Μεγαλεπήβολα κατασκευαστικά έργα, επενδυτικά σχέδια, αξιοποιήσεις εκτάσεων και κτηρίων που έμοιαζαν να χάνονται στη λήθη του χρόνου, βρίσκονται χάρη στην ιδιωτική πρωτοβουλία σε τροχιά υλοποίησης ή εκκίνησης, δίνοντας νέα πνοή στη φυσιογνωμία της δυτικής εισόδου της Θεσσαλονίκης.
Η περιοχή, η οποία αποτέλεσε επί σειρά ετών πόλο έλξης για επενδύσεις που αφορούσαν κυρίως χώρους διασκέδασης και ψυχαγωγίας, πλέον αλλάζει μορφή, καθώς κεντρίζει το ενδιαφέρον επενδυτών που θέλουν να δώσουν μια σύγχρονη όψη στην 26ης Οκτωβρίου και στην ευρύτερη περιοχή.
Τη συζήτηση γύρω από χώρους που αποτελούν διατηρητέα, αλλά και η δυσκολία διάσωσης τους επανέφερε στο προσκήνιο η πρόσφατη πώληση του Μύλου, του θρυλικού πολυχώρου.
Σύμφωνα με καλά γνωρίζοντες σχετικά με τις αναπλάσεις των εν λόγω ακινήτων, «η ανάπλαση ενός διατηρητέου βιομηχανικού συγκροτήματος αποτελεί ένα από τα πλέον δύσκολα εγχειρήματα που μπορεί κάποιος να βιώσει στο πλαίσιο ενός προγράμματος αξιοποίησης ενός ακινήτου. Αποτελεί ένα διακύβευμα με τεχνικές, νομικές και διοικητικές δυσκολίες έντονου βαθμού». Και αυτό, γιατί όπως λένε οι ίδιες πηγές, η ευθύνη αφορά τη σωστή προστασία και ορθή ανάδειξη του μνημείου, η οποία οφείλει να συνδυαστεί με την ορθολογική και σεμνή λειτουργία του.
Η περίπτωση του Μύλου
Ο Μύλος αποτέλεσε στις αρχές του 1990 την πρώτη πετυχημένη μετατροπή μεγάλου βιομηχανικού συγκροτήματος σε κέντρο πολιτισμού και διασκέδασης, που στάθηκε πανελλήνιο πρότυπο για την αλλαγή χρήσης παλιών κτηρίων. Μάλιστα, το 1993 ο Οργανισμός για την Προστασία της Ευρωπαϊκής Αρχιτεκτονικής και Φυσικής Κληρονομιάς «Europa Nostra» του απένειμε τιμητική διάκριση.
Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές η ακριβής τύχη του Μύλου, που πωλήθηκε ως επενδυτικό ακίνητο σε ελληνική εταιρεία, αναμένεται να ξεκαθαρίσει το επόμενο διάστημα, με τα σενάρια να διαδέχονται το ένα, το άλλο για την επόμενη ημέρα του εμβληματικού πολυχώρου που… σιώπησε στα τέλη Οκτωβρίου. Το ακριβές χρονοδιάγραμμα των εργασιών που θα απαιτηθούν για την αναμόρφωση του δεν έχει ξεκαθαριστεί, ενώ δεν αποκλείεται ο χρόνος που θα χρειαστεί για την αναβάθμιση των κτηριακών του υποδομών να είναι μακρύς.
Οι συναυλίες και οι όποιες πολιτιστικές εκδηλώσεις σταμάτησαν να πραγματοποιούνται προ ημερών, ενώ όπως λένε καλά πληροφορημένες πηγές οι μισθωτές ήταν ενήμεροι, οπότε η είδηση της πώλησης του χώρου δεν έπεσε ως κεραυνός εν αιθρία.
Σύμφωνα με τις συζητήσεις, πάντως, που υπάρχουν δεν αποκλείεται ο χώρος να συνεχίσει μετά το πέρας των εργασιών να διατηρήσει τη γνωστή φυσιογνωμία του, ενώ έντονα ακούγεται ότι δεν αποκλείεται μέρος αυτού να λειτουργήσει και ως χώρος δεξιώσεων. Την ίδια στιγμή, από την πλευρά κατασκευαστικών εταιρειών που εκδήλωσαν στο πρόσφατο παρελθόν ενδιαφέρον για την απόκτηση του, δεν αποκλείεται να αναπτυχθούν στον χώρο και σύγχρονοι γραφειακοί χώροι, ένα προϊόν που λείπει από την αγορά της Θεσσαλονίκης.
Σε κάθε περίπτωση το ακριβές concept λειτουργίας του χώρου, που κατά το πρόσφατο παρελθόν ταλαιπωρήθηκε από σειρά άγονων πλειστηριασμών, θα ξεκαθαρίσει η ιδιοκτήτρια εταιρεία.
Μεγάλη ιστορία
Το κτιριακό συγκρότημα διαθέτει μακρά ιστορία, με αφετηρία τη μεγάλη αλευροβιομηχανία «Αλτιναλμάζης – Χατζηγιαννάκης» και ιδρυτή τον Γεώργιο Χατζηγιαννάκη. Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, υπέστη σοβαρές ζημιές. Το 1958, πέρασε στην ιδιοκτησία της αλευροβιομηχανίας Αλλατίνη, η οποία το λειτούργησε μέχρι το 1987. Τρία χρόνια αργότερα, το 1990, ο χώρος άλλαξε σελίδα καθώς πέρασε στην εταιρεία «Μύλος ΑΕ», η οποία μετέτρεψε τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις σε πολυθεματικό χώρο πολιτισμού.
Το 2004 ξέσπασε πυρκαγιά που είχε ως αποτέλεσμα να υποστεί εκτεταμένες καταστροφές για δεύτερη φορά στην ιστορία του. Ο Μύλος κατόρθωσε να αναγεννηθεί και μέχρι το ξέσπασμα της πανδημίας, αλλά και στη συνέχεια αποτέλεσε ζωντανή εστία τέχνης και πολιτισμού.
Ακολουθώντας, ωστόσο, φθίνουσα πορεία τα τελευταία χρόνια η ιδιοκτήτρια εταιρεία Περιβαλλοντική Δράση ΑΕ βρέθηκε αντιμέτωπη με επαναλαμβανόμενους άγονους πλειστηριασμούς, με τον πρώτο να γίνεται τον Μάιο του 2023. Τώρα έχει μια δεύτερη ευκαιρία για να αποτελέσει εκ νέου πόλο έλξης για τους Θεσσαλονικείς και τους επισκέπτες της πόλης.
Αναμένονται τα σχέδια για τη ΒΙΛΚΑ
Ο Μύλος βρίσκεται σε μια περιοχή που κατά το παρελθόν αποτελούσε ελκυστικό προορισμό για τους Θεσσαλονικείς και όχι μόνο, καθώς μαζί με τη ΒΙΛΚΑ, επί της οδού 26ης Οκτωβρίου, αποτελούσαν ένα… δίδυμο που υπόσχονταν σίγουρη και ποιοτική διασκέδαση.
Η ΒΙΛΚΑ μοιάζει εγκαταλελειμμένη στη φθορά του χρόνου, με αποτέλεσμα να μη θυμίζει σε τίποτε τις ένδοξες ημέρες του παρελθόντος. Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες, ο χώρος έχει ενοικιαστεί και αναμένονται τα σχέδια αξιοποίησής του. Πάντως όποια και αν είναι η εξέλιξη για την επόμενη ημέρα, αναμένεται να γίνει με σεβασμό στην ιδιαίτερη βιομηχανική αρχιτεκτονική κληρονομιά του τόπου, αφού διαδοχικά ΦΕΚ ξεκαθαρίζουν ποια κτήρια εντός της έκτασης έχουν κριθεί διατηρητέα ως προς το κέλυφος.
Η ΒΙΛΚΑ είναι ένα βιομηχανικό συγκρότημα του 1956 που άνηκε στην οικογένεια Μιχαηλίδη και παρήγαγε λινάτσες κάνναβης. Ακολουθώντας τη γενική κρίση της κλωστοϋφαντουργίας, η βιομηχανία χρεοκόπησε και το 1988 σταμάτησε να λειτουργεί. Ο επιχειρηματίας Πέτρος Μουρατίδης, που αγόρασε τον χώρο, αποφάσισε να τον διαμορφώσει σ’ έναν νέο πολυχώρο με καφέ, αίθουσες τέχνης, γυμναστήριο, club, bar και εστιατόρια. Μετά την κρίση, όμως, άρχισε σταδιακά να εγκαταλείπεται.
Η διάσωση του ΦΙΞ
Στο τέλος του 2027 – αρχές 2028 αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί το πρότζεκτ της ανάπλασης του ιστορικού βιομηχανικού συγκροτήματος της πρώην ζυθοποιίας ΦΙΞ στην περιοχή της δυτικής εισόδου της Θεσσαλονίκης, καθώς όλα εξελίσσονται βάσει των ανακοινωθέντων χρονοδιαγραμμάτων, σύμφωνα με δηλώσεις του γενικού διευθυντή δημοσίων θεμάτων και ωρίμανσης ακινήτων της DIMAND, Μιχάλη Αναστασόπουλου.
Το συγκρότημα του ΦΙΞ αναμένεται να φιλοξενεί κατοικίες, ξενοδοχείο, εμπορικές και πολιτιστικές χρήσεις. Το συγκρότημα αναμένεται να περιλαμβάνει περίπου 100 διαμερίσματα και ξενοδοχείο περίπου 300 κλινών. Η ανάπτυξή τους αναμένεται να αρχίσει σύμφωνα με τα χρονοδιαγράμματα, κατόπιν έκδοσης της άδειας δόμησης.
Διαμάντι αρχιτεκτονικής
Το διαμάντι της βιομηχανικής αρχιτεκτονικής, το εργοστάσιο της πρώην ζυθοποιίας ΦΙΞ, έστεκε για δεκαετίες λαβωμένο επί της 26ης Οκτωβρίου. Αποτέλεσε, μαζί με κτήρια όπως η Βίλκα, ο Μύλος και τα πρώην Σφαγεία, μία από τις πρώτες βιομηχανικές συγκεντρώσεις της πόλης.
Το εργοστάσιο κατασκευάστηκε αρχικά για οινοπνευματοποιείο, συμφερόντων της οικογένειας Μισραχή, όμως από το 1892 εντάχθηκαν στο ιδιοκτησιακό σχήμα οι Αλλατίνη και Φερνάντεζ, και αργότερα ο Ιορδάνης Γεωργιάδης.
Με την έναρξη του εργοστασίου, εδώ λειτούργησε το μοναδικό για εκείνα τα χρόνια βυνοποιείο στην Ελλάδα. Το 1926, η Κάρολος Φιξ, που είχε το κρατικό μονοπώλιο στην μπίρα ως το 1963, αγόρασε τα μερίδια των πρώτων και λειτούργησε το εργοστάσιο μαζί με τον Γεωργιάδη. Το χαρακτηριστικό εμφιαλωτήριο με την τζαμαρία εγκαινιάστηκε το 1959, σε σχέδια του Τάκη Ζενέτου. Με τη λήξη του μονοπωλίου και την αύξηση του ανταγωνισμού, η επιχείρηση άντεξε μέχρι το 1983. Τελικά, το συγκρότημα εγκαταλείφθηκε και αγοράστηκε το 1991 από την οικογένεια Ζαφειρίδη, που εκμίσθωσε κάποιους χώρους του. Το 1995 το κεντρικό κτήριο και ο εξοπλισμός του κρίθηκαν διατηρητέα.
Το 2023, έγινε μια νέα αρχή για το ακίνητο, με τη Dimand να αναλαμβάνει την αξιοποίησή του.
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
