Σε αντικείμενο νομικής αντιπαράθεσης, με σαφές πολιτικό πρόσημο, έχει μετατραπεί τις τελευταίες μέρες η υπόθεση του δημοψηφίσματος που γίνεται προσπάθεια να διεξαχθεί στον δήμο Θεσσαλονίκης, με θέμα την ανάπλαση της σημερινής έκτασης της ΔΕΘ.
Στην περίπτωση που τελικά προχωρήσει το αίτημα 23.214 πολιτών, θα πρόκειται για το πρώτο τοπικό δημοψήφισμα στην ιστορία της χώρας (και ίσως το τελευταίο απευθείας από τους πολίτες, λόγω των αλλαγών που προωθούνται στον Ενιαίο Κώδικα Αυτοδιοίκησης).
Μετά την κατάθεση του αιτήματος μαζί με τα στοιχεία των πολιτών που το ζητούν, ξέσπασε ένας «πόλεμος» ανακοινώσεων νομικής φύσης περί του αν πληρούνται ή όχι οι προϋποθέσεις του σχετικού νόμου (αρ. 134 του 4555/2018). Η διαφωνία δημιουργείται από το γεγονός ότι ο κατάλογος δεν συνοδεύεται από φυσικές ή ηλεκτρονικές υπογραφές των αιτούντων.
Όπως όλα δείχνουν, η απόφαση για τη διεξαγωγή ή μη δημοψηφίσματος θα ληφθεί από το δημοτικό συμβούλιο Θεσσαλονίκης στη συνεδρίασή του στις 30 Μαρτίου. Μόνο που, όπως διαγράφεται η κατάσταση, η εισήγηση των αρμοδίων υπηρεσιών του δήμου προς τους δημοτικούς συμβούλους θα είναι αρνητική, με αποτέλεσμα όλα πια να βρίσκονται «στον αέρα».
Παρέμβαση Αγγελούδη
Τη γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους θα ζητήσει η δημοτική αρχή του Στέλιου Αγγελούδη για το δημοψήφισμα. «Από την πρώτη στιγμή δήλωσα ότι η δημοτική αρχή θα προχωρήσει στη διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις του άρθρου 134 του Ν. 4555/2018. Η θέση μας δεν άλλαξε και δεν πρόκειται να αλλάξει», τονίζει ο δήμαρχος σε δήλωσή του. Για τον λόγο αυτό, όπως επισημαίνει, «πέρα από τη συμπλήρωση των υπογραφών, θα ζητήσουμε και τη γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, ώστε η διαδικασία να προχωρήσει απόλυτα σύννομα και θεσμικά θωρακισμένη».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η νομιμότητα δεν είναι «τυπολατρία», αλλά αντιθέτως προϋπόθεση δημοκρατίας. «Ένα δημοψήφισμα χωρίς τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών θα ήταν ευάλωτο σε νομικές αμφισβητήσεις. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να εκθέσει τους πολίτες σε μια διαδικασία που μπορεί να καταπέσει. Η πόλη χρειάζεται σοβαρότητα και ενότητα, όχι εύκολες εντυπώσεις και κυρίως όχι διχαστικές προσεγγίσεις. Αναμένουμε την υποβολή των απαιτούμενων υπογραφών και τη γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου, ώστε να προχωρήσουμε άμεσα στη νόμιμη διαδικασία. Ας μη χαθεί ακόμη μια ευκαιρία για τη Θεσσαλονίκη», επισημαίνει ο δήμαρχος.
Η ματιά του δήμου
Την περασμένη Δευτέρα, εκπρόσωποι της Οργανωτικής Επιτροπής του Δημοψηφίσματος (ΟΕΔ) πέρασαν την πόρτα του γραφείου του προέδρου του δημοτικού συμβουλίου Θεσσαλονίκης, Σπύρου Βούγια, παραδίδοντάς του έναν φάκελο και στικάκι με τα στοιχεία 23.214 δημοτών Θεσσαλονίκης, μαζί με το αίτημα για διενέργεια δημοψηφίσματος.
Πριν καλά-καλά τελειώσει η εβδομάδα και ενώ η ΟΕΔ μιλούσε για γιορτή της δημοκρατίας, ο ΓΓ του δήμου ενημέρωσε την Τετάρτη την ΟΕΔ ότι ο έλεγχος των στοιχείων των πολιτών που προσυπέγραψαν «δεν προχωρά», καθώς στον κατάλογο που προσκομίστηκε υπάρχουν ονόματα, πατρώνυμα, μητρώνυμα και έτη γέννησης, αλλά λείπουν φυσικές και ηλεκτρονικές υπογραφές και συνεπώς ο κατάλογος «δεν ισοδυναμεί με αίτηση, ούτε με δήλωση βούλησης».
Όπως επισημαίνει η δημοτική υπηρεσία, η διάταξη του νόμου περί τοπικού δημοψηφίσματος «κάνει λόγο για αίτηση του 10% των εκλογέων χωρίς να καθορίζει ειδικό τύπο. Άρα, εφαρμόζεται συμπληρωματικά το άρθρο 3 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ΚΔΔ) που περιέχει τις γενικές αρχές περί πληρότητας και εγκυρότητας της αίτησης προς τη Διοίκηση, εφόσον ο εν λόγω ειδικός νόμος δεν ρυθμίζει το θέμα διαφορετικά. Σύμφωνα με όσα διαλαμβάνει το άρθρο 3 ΚΔΔ, οι αιτήσεις πρέπει να περιέχουν τα στοιχεία του αιτούντος και να φέρουν υπογραφή, φυσική ή ψηφιακή».
Η ματιά της ΟΕΔ
Για «σοβαρά σφάλματα» στα οποία οδηγήθηκε ο δήμος Θεσσαλονίκης από την «προχειρότητα» και τη «βιασύνη του να απορρίψει το αίτημα», κάνουν λόγο οι τρεις νομικοί που απαρτίζουν την νομική ομάδα της ΟΕΔ.
«Εντυπωσιάζει η ελαφρότητα και η βιασύνη με την οποία οι υπηρεσίες του δήμου Θεσσαλονίκης αντιμετώπισαν το αίτημα 23.214 δημοτών. Η βιασύνη τους αυτή οδήγησε σε σοβαρά σφάλματα», επισημαίνει στη «Θ» η καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου στο ΑΠΘ, Ιφιγένεια Καμτσίδου, από την ΟΕΔ. «Επικαλούνται», προσθέτει, «τη συμπληρωματική εφαρμογή του άρθρου 3 του ΚΔΔ προκειμένου να αξιολογήσουν το κύρος των υπογραφών που έχουν συγκεντρωθεί για το δημοψήφισμα. Μόνο που το άρθρο αυτό εφαρμόζεται, όπως αβίαστα προκύπτει από το γράμμα του, στην περίπτωση που ο πολίτης ζητά έκδοση διοικητικής πράξης. Η προκήρυξη του δημοψηφίσματος, κατά την νομολογία του ΣτΕ, η οποία επιβεβαιώθηκε και πρόσφατα, δεν είναι διοικητική πράξη. Είναι μια πράξη πολιτικής συμμετοχής, που δεν ελέγχεται δικαστικά. Ακόμη κι αν δεν ήταν έτσι τα πράγματα, η αίτηση υποβλήθηκε νόμιμα. Διότι οι χιλιάδες αυτοί πολίτες με όλα τα απαιτούμενα από τον ΚΔΔ στοιχεία τους διατύπωσαν με σαφήνεια τη βούλησή τους. Και σε αυτό το ζήτημα επίσης υπάρχει νομολογία του ΣτΕ, την οποία κοινοποιούμε στον δήμο, σύμφωνα με την οποία αν από τα στοιχεία της αίτησης προκύπτει το πρόσωπο και η βούλησή του, δεν απαιτείται υπογραφή».
Σε δεύτερη ανακοίνωσή της που δόθηκε στη δημοσιότητα την Παρασκευή, οι τρεις νομικοί της ΟΕΔ προχωρούν ένα βήμα παρακάτω και τονίζουν ότι «οποιαδήποτε απόπειρα απόρριψης του αιτήματος των 23.214 δημοτών με προσχήματα δεν συνιστά απλώς εσφαλμένη ερμηνεία του νόμου, αλλά σοβαρή θεσμική και δημοκρατική εκτροπή».
Αλλαγή ερωτήματος
Να σημειωθεί πάντως ότι περισσότερες από τις μισές υπογραφές συγκεντρώθηκαν όταν το ερώτημα αφορούσε το αν η σημερινή έκταση της ΔΕΘ θα πρέπει να παραμείνει εκθεσιακός χώρος ή να γίνει μητροπολιτικό πάρκο. Στην πορεία τα πλάνα άλλαξαν, με τις σχετικές ανακοινώσεις του πρωθυπουργού και πλέον το ερώτημα είναι το εξής: «Σύμφωνα με το άρθρο 134 του Ν. 4555/2018, αιτούμαι από το Δημοτικό Συμβούλιο Θεσσαλονίκης τη διεξαγωγή δημοτικού δημοψηφίσματος με το παρακάτω ερώτημα: Συμφωνείτε το εκθεσιακό κέντρο της ΔΕΘ να μετατραπεί με αποκλειστικά δημόσια χρηματοδότηση σε Μητροπολιτικό Πάρκο υψηλού πρασίνου, πολιτισμού και άθλησης, χωρίς νέες κατασκευές, και ταυτόχρονα (α) να διατηρηθούν μόνο τα περίπτερα με θεσμικά αποδεδειγμένη ιστορική αξία και μνήμη, ώστε να αποκατασταθούν και να φιλοξενούν ήπιες εκθεσιακές και πολιτιστικές δραστηριότητες, και (β) οι μεγάλες εκθέσεις να μεταφερθούν σε νέες εγκαταστάσεις σε δημόσια έκταση στη Σίνδο;»
Τι μπορεί να συμβεί
Τι μπορεί να γίνει στο εξής: Σε συνεδρίασή του στις 30 Μαρτίου, το δημοτικό συμβούλιο Θεσσαλονίκης θα κληθεί να αποφασίσει υπέρ ή κατά της έναρξης της διαδικασίας περί διενέργειας δημοψηφίσματος, έχοντας όμως στα χέρια του, όπως όλα δείχνουν, την αρνητική εισήγηση της υπηρεσίας και προφανώς εν αναμονή της απάντησης του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. Αν η απόφαση είναι αρνητική, τότε το ενδιαφέρον στρέφεται στην ΟΕΔ, που ενδέχεται να προσφύγει νομικά κατά της απόφασης αυτής και κυρίως της αρνητικής εισήγησης.
Αν η απόφαση είναι θετική, τότε το «μπαλάκι» μεταφέρεται στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας – Θράκης, που καλείται να ελέγξει τη νομιμότητα των αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου.
Υπάρχει βέβαια και η πολύ μικρή περίπτωση ο δήμαρχος Στέλιος Αγγελούδης να «πάρει πάνω του» το δημοψήφισμα, εισηγούμενος να διεξαχθεί, με τις ψήφους των 2/3 των μελών του δημοτικού συμβουλίου, αξιοποιώντας την άλλη δυνατότητα που του δίνει ο νόμος 4555/2018 περί τοπικών δημοψηφισμάτων. Σε εκείνη την περίπτωση, το ερώτημα που θα τεθεί στους πολίτες θα διαμορφωθεί εκ νέου.
Στ. Αγγελούδης στη «Θ»: Δεν πρέπει να υπάρξει διαίρεση και διχασμός στους πολίτες
Σε επικοινωνία που είχε η «Θ» με τον Στέλιο Αγγελούδη, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης έκανε την εξής δήλωση: «Το δημοψήφισμα πρέπει να γίνει με τρόπο ώστε να πληρούνται όλες εκείνες οι προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος, ώστε να μην μπορέσει κανείς να αμφισβητήσει το αποτέλεσμα, ακυρώνοντας αυτή τη μεγάλη πρωτοβουλία των ενεργών συμπολιτών μας. Το αίτημά τους παραπέμφθηκε στην αρμόδια υπηρεσία για τον έλεγχο των υπογραφών αλλά και στη νομική υπηρεσία του δήμου. Διαπιστώθηκε ότι δεν υπήρχαν υπογραφές, φυσικές και ηλεκτρονικές αλλά ούτε κάποιο άλλο στοιχείο επικοινωνίας ώστε να γίνει ο έλεγχος ταυτοποίησης. Κατόπιν τούτου και προκειμένου να μην γίνει οποιαδήποτε προσπάθεια αμφισβήτησης του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος, αποφάσισα να παραπέμψω στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους το θέμα ζητώντας τη γνωμοδότησή του. Το δημοψήφισμα πρέπει να είναι επιβεβαίωση της δημοκρατικής διάθεσης των πολιτών της Θεσσαλονίκης και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να υπάρξει διαίρεση και διχασμός στους πολίτες και προτρέπω όλους να μην προχωρούν σε διχαστικές ανακοινώσεις. Το δημοψήφισμα θα γίνει με τις προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος».
Να προχωρήσει ως έχει το σχέδιο για τη ΔΕΘ ζητούν έξι φορείς
Να προχωρήσει ως έχει η υλοποίηση του νέου σχεδίου ανάπλασης της ΔΕΘ ζητούν με κοινή δήλωσή τους παραγωγικοί και οικονομικοί φορείς της Θεσσαλονίκης, εκφράζοντας εμμέσως αλλά με σαφήνεια την αντίθεσή τους στη μεταφορά της Έκθεσης εκτός του κέντρου.
Οι φορείς που προχώρησαν στην κοινή δήλωση χθες μετά την ανταλλαγή ανακοινώσεων ανάμεσα στον δήμο και την Επιτροπή που συνέλεξε 23.000 υπογραφές πολιτών που ζητούν δημοψήφισμα για τη ΔΕΘ, επιθυμούν να υλοποιηθεί ο υπάρχων σχεδιασμός «με τη δημιουργία ενός σύγχρονου εκθεσιακού και συνεδριακού κέντρου διεθνών προδιαγραφών, αλλά και με τη διαμόρφωση ενός μεγάλου μητροπολιτικού πάρκου 120 στρεμμάτων στο κέντρο της πόλης, στον ιστορικό χώρο όπου εδώ και έναν αιώνα χτυπά η καρδιά της επιχειρηματικής και εξωστρεφούς Θεσσαλονίκης»
Οι φορείς που συνυπέγραψαν την κοινή δήλωση είναι το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ) με πρόεδρο τον Ι. Μασούτη, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης (ΒΕΘ) με πρόεδρο τον Μάριο Παπαδόπουλο, Σύνδεσμος Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ) με πρόεδρο τη Λουκία Σαράντη, Εμπορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης (ΕΣΘ) με πρόεδρο τον Π. Φιλιππίδη, Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ) με εκπρόσωπο τον εντεταλμένο σύμβουλο Αλέξανδρο Θάνο και Σύνδεσμος Εξαγωγέων Β. Ελλάδος (ΣΕΒΕ) με πρόεδρο τον Σ. Διαμαντίδη.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
