολείται με πειραματικές μικτές τεχνικές βίντεο και φωτογραφίας. Τα έργα της στον κινηματογράφο και τα βίντεο που έχει δημιουργήσει έχουν παρουσιαστεί σε διεθνή φεστιβάλ και πανεπιστήμια, σε περισσότερες από πενήντα πόλεις, ενώ παράλληλα έχει συνεργαστεί και με πολλούς καλλιτεχνικούς οργανισμούς τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Οι ταινίες της «Εσωτερική μετανάστευση» (1984) και «Σκωρία φωτός» (1989) βραβεύτηκαν στο Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας. Το βίντεό της «Μαύρο φεγγάρι» απέσπασε Πρώτο Βραβείο στον Διεθνή Διαγωνισμό Βίντεο Τέχνης της Αθήνας, το 1998. H ταινία «Ετέλ Αντνάν: Eξόριστες λέξεις» (2008) κέρδισε το Βραβείο του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου στο 10ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Με την τριλογία «Η θεματική της εξορίας: Ετέλ Αντνάν, Τζέιμς Τζόις, Μέλπω Αξιώτη», βραβεύτηκε συνολικά για το έργο της, στο 11ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων. Το 2009, η Ένωση Γραφιστών Ελλάδας της απένειμε το Βραβείο Συνολικής Προσφοράς.
Μπιλ Μόρισον
Το Φεστιβάλ διοργανώνει, επίσης, spotlight στον Αμερικανό πολυμεσικό καλλιτέχνη Μπιλ Μόρισον, έναν από τους πιο ριζοσπαστικούς δημιουργούς που έχουν ασχοληθεί με αρχειακές εικόνες, ο οποίος ήταν υποψήφιος για Όσκαρ Μικρού Μήκους Ντοκιμαντέρ το 2025. Το spotlight, που περιλαμβάνει έξι ταινίες, συνομιλεί δυναμικά με το μεγάλο αφιέρωμα της φετινής διοργάνωσης στα αρχεία, αναδεικνύοντας ζητήματα που αφορούν τη φθορά και την αναγέννηση.
Ο Μπιλ Μόρισον, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί από τους New York Times ως «ο κατεξοχήν ποιητής των χαμένων ταινιών», χρησιμοποιεί τις παραμορφώσεις του φιλμ, ως ένα σχόλιο για τις εικόνες που εξαφανίζονται, παρομοιάζοντάς τες με αναμνήσεις, φαντάσματα ή κρυπτογραφήματα. Ο Αμερικανός σκηνοθέτης θα πραγματοποιήσει masterclass στη Θεσσαλονίκη, με τίτλο Αποκαλύπτοντας το κρυμμένο κάδρο, στο πλαίσιο του οποίου θα αναφερθεί στην εξέλιξή του ως καλλιτέχνη και κινηματογραφιστή, εστιάζοντας ειδικά στον ρόλο που έχει διαδραματίσει το αρχειακό υλικό στην καλλιτεχνική του πρακτική.
Ο Μπιλ Μόρισον έχει παρουσιάσει σε παγκόσμια πρεμιέρα μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ στα φεστιβάλ της Νέας Υόρκης, του Sundance, του Telluride και της Βενετίας.
Έχει λάβει υποτροφίες από το Ίδρυμα Guggenheim, το Alpert Award και το Foundation for Contemporary Arts, καθώς και χρηματοδοτήσεις παραγωγής από τα Creative Capital, National Endowment for the Arts και Arté – La Lucarne. Το 2014 παρουσιάστηκε αναδρομική έκθεση του έργου του στο Museum of Modern Art της Νέας Υόρκης.
Το έργο «Decasia» (2002), ένα εμβληματικό φιλμ found footage, ήταν η πρώτη ταινία του 21ου αιώνα που εντάχθηκε στο National Film Registry της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου των ΗΠΑ. Το «The Great Flood» (2013) τιμήθηκε με το Smithsonian Ingenuity Award για την ιστορική του έρευνα. Το «Dawson City: Frozen Time» (2016) συμπεριλήφθηκε σε περισσότερες από 100 λίστες κριτικών με τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς και αργότερα αναγνωρίστηκε ως μία από τις κορυφαίες ταινίες της δεκαετίας από το Associated Press, τους Los Angeles Times και το Vanity Fair, μεταξύ άλλων. Το 2021 ο Μόρισον έγινε μέλος του τμήματος ντοκιμαντέρ της Ακαδημίας Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών. Το «Incident» (2023) απέσπασε το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας Μικρού Μήκους της International Documentary Association το 2023, το Cinema Eye Honors για Καλύτερο Μη Μυθοπλαστικό Μικρού Μήκους το 2025 και προτάθηκε για Όσκαρ Μικρού Μήκους Ντοκιμαντέρ το 2025.
