Μια νέα σελίδα άνοιξε το Σάββατο 9 Μαΐου, στην πολιτιστική ιστορία της Θεσσαλονίκης, με την επίσημη τελετή εγκαινίων του «Θεσσαλονικέων Μητρόπολις», ενός νέου μουσείου, ιδιαίτερα σημαντικού για την πόλη. Tα εγκαίνια έγιναν παρουσία του πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη και της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη και σύμφωνα με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, από την Κυριακή το μουσείο είναι πλέον ανοιχτό για το κοινό από τις 08:30 μέχρι τις 15:30 (εκτός Τρίτης).
Το διατηρητέο, εμβληματικό κτήριο Στρατωνισμού Α3 του πρώην στρατοπέδου Παύλου Μελά στη δυτική Θεσσαλονίκη μεταμορφώνεται σε μια σύγχρονη «κιβωτό» μνήμης, αφού φιλοξενεί τους θησαυρούς που έφερε στο φως η σκαπάνη των εργασιών για τη διάνοιξη των τούνελ του μετρό. Το ίδιο το κτήριο, εμβαδού 3.000 τ.μ., χρονολογείται γύρω στο 1895, στα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής περιόδου και αποτελεί ένα από τα πρώτα δείγματα οργανωμένου στρατοπέδου σε ελληνικό έδαφος.
Η έπαυλη και τα ψηφιδωτά
Στον εξωτερικό, αύλειο χώρο του ιστορικού κτηρίου έχει διαμορφωθεί μια μόνιμη υπαίθρια αρχαιολογική έκθεση με ψηφιδωτά, υπόκαυστα, τοίχους έπαυλης της ύστερης αρχαιότητας που εντοπίστηκε στον σταθμό «Αγία Σοφία» του μετρό και σαρκοφάγους από τη δυτική νεκρόπολη της Θεσσαλονίκης.
Σε ό,τι αφορά ιδιαίτερα την έπαυλη, ο επισκέπτης μπορεί να αντιληφθεί το μέγεθος και τη διάταξή της, την οργάνωσή της στον χώρο, την κατασκευαστική δομή των επιμέρους στοιχείων της και την υψηλή καλλιτεχνική αξία των ψηφιδωτών που την κοσμούσαν. Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, η έπαυλη της ύστερης αρχαιότητας προέκυψε κατά την ανασκαφική διερεύνηση στο κέλυφος του αταθμού «Αγία Σοφία» στο πλαίσιο κατασκευής του μετρό κατά τα έτη 2017-2018. Τα ψηφιδωτά της έπαυλης χρονολογούνται στο β΄ μισό του 4ου-αρχές 5ου αι. Από το κτηριακό συγκρότημα αποσπάστηκαν όλα τα σωζόμενα τμήματα των ψηφιδωτών δαπέδων, τα οποία και συντηρήθηκαν. Επίσης, αποσπάστηκαν τα δύο υπόκαυστα των λουτρών, καθώς και οι τοίχοι της νότιας αίθουσας και συγκεκριμένα όλη η ανωδομή του θεμελίου τους μαζί με την πλινθόκτιστη κλίμακα.
Οι σαρκοφάγοι προέρχονται από το δυτικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης και αποκαλύφθηκαν στην κατασκευή του σταθμού «Δημοκρατία». Η μία αφορά σε μαρμάρινη σαρκοφάγο του 4ου αι., ασύλητη. Στο εσωτερικό της βρέθηκαν τρεις νεκροί και χρυσά κτερίσματα. Η δεύτερη μαρμάρινη ενεπίγραφη σαρκοφάγος του 3ου αι., περιελάμβανε τέσσερις νεκρούς, με λιγοστά κτερίσματα, καθώς φαίνεται να συλήθηκε κατά την αρχαιότητα. Στην επιγραφή γίνεται αναφορά στην Πετρωνία, λατρεμένη τροφό της οικογένειας, για την οποία θα πρέπει να κατασκευάσθηκε η σαρκοφάγος.
Πνεύμονας πρασίνου 330 στρμ.
Το νέο μουσείο λειτουργεί όμως και ως πύλη που ανοίγει και συστήνει στο κοινό της Θεσσαλονίκης αλλά και στους επισκέπτες της έναν νέο χώρο που στρέφει το βλέμμα στη δυτική πλευρά της πόλης. To ίδιο το Α3 βρίσκεται στην «καρδιά» του νέου Μητροπολιτικού Πάρκου Παύλου Μελά, ενός πνεύμονα πρασίνου που έλειπε για δεκαετίες από την περιοχή και που εγκαινιάζεται σε λίγες εβδομάδες, στις 12 Ιουνίου.
Το πάρκο, που εκτείνεται σε 330 στρέμματα, έχει σχεδιαστεί ως ένας πολυεπίπεδος χώρος αναψυχής και πολιτισμού. Πέρα από το Κτήριο Α3, που παραδίδεται σήμερα στο κοινό, το πάρκο περιλαμβάνει ένα ακόμη διατηρητέο κτήριο, το κτήριο Α2, το οποίο προορίζεται να στεγάσει το νέο δημαρχείο Παύλου Μελά και άλλες διοικητικές υπηρεσίες, δίνοντας ζωή σε ακόμη ένα ιστορικό κέλυφος.
Αυτό που πρόκειται να παραδοθεί στο κοινό τον Ιούνιο, σε λίγες εβδομάδες από σήμερα, είναι το περίφημο Δίκτυο Διαδρομών μέσα στο πάρκο. Περισσότερα από 5 χιλιόμετρα μονοπατιών για περπάτημα και ποδήλατο διατρέχουν την έκταση, συνδέοντας τις διαφορετικές ενότητες πρασίνου, ενώ χώροι αναψυχής και άθλησης δίνουν κι άλλες δυνατότητες.
Παράλληλα, έχουν φυτευτεί δεκάδες νέα δέντρα και θάμνοι της ελληνικής χλωρίδας, μετατρέποντας το παλιό στρατόπεδο σε έναν αστικό δρυμό που συμβάλλει στη μείωση της θερμοκρασίας και τη βελτίωση του μικροκλίματος της περιοχής, μιας περιοχής που για χρόνια παρέμενε στη σκιά της πόλης.
«Ο δήμος μας αλλάζει επίπεδο»
«Βρισκόμαστε μπροστά σε μια ιστορική στιγμή για τον δήμο μας και για ολόκληρη τη δυτική Θεσσαλονίκη», τονίζει σε δηλώσεις του στη «Θ» ο δήμαρχος Παύλου Μελά, Δημήτρης Ασλανίδης. «Με τα εγκαίνια του Μουσείου Ευρημάτων Μετρό Θεσσαλονίκης και, σε λίγες εβδομάδες, του Μητροπολιτικού Πάρκου Παύλου Μελά, ο δήμος μας αλλάζει επίπεδο», προσθέτει.
Αναφερόμενος αναλυτικότερα στην αξιοποίηση αυτού του μεγάλου δημόσιου χώρου προς όφελος της κοινωνίας των πολιτών, επισημαίνει: «Αποκτούμε το πράσινο που δικαιούμαστε και τον δημόσιο χώρο υψηλών προδιαγραφών που αξίζει σε κάθε γειτονιά αυτής της πόλης. Αποκτούμε ένα μοναδικό σύνολο πολιτισμού, εκπαίδευσης, περιβάλλοντος και διαδρομών. Είναι μια νέα αφετηρία. Μια μεγάλη ευκαιρία για τον δήμο Παύλου Μελά και για τη δυτική πλευρά της πόλης. Και έχουμε υποχρέωση να την αξιοποιήσουμε στο έπακρο».
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
