Το 2025 θα καταγραφεί στην ιστορία ως η χρονιά που αποτέλεσε την αφετηρία μιας νέας εποχής για τις συγκοινωνίες στη Θεσσαλονίκη. Το τέλος της χρονιάς βρίσκει το πολυπόθητο έργο του μετρό στις ράγες, έχοντας μάλιστα συμπληρώσει έναν χρόνο κανονικής λειτουργίας.
Πρόκειται για το έργο που πανελλαδικά κατέκτησε τον τίτλο του δημόσιου έργου με τις περισσότερες καθυστερήσεις. Ωστόσο, πλέον συμπλήρωσε τον πρώτο χρόνο της ζωής του, αλλάζοντας ριζικά τον χάρτη των μετακινήσεων και την καθημερινότητα των πολιτών στη Θεσσαλονίκη.
Τελικά, μετά από 18 χρόνια παλινωδιών, το μετρό λειτούργησε στις 30 Νοεμβρίου 2024, με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη κι όλους τους επισήμους να βρίσκονται στο αμαξοστάσιο Πυλαίας, όπου είναι εγκατεστημένο το κέντρο ελέγχου της ασφαλούς λειτουργίας του.
Σε εκείνη την τελετή εγκαινίων, τα είχε… συνοψίσει καλύτερα ένας Θεσσαλονικιός, που έζησε την περιπέτεια αυτή από κοντά: ο μέχρι σήμερα υφυπουργός Υποδομών, Νίκος Ταχιάος.
«Για κάποιους από εμάς η σημερινή μέρα είναι το τέλος ενός κύκλου», είχε πει την μέρα των εγκαινίων για να προσθέσει: «Για τους Θεσσαλονικείς είναι το τέλος μίας περιπέτειας, που τροφοδοτήθηκε από τις παθογένειες προηγούμενων δεκαετιών, πολιτικές και οικονομικές. Είναι το έργο που αναμετρήθηκε με την τοξικότητα της εποχής, αλλά τελικά κατέληξε σε ένα εκπληκτικό αποτέλεσμα. Η πραγματικότητα είναι μπροστά μας και αυτή είναι η απάντηση».
24ωρη λειτουργία
Η πρώτη χρονιά όμως δεν ήταν χωρίς δυσκολίες, καθώς το σύστημα δοκιμάστηκε σε πραγματικές συνθήκες, με αποτέλεσμα να είναι αρκετές οι βλάβες, με κάποιες να μένουν στην ιστορία, όπως αυτή κατά την οποία οι επιβάτες χρειάστηκε να περπατήσουν μέσα στα τούνελ και να βγουν στην επιφάνεια μέσω καταπακτής.
Μία από τις πιο εμβληματικές κινήσεις του έτους ήταν η εφαρμογή της 24ωρης λειτουργίας κατά την περίοδο των γιορτών (Σάββατα στις 20 και 27 Δεκεμβρίου).
Η ανταπόκριση ήταν μαζική, ιδιαίτερα από τη νεολαία, αποδεικνύοντας ότι το μετρό μπορεί να υποστηρίξει και τη νυχτερινή ζωή της πόλης, μειώνοντας την ανάγκη για οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ.
Οι αριθμοί και η μείωση στο κυκλοφοριακό
Το μέσο που πριν από έναν χρόνο μπήκε στη ζωή μας με 9,5 χιλιόμετρα γραμμής και 13 σταθμούς -από τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό έως την Νέα Ελβετία-, παρέμεινε βέβαια κλειστό πρόσφατα, λόγω της επέκτασης της βασικής γραμμής προς την Καλαμαριά, που θα προσθέσει άλλους πέντε σταθμούς στο δίκτυο και θα φτάσει έως τη Μίκρα με τη γραμμή να μπαίνει σε λειτουργία λίγο μετά το τέλος του πρώτου τριμήνου.
Μάλιστα, μετά τις γιορτές αναμένεται να ξανακλείσει με ολιγοήμερες διακοπές, αυτή τη φορά, όπως έχει επισημάνει η «Θ» σε σχετικό ρεπορτάζ.
Με την Καλαμαριά, εκτιμάται ότι το μετρό θα μειώσει κατά 12.000 την καθημερινή κυκλοφορία οχημάτων, ελαττώνοντας κατά 43 τόνους ημερησίως τους ρύπους CO2, με την απόσταση από τον σταθμό της Μίκρας μέχρι το κέντρο της Θεσσαλονίκης να καλύπτεται σε 15 λεπτά.
Οι επιβάτες
Οι Θεσσαλονικείς έχουν αγκαλιάσει το μετρό, ακόμη κι αν αυτό δεν εξυπηρετεί μεγάλη περιοχή. Έχουν επικυρωθεί περισσότερα από 22 εκατομμύρια εισιτήρια που αντιστοιχούν σε 75.000 – 80.000 επιβάτες ημερησίως, ενώ περισσότερες από 115.000 είναι οι προσωποποιημένες κάρτες που έχουν εκδοθεί, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας για το πρώτο 10μηνο της λειτουργίας του μέσου.
Πάνω από το 40% των επικυρώσεων αφορούν κάρτες διαρκείας, γεγονός που αποδεικνύει ότι το μετρό έχει ήδη ενταχθεί στις καθημερινές μετακινήσεις εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών, συμβάλλοντας, όπως έχει ειπωθεί, ταυτόχρονα στη μείωση της κυκλοφορίας των ΙΧ έως και 15%.
Παλαιότερη μελέτη του Ινστιτούτου Βιώσιμης Κινητικότητας και Δικτύων Μεταφορών (ΙΜΕΤ), που ανήκει στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), φορέα που εποπτεύεται από το υπουργείο Ανάπτυξης, κατέγραψε μείωση της κυκλοφορίας οχημάτων κατά 8% από την πρώτη κιόλας εβδομάδα λειτουργίας του μετρό, που έφτασε στο 14% τον Μάιο.
Μεγαλύτερη (έως 14%) ήταν αυτή από τις δυτικές εισόδους λόγω περισσότερων θέσεων πάρκινγκ και δυνατοτήτων μετεπιβίβασης, ενώ υπήρξε και απομείωση κυκλοφοριακού φόρτου έως 18% στους άξονες Βασιλίσσης Σοφίας – Τσιμισκή και 13% στην Παραλιακή Λεωφόρο, με τη διαφορά να εντοπίζεται κυρίως στις απογευματινές ώρες. Η παράδοση σε χρήση του πάρκινγκ 400 θέσεων στον τερματικό σταθμό Νέας Ελβετίας, οδήγησε σε περαιτέρω μείωση των εισόδων οχημάτων από την ανατολική πλευρά της πόλης, που αρχικά κυμαινόταν στο 6%.
Μελέτες του τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας και Ανάπτυξης του ΑΠΘ αναφέρουν ότι επί της ουσίας το μετρό απορρόφησε μεγαλύτερο ποσοστό χρηστών λεωφορείων και ταξί παρά χρήστες ΙΧ, καθώς η βασική γραμμή δεν καλύπτει ακόμα περιφερειακούς δήμους.
Τα αρχαία
Έναν από τους πιο εντυπωσιακούς σταθμούς μετρό στον κόσμο αποτελεί ο αρχαιολογικός χώρος στον σταθμό του μετρό στη Βενιζέλου.
Ήταν ένα θέμα που επί χρόνια δίχαζε την πόλη με το δίλημμα «μετρό ή αρχαία», με την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη να κάνει τον απολογισμό μιλώντας σε σχετικό συνέδριο: «Δώσαμε μια υποδειγματική, επιστημονική και δεοντολογικά ορθή λύση στην επίπονη εξίσωση, καθώς η αποκάλυψη και η ανάδειξη των αρχαιολογικών ευρημάτων συνδυάστηκε με την επίσπευση και την αποπεράτωση του τεχνικού έργου. Αν είχε επιλεγεί η πρόταση της κατά χώραν παραμονής των αρχαιοτήτων στο σταθμό Βενιζέλου, είναι βέβαιο ότι το μετρό δεν θα είχε ολοκληρωθεί ακόμη. Δεν θα υπήρχε αναδεδειγμένος και ο αρχαιολογικός χώρος που επισκέπτεται ήδη πλήθος κόσμου, και ασφαλώς, δεν θα υπήρχε ένα πλήθος αρχαιολογικών και ιστορικών τεκμηρίων, που αποκαλύφθηκαν από την ανασκαφή και τη μελέτη των υποκειμένων αρχαιολογικών στρωμάτων. Η επιλογή της προσωρινής απόσπασης και της οριστικής επανατοποθέτησης των ευρημάτων δικαιώθηκε από το αποτέλεσμα».
Σε εξέλιξη βρίσκεται η ανακατασκευή του διατηρητέου κτηρίου στο πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά, στην Σταυρούπολη, όπου θα στεγαστούν όλα τα αρχαιολογικά ευρήματα που εντοπίστηκαν στη διάρκεια των εργασιών.
Το 2026 και το μέλλον
Το μετρό κέρδισε γρήγορα την εμπιστοσύνη των Θεσσαλονικέων. Ωστόσο, το μεγάλο στοίχημα του 2026 είναι η ολοκλήρωση της επέκτασης προς την Καλαμαριά. Η γραμμή περιλαμβάνει 5 νέους σταθμούς (Νομαρχία, Καλαμαριά, Αρετσού, Νέα Κρήνη, Μίκρα).
Αν και ο αρχικός στόχος για την παράδοση ήταν η 30η Νοεμβρίου 2025, στο κλείσιμο του έτους παρατηρήθηκαν ορισμένες καθυστερήσεις στην πλήρη ενσωμάτωση του συστήματος σηματοδότησης.
Με την επέκταση προς Καλαμαριά να βρίσκεται προ των πυλών, δεν μπορεί παρά οι ευχές όλων να στοχεύουν σε ένα μόνο άλμα στο μέλλον: την επέκταση του μετρό στα δυτικά.
Το μετρό Θεσσαλονίκης το 2025 έπαψε να είναι «ανέκδοτο» και έγινε ο κεντρικός πυλώνας της πόλης. Παρά τις παιδικές ασθένειες ενός νέου δικτύου, η επιτυχία των νυχτερινών δρομολογίων και η επικείμενη σύνδεση με την Καλαμαριά θέτουν τις βάσεις για την περαιτέρω επέκταση προς τη δυτική Θεσσαλονίκη τα επόμενα χρόνια.
Η νέα προσθήκη στη δυτική Θεσσαλονίκη
Η χρονιά που ολοκληρώνεται επιφύλαξε μία ακόμη προσθήκη στον συγκοινωνιακό χάρτη της Θεσσαλονίκης. Μάλιστα, αυτή τη φορά, η προσθήκη αφορά την… παραπονεμένη συγκοινωνιακά δυτική Θεσσαλονίκη.
Πρόκειται για τον δυτικό προαστιακό, με το πρώτο δοκιμαστικό δρομολόγιο να γίνεται μάλιστα νωρίτερα από το προγραμματισμένο, τον Οκτώβριο, όπως πρώτη αποκάλυψε η «Θ».
Η γραμμή, που εδώ και χρόνια αιτούνται οι δήμαρχοι της δυτικής Θεσσαλονίκης, ενισχύθηκε αρχικά με επιπλέον βαγόνια για τη γραμμή της Σίνδου, με τα δρομολόγια να έχουν ξεκινήσει ήδη από τα τέλη Νοεμβρίου.
Την άμεση ενεργοποίηση του δυτικού προαστιακού είχε ανακοινώσει, άλλωστε, ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών Κώστας Κυρανάκης, στο πλαίσιο της ειδικής εκδήλωσης παρουσίασης του κυβερνητικού έργου για τη Θεσσαλονίκη, στα τέλη του Αυγούστου του 2025, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.
Τελικά η γραμμή προς Σίνδο δρομολογήθηκε νωρίτερα, με στόχο να εξυπηρετηθούν οι φοιτητές και οι εργαζόμενοι της βιομηχανικής περιοχής. Και μπορεί τα πρώτα δρομολόγια να δείχνουν χαμηλή ανταπόκριση από το επιβατικό κοινό, ωστόσο οι αρμόδιοι είναι βέβαιοι ότι θα ανακάμψει με την ενεργοποίηση όλης της γραμμής, στον τελικό του σχεδιασμό.
Τελικός στόχος είναι να εξυπηρετηθεί σταδιακά ολόκληρη η δυτική Θεσσαλονίκη από τον προαστιακό. Μάλιστα, μετά την προγραμματισμένη παράδοση της επέκτασης του μετρό στην Καλαμαριά, ο επιβάτης θα μπορεί να μετακινείται από την Καλαμαριά έως τη Σίνδο.
«Από το 2026 ένας πολίτης από την Καλαμαριά μέχρι και τη Σίνδο θα μπορεί να μετακινείται σε ράγες. Αυτός είναι ένας στόχος που θα βελτιώσει την καθημερινότητα πάρα πολλών ανθρώπων και θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο μετακινούνται», είχε επισημάνει σχετικά ο κ. Κυρανάκης.
Στην πλήρη λειτουργία του, μέχρι το Πάσχα του 2026, ο Δυτικός Προαστιακός θα ξεκινά από τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό και θα κάνει στάσεις στους σταθμούς Μενεμένη, Επτανήσου, Κορδελιό, ενώ λίγο μετά (στο ύψος των ΕΛΠΕ) η χάραξη γίνεται διπλή:
- Η μία γραμμή πηγαίνει στην Σίνδο (μπροστά στο δημαρχείο) από τον οποίο θα εξυπηρετούνται το ΔΙΠΑΕ αλλά και η νότια περιοχή της ΒΙΠΕΘ.
- Η άλλη γραμμή πηγαίνει προς Γέφυρα, εξυπηρετώντας την βόρεια περιοχή της ΒΙΠΕΘ.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
