Του Νίκου Φωτόπουλου
Η δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στη ΔΕΘ και το δημοψήφισμα της 26ης Απριλίου δεν είναι πια μια θεωρητική συζήτηση για την προοπτική της πόλης. Έχει εξελιχθεί σε πολιτικό και θεσμικό πεδίο αντιπαράθεσης, με «μήλον της έριδος» όχι μόνο το μέλλον της έκτασης, αλλά και το ίδιο το δημοψήφισμα για να αποφασίσουν οι πολίτες.
Ως πού, όμως, φτάνουν τα όρια της νομιμότητας με το διατυπωμένο ερώτημα όταν εκτός από τον δήμο Θεσσαλονίκης αφορά και τους πολίτες της Σίνδου στον δήμο Δέλτα; Δυο έμπειροι νομικοί και πολιτικά πρόσωπα ταυτοχρόνως, βρέθηκαν αντιμέτωποι στο τραπέζι της «Θ» με διαφορετικές αφετηρίες και επιχειρηματολογία.
Από τη μία, ο Αθανάσιος Τσιούρας, πρώην γενικός γραμματέας Δημόσιας Περιουσίας, που επιμένει ότι το πρόβλημα δεν είναι η ιδέα του δημοψηφίσματος, αλλά η διατύπωση του ερωτήματος και οι πιθανές νομικές παγίδες που κρύβει. Από την άλλη, ο Μιχάλης Τρεμόπουλος, πρώην ευρωβουλευτής, δημοτικός σύμβουλος της αντιπολίτευσης σήμερα και μέλος της επιτροπής δημοψηφίσματος, που υπερασπίζεται τη νομιμότητα και τη θεσμική επάρκεια της πρωτοβουλίας.
Υπάρχει θέμα νομιμότητας του δημοψηφίσματος;
Τσιούρας: Δεν είναι θέμα νομιμότητας γενικά, αλλά του τρόπου διατύπωσης του ερωτήματος. Χρειάζεται πολεοδομική ρύθμιση για τη Θεσσαλονίκη και τη Σίνδο. Με το ερώτημα, όπως τίθεται, ουσιαστικά επιβάλλουμε τη μεταφορά της Έκθεσης στη Σίνδο. Οι κάτοικοι της Σίνδου ερωτώνται; Αν το ερώτημα αφορούσε την άσκηση αρμοδιοτήτων του δήμου, δηλαδή «συμφωνείτε με την ανάθεση μελέτης και πολεοδομικού σχεδιασμού για μητροπολιτικό πάρκο;» και εστίαζε στην έναρξη της διαδικασίας, τότε θα ήταν νόμιμο.
Τρεμόπουλος: Οφείλαμε να υποδείξουμε στο ερώτημα και το μέρος όπου θα μεταφερθεί η Έκθεση. Δεν ήταν αυθαίρετο. Προέκυψε από μελετημένη δέσμευση κυβέρνησης, αυτοδιοίκησης και επιμελητηρίων για την EXPO 2008 να γίνει μεταφορά στο αγρόκτημα του ΔΙΠΑΕ στη Σίνδο. Η πρόταση αυτή είχε αγκαλιαστεί και μελετηθεί τότε. Δεν είναι μια αόριστη πρόταση. Υπάρχει τεκμηρίωση. Εγκαταλείφθηκε για οικονομικούς λόγους. Το 2013, σε απόφαση του νομαρχιακού συμβουλίου, συμπεριλήφθηκε ειδική διάταξη που έλεγε ότι μετά το πέρας της οικονομικής κρίσης παραμένει σε ισχύ η πρόταση μεταφοράς στη Σίνδο. Υπάρχει ομόφωνη συμφωνία και από τον δήμο Δέλτα. Τη μεταφορά στη Σίνδο την υποστηρίζουν βουλευτές της κυβέρνησης, ο αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης Κώστας Γιουτίκας, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυριζόγλου και άλλα στελέχη. Το δημοψήφισμα έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα. Όταν αποτυπωθεί η πλειοψηφία των δημοτών, θα ακολουθήσει συζήτηση για οριστική διευθέτηση.
Υπάρχει θέμα παραβίασης συνταγματικών δικαιωμάτων των πολιτών;
Τσιούρας: Κάνω μόνο μια νομική παρατήρηση και έχω ισχυρή αντίρρηση. Ποιόν συμβουλεύει το συμβουλευτικό δημοψήφισμα; Το κράτος. Το Συμβούλιο της Επικρατείας το έχει ξεκαθαρίσει πολλές φορές. Ο νόμος δεν επιτρέπει δημοψήφισμα που αφορά ατομικά δικαιώματα. Αφορά το ερώτημα έστω και έναν κάτοικο της Σίνδου; Επειδή το λέει ο δήμος, δεν θίγονται τα δικαιώματα των κατοίκων; Μπορεί το ΣτΕ να πει ότι, επειδή ο δήμος ή βουλευτές συμφωνούν, δεν αναγνωρίζεται έννομο συμφέρον κατοίκων;
Τρεμόπουλος: Συμφωνώ ότι η κυβέρνηση χρειάζεται να προχωρήσει σε προεδρικά διατάγματα, αλλά το μόνο που υπάρχει τινάχτηκε στον αέρα από τον πρωθυπουργό. Υπάρχουν 55 πανεπιστημιακοί και πολίτες που έχουν προσφύγει κατά του προεδρικού διατάγματος για τη ΔΕΘ. Αυτό σημαίνει ότι θα βγει νέο προεδρικό διάταγμα, αλλά σχέδιο δεν υπάρχει. Η μόνη πρόταση που υπάρχει είναι αυτή της EXPO 2008. Για το θέμα των ατομικών δικαιωμάτων, το επιχείρημα είναι τραβηγμένο. Δεν υπάρχει καμιά απόφαση που να μην επηρεάζει ατομικά δικαιώματα. Ποιος θα πει όχι σε μια πρόταση που αναβαθμίζει τη ζωή των κατοίκων;
Τσιούρας: Επειδή έγινε αναφορά στις μελέτες για την EXPO, στο ΣτΕ αν μιλούσαμε με παλιές μελέτες δεν θα μας έπαιρναν στα σοβαρά. Χρειάζονται σύγχρονες επικαιροποιημένες μελέτες. Το αν θίγεται κάποιου το ατομικό δικαίωμα δεν μπορούμε να το προδικάσουμε. Αν μεταφέρουμε στη Σίνδο την Agrotica, που κάθε χρόνο βλέπουμε πόσο επιβαρύνει το κέντρο της Θεσσαλονίκης, δεν θα μεταφερθεί αυτή η όχληση στη Σίνδο;
Τρεμόπουλος: Τα τρακτέρ από πού έρχονται στη Θεσσαλονίκη; Τα τρακτέρ βρίσκονται καθημερινά στον δήμο Δέλτα, είναι η περιοχή τους.
Τσιούρας: Το ΣτΕ τι λέει δηλαδή; Ότι επιτρέπεται μια χειρότερη χρήση γης; Δεν προδικάζω τίποτα, απλά λέω ότι η ουσία του ερωτήματος θα μπορούσε να τεθεί ως έναρξη διαδικασίας πολεοδομικού σχεδιασμού.
Κύριε Τσιούρα, πήγατε στον ΓΓ της Αποκεντρωμένης, Δημήτρη Γαλαμάτη, και βάλατε το θέμα της νομιμότητας του δημοψηφίσματος;
Τσιούρας: Με τον κ. Γαλαμάτη είπαμε κι αυτό μεταξύ άλλων, γιατί ζήτησε τη γνώμη μου. Ο ΓΓ της Αποκεντρωμένης είναι υποχρεωμένος να κάνει έλεγχο νομιμότητας του δημοψηφίσματος. Τυπικά μπορεί να το σταματήσει.
Τρεμόπουλος: Δεν υπάρχει περίπτωση να παρέμβει ο ΓΓ της Αποκεντρωμένης. Αποκλείω να αναλάβει το πολιτικό κόστος.
Μπορεί να αλλάξει η διατύπωση του ερωτήματος;
Τσιούρας: Για να αλλάξει το ερώτημα χρειάζεται πλειοψηφία 2/3 και έλεγχος νομιμότητας. Αν το δημοτικό συμβούλιο δεν το εγκρίνει, το δημοψήφισμα δεν προχωρά. Ο μόνος λόγος αλλαγής του ερωτήματος είναι για να διασφαλιστεί η νομιμότητα, όχι για πολιτική σκοπιμότητα.
Τρεμόπουλος: Εκτιμώ πάντως, ότι θα γίνει αλλαγή ερωτήματος…
Τσιούρας: Αν η διατύπωση είναι αυτή που πρότεινα, δεν θα υπήρχε θέμα νομιμότητας.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
