Της Ελισάβετ Σταυριανίδου
Περισσότερα από 100 ανήλικα στη Θεσσαλονίκη, αγόρια και κορίτσια, αντί να παίζουν, να γελούν, να διαβάζουν ή να απολαμβάνουν τον ελεύθερο χρόνο τους, βρίσκονται εκτεθειμένα στον δρόμο, σε κάθε είδους καιρικές συνθήκες ή επικινδυνότητα, σε κοιτούν με τα εκφραστικά τους μάτια, απλώνουν το χέρι και είτε επαιτούν, είτε σου ζητούν να αγοράσεις κάποια αντικείμενα.
Είναι τα παιδιά που στην εποχή της αθωότητάς τους, βιώνουν μια μορφή εμπορίας ανθρώπων (trafficking), τη λεγόμενη «παιδική εργασία στον δρόμο», είναι εκείνες οι παρουσίες, που «εξαφανίστηκαν» τα τελευταία χρόνια από τους φωτεινούς σηματοδότες και μετακινήθηκαν σε άλλες «πιάτσες» της πόλης.
Στερούμενα βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αγόρια και κορίτσια, ηλικίας από 7 έως 13 χρόνων, προερχόμενα από περιοχές κυρίως της δυτικής Θεσσαλονίκης ή «εισαγόμενα», περιδιαβαίνουν σε ακατάλληλες ώρες και χωρίς καμία προστασία, σε συγκεκριμένα σημεία στο κέντρο και -το τελευταίο διάστημα- ανατολικά, για το «μεροκάματο». Οι συνθήκες αυτές, τα εκθέτουν σε σοβαρούς κινδύνους για την υγεία και την ασφάλειά τους, ενώ υπονομεύουν τη σωματική, ψυχική και κοινωνική τους ανάπτυξη.
Πολυσύνθετο φαινόμενο
«Το φαινόμενο είναι πολυσύνθετο. Υπάρχουν παιδιά που συστηματικά επαιτούν, εργάζονται και πουλάνε μικροαντικείμενα και είναι και άλλα που λειτουργούν με συνήθεια, δηλαδή βιώνουν την εργασία για λίγη ώρα, ως ένα μέρος της καθημερινότητάς τους», εξηγεί στη «Θεσσαλονίκη» ο κοινωνικός επιστήμονας και Streetworker της Κοινωνικής Οργάνωσης Υποστήριξης Νέων ΑΡΣΙΣ, Δημήτρης Γιαμούρας.
Κάνοντας έρευνα στους δρόμους της Θεσσαλονίκης, μαζί με συναδέλφους του, έχει καταγράψει τα χαρακτηριστικά και το προφίλ των ανηλίκων «εργαζομένων». «Κατά κύριο λόγο έχουμε εντοπίσει παιδιά από δυτικές περιοχές, όπως Δενδροπόταμο και Κορδελιό, αλλά και πολλά από μετακινούμενους πληθυσμούς. Δηλαδή, δηλώνουν ότι διαμένουν αλλού κι έρχονται στη Θεσσαλονίκη ανά τακτά χρονικά διαστήματα, ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο, την εργασία. Οι πληθυσμοί αυτοί μπορεί να έρχονται στη Θεσσαλονίκη για παράδειγμα για τέσσερις μήνες, να φιλοξενούνται, να φεύγουν, να επανέρχονται. Συνήθως δραστηριοποιούνται ανάλογα με την εποχή, την κινητικότητα του κόσμου κλπ.», σημειώνει ο κ. Γιαμούρας.
Πού και ποιες ώρες «εργάζονται»
Τα τελευταία χρόνια και ιδίως μετά την πανδημία του κορονοϊού, παρατηρείται μεταβολή στις «παραδοσιακές» μορφές παιδικής εργασίας στον δρόμο. Η πώληση λουλουδιών ή χαρτομάντιλων στα φανάρια έχει μειωθεί, ενώ η παιδική εργασία γίνεται συχνά λιγότερο ορατή. Πλέον εντοπίζονται πρακτικές όπως η περισυλλογή ρούχων ή σιδερικών από κάδους απορριμμάτων, καθώς και η εργασία παιδιών μαζί με ενήλικα μέλη της οικογένειας, για παράδειγμα σε λαϊκές αγορές ή άλλες περιστασιακές δραστηριότητες. «Η συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών που εντοπίζουμε, είναι το κέντρο της Θεσσαλονίκης, σε: Αριστοτέλους, Τσιμισκή, Βαλαωρίτου, Λαδάδικα. Ωστόσο, ανά διαστήματα και ανάλογα με την εποχή, εμφανίζονται και σε άλλες περιοχές. Για παράδειγμα, έχουμε εντοπίσει παιδιά στην Καλαμαριά, τη Σταυρούπολη και τον Λαγκαδά», λέει ο κ. Γιαμούρας, ενώ σχετικά με τις ώρες που δραστηριοποιούνται αναφέρει πως εκτός από τα Σαββατοκύριακα, «υπάρχουν παιδιά που βγαίνουν Πέμπτες βράδυ, στις 22.00 ή 12 τα μεσάνυχτα, ή τα Σάββατα στις 2-3 τα ξημερώματα, ζητώντας χρήματα, ή προσφέροντας λουλούδια σε καταστήματα εστίασης».
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει καταγράψει η ΑΡΣΙΣ, η δραστηριότητα των ανηλίκων είναι κυρίως η επαιτεία, αλλά και η πώληση λουλουδιών και μικροαντικειμένων.
Μέσα από τις επιτόπιες παρεμβάσεις της ομάδας Streetwork, έχει διαπιστωθεί ότι το φαινόμενο υφίσταται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, παρουσιάζει όμως έντονη έξαρση τις γιορτινές περιόδους. Επιπλέον, έχει καταγραφεί ότι αρκετά παιδιά μεταφέρονται από γειτονικές βαλκανικές χώρες αποκλειστικά για τις εορταστικές ημέρες, γεγονός που ενισχύει τις ενδείξεις οργανωμένης εκετάλλευσης.
«Το να τους δίνουμε χρήματα δεν τα προστατεύει»
Κατά τη διάρκεια του 2025, η ομάδα Streetwork του Κέντρου Υποστήριξης Νέων (ΚΥΝ) της ΑΡΣΙΣ εντόπισε περίπου 100 παιδιά, με το φαινόμενο να εντείνεται την περίοδο των εορτών. «Εντοπίσαμε πάρα πολλά παιδιά, κυρίως στο κέντρο και στην Καλαμαριά, παιδιά από άλλες περιοχές, που δεν είχαμε ξαναδεί. Σε κάποιες προσεγγίσεις, πολλά δεν μιλούσαν καν ελληνικά, απαντούσαν ότι είναι από Ρουμανία, είτε ότι μένουν στη Ξάνθη ή άλλες περιοχές και είναι επισκέπτες στη Θεσσαλονίκη», επισημαίνει ο κ. Γιαμούρας, υπογραμμίζοντας τη στάση που οφείλουν να τηρούν οι πολίτες. «Η παροχή χρημάτων σε παιδιά που εργάζονται ή επαιτούν δεν τα προστατεύει. Αντιθέτως, ενισχύει την εκμετάλλευσή τους και συμβάλλει στη διαιώνιση του φαινομένου. Όσο περισσότερα χρήματα δίνονται, τόσο περισσότερο τα παιδιά παραμένουν εκτεθειμένα στον δρόμο. Ας μην τους στερούμε την αθωότητά τους», καταλήγει.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
