Του Κωνσταντίνου Δ. Γουσίδη
«Τι ωραίος, απλός άνθρωπος! Είναι πολυεκατομμυριούχος και αν δεν το γνωρίζεις, δεν θα το καταλάβεις ποτέ!» Η φράση αυτή, διατυπωμένη πριν από χρόνια σε ένα ταβερνάκι της Θεσσαλονίκης, συνοψίζει σε μεγάλο βαθμό αυτό που ήταν και το πώς ζούσε ο επιχειρηματίας Αντώνης Δούδος, που έφυγε το βράδυ της Δευτέρας από τη ζωή σε ηλικία 86 ετών.
Ο άνθρωπος που μίλησε έτσι, ένας απλός εργάτης, δεν είχε κοινωνικές σχέσεις με τον Αντώνη Δούδο. Έτυχε να καθίσουν το μεσημέρι εκείνο στο ίδιο τραπέζι, ίσως για πρώτη φορά, ενδεχομένως και για τελευταία. Συναντήθηκαν τυχαία. Κοινούς γνωστούς είχαν, οι οποίοι μόλις είδαν τον Αντώνη τον προσκάλεσαν να τους κάνει παρέα. Κι αυτός δέχτηκε, έκατσε, έφαγαν και ήπιαν όλοι μαζί, τραγούδησαν, αφηγήθηκαν ιστορίες, αστειεύτηκαν, γέλασαν. Και κάποια στιγμή ο Αντώνης σηκώθηκε με ένα πρόσχημα, ζήτησε κρυφά τον λογαριασμό, τον πλήρωσε «στη ζούλα», χαιρέτισε την παρέα και αποχώρησε.
Ήταν όντως ένας ωραίος, απλός άνθρωπος. Σε αντίθεση με πολλούς άλλους επιφανείς επιχειρηματίες ανάλογης (ή και πολύ μικρότερης) οικονομικής επιφάνειας, δεν κυκλοφορούσε με σοφέρ ή πολυτελείς λιμουζίνες, ούτε είχε μαζί του ως σωματοφύλακες αποσπασμένους από την υπηρεσία τους αστυνομικούς. Οδηγούσε ο ίδιος ένα συνηθισμένο αυτοκίνητο (Saab), περπατούσε μόνος του, κυκλοφορούσε σε μαγαζιά και στέκια που μπορούσαν να συχνάζουν «όλοι», αναμιγνυόταν και συναναστρεφόταν με καθημερινούς ανθρώπους, φορούσε ρούχα που δεν τον έκαναν να ξεχωρίζει. Και διόλου δεν τον ενδιέφερε να τρέχει δεξιά και αριστερά και να επιδεικνύεται («σαν μαϊντανός») σε κοσμικές εκδηλώσεις, ούτε αγωνιούσε μην τυχόν και δεν προβληθούν φωτογραφίες του σε αντίστοιχες στήλες εφημερίδων και περιοδικών…
«Έζησε όπως του άρεσε»
«Έζησε όπως ήθελε και όπως του άρεσε», τον περιέγραφε προσφάτως -και μάλιστα πριν «φύγει» και σίγουρα όχι ως «επικήδειο», κάτι που έχει τη σημασία του- ένας από τους λιγοστούς εγκάρδιους φίλους του που βρίσκονται ακόμα στη ζωή. Κι αυτό ακριβώς ήταν ένα από τα πιο μεγάλα προβλήματα που αντιμετώπιζε ο Αντώνης Δούδος τα τελευταία χρόνια: ότι είχε μείνει «μόνος». Η απώλειά της αγαπημένης του συζύγου και συντρόφου του στη διάρκεια μιας ολόκληρης ζωής, της Σοφίας, τον Δεκέμβριο του 2018, του είχε στοιχίσει αφάνταστα. Πολύ σημαντικές για αυτόν στάθηκαν επίσης και οι απώλειες καρδιακών φίλων τα χρόνια που προηγήθηκαν. Ο άνθρωπος που ήταν πάντα η ψυχή της παρέας του, είχε αρχίσει να νιώθει μοναξιά…
Και ήταν μια υπέροχη παρέα αυτή που είχε συγκεντρωθεί με… άξονα τον Αντώνη Δούδο και τους αδερφικούς του φίλους, τον φωτορεπόρτερ Γιάννη Κυριακίδη και τον δημοσιογράφο Δημήτρη Γουσίδη.
Μια παρέα που ήταν κατά κάποιον τρόπο η «καρδιά», ο «σφυγμός», ενδεχομένως το «απόσταγμα» της παλιάς Θεσσαλονίκης, μιας Θεσσαλονίκης που δεν υπάρχει πια.
Απαρτιζόταν από ανθρώπους μιας γενιάς μεγαλωμένης και ανδρωμένης στον απόηχο του εμφύλιου σπαραγμού, μιας γενιάς που βίωσε στο πετσί της τη φτώχεια, την καταπίεση και τη Χούντα, αλλά είχε και τη χαρά να δει τα όνειρα και τις προσδοκίες της να γίνονται πραγματικότητα και την Ελλάδα να ορθοποδεί και να αναπτύσσεται. Και ίσως αυτή η αισιοδοξία για το λαμπρό μέλλον που είδε κάποια στιγμή -επιτέλους!- να ανοίγεται μπροστά της, να ήταν το έναυσμα για τη χαρά και τη δίψα για ζωή που αναδυόταν μέσα από τις συνεχείς πλάκες και το αστείρευτο γέλιο.
Το γέλιο και η πλάκες ήταν το «αλατοπίπερο» στη ζωή του Αντώνη Δούδου. Οι πλάκες, με κυριότερο εμπνευστή τον Αντώνη, είχαν ως σχεδόν μόνιμο αποδέκτη τον φωτορεπόρτερ Γιάννη Κυριακίδη (ή «Αρκούδα», όπως ήταν το παρατσούκλι μεταξύ των φίλων του). Είναι τόσο πολλές, που για να απαριθμηθούν οι κυριότερες και μόνο, δεν επαρκεί μια απλή καταγραφή, αλλά θα χρειαζόταν βιβλίο ολόκληρο!
Το μονοπώλιο
Η ζωή του Αντώνη Δούδου όμως δεν ήταν μόνο πλάκες, ήταν (κυρίως) και δουλειά. Πολλή δουλειά. Ήταν εργασιομανής («σταχανοβίτη» τον χαρακτήριζε χαμογελώντας ένας αείμνηστος φίλος του). Η μεγάλη του αγάπη ήταν η κλωστοϋφαντουργία. Γιος κλωστοϋφαντουργού από τη Νάουσα, του Κώστα Δούδου, και με σπουδές στον κλάδο στο Ρόιτλινγκεν της Γερμανίας, κληρονόμησε μαζί με τους αδερφούς του, τον μεγαλύτερο, Χρήστο, και τον μικρότερο, Δημήτρη, τη βιοτεχνία του πατέρα τους.
Στόχος του ίδιου και των αδερφών του δεν ήταν όμως, όπως έλεγε, να έχουν μια ακόμα κλωστοϋφαντουργία, από τις πολλές που υπήρχαν τότε στη χώρα. Ήθελαν να κάνουν κάτι διαφορετικό, να έχουν ένα μονοπώλιο.
Για αυτό εξειδικεύτηκαν στο λεγόμενο «φανταζί νήμα» που συνδύαζε χρώματα σε μια γκρίζα απόχρωση. Τέτοιο νήμα παρήγαγαν εκτός από τη δική τους, μόνο άλλες δυο κλωστοϋφαντουργίες στον κόσμο, μια στην Ιταλία και μια στη Γερμανία. Αυτή η εξειδίκευση «εκτόξευσε» την παραγωγή της επιχείρησης, τις εξαγωγές της και, όπως ήταν φυσιολογικό, τα κέρδη της!
Από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, ο Αντώνης Δούδος διέβλεψε πως η εποχή της κλωστοϋφαντουργίας στη χώρα μας πλησίαζε στο τέλος της, καθώς η Ελλάδα, όπως και το σύνολο των χωρών της Δύσης, δεν μπορούσε να ανταγωνιστεί, στο πλαίσιο μιας παγκοσμιοποιημένης αγοράς, το πολύ πιο φθηνό κόστος παραγωγής στην Κίνα ή στην Ινδία. Για τον λόγο αυτό, τα αδέρφια Δούδου (ο πατέρας τους είχε «φύγει» το 1991), πούλησαν το 2000 τις μετοχές της επιχείρησής τους – «ευτυχώς πρόλαβα», συνήθιζε να λέει ο Αντώνης.
Τα ξενοδοχεία
Το επόμενο επαγγελματικό βήμα ήταν ο τουρισμός και ειδικότερα οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις. Αφενός, πάντα ενδιαφερόταν για τον συγκεκριμένο κλάδο, όπως εξομολογούταν ο ίδιος, αφετέρου επιθυμούσε να ασχοληθεί επαγγελματικά με έναν τομέα, στον οποίο η Ελλάδα «πάντα» θα είχε τα φόντα και τις προϋποθέσεις να διαπρέψει. Σήμερα, οι επιχειρήσεις του Αντώνη Δούδου, οι οποίες πλέον έχουν περάσει στα χέρια του γιου του Κωστή και της κόρης του Ελένης, διαχειρίζονται ένα ξενοδοχείο στη Φούρκα της Χαλκιδικής (το Olympion Sunset, που λειτουργεί από το 2007) κι ένα στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, to S-Hotel στην οδό Καλαποθάκη, από το 2021 (το S βγαίνει από το αρχικό Σ του ονόματος της αγαπημένης του Σοφίας).
Εξίσου σημαντική με την επιχειρηματική του δραστηριότητα ήταν και η δράση του ως πρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδας (ΣΕΒΕ), την περίοδο 1986 – 1990. Στο πλαίσιο της θητείας του στο «τιμόνι» του ΣΕΒΕ, ήταν ο ιδρυτής και θεμελιωτής του Ινστιτούτου Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών (ΙΕΕΣ), το οποίο αποτελεί από το 1989 πυλώνα στήριξης των ελληνικών εξαγωγικών επιχειρήσεων.
Από την πολιτική ο Αντώνης Δούδος πέρασε «ξώφαλτσα». Διετέλεσε πρόεδρος της Τοπικής Κέντρου Πόλης της Νέας Δημοκρατίας στη δεκαετία του 1980, ενώ σκέψεις του να εμπλακεί πριν δεκαετίες στην τοπική αυτοδιοίκηση δεν προχώρησαν, γιατί… έφυγε τρέχοντας όταν διαπίστωσε «με ποιους και με τι θα είχε να κάνει». Τόσο απλά!
Κλέαρχο Τσαουσίδη και Δημήτρη Γουσίδη, που πλέον όλοι έχουν «φύγει»… (Φωτ.: Αρχείο «Θ»)
Μεγάλος ευεργέτης
Λιγότερο γνωστές είναι δυο άλλες πτυχές της ζωής του. Η πρώτη ήταν η θητεία του ως καταδρομέας στην Κύπρο, όπου μετέβη εθελοντικά το 1964. Μαζί με άλλους λοκατζήδες είχε πλεύσει με άκρα μυστικότητα δήθεν ως ψαράς με ένα καΐκι από την Πελοπόννησο στη Μεγαλόνησο, όπου ανέλαβε την εκπαίδευση Κύπριων στρατιωτών, ενώ είχε κάνει και… κατασκοπεία σε περιοχές που κατοικούνταν από Τούρκους. Το θεώρησε πατριωτικό του καθήκον, αλλά πολύ σπάνια μιλούσε για αυτό.
Ακόμα πιο σπάνια -βασικά, ποτέ!- μιλούσε για τις ευεργεσίες και το φιλανθρωπικό του έργο, το οποίο ακόμα και οι στενοί του φίλοι ελάχιστα γνώριζαν στο πραγματικό του εύρος – που κατά κοινή ομολογία όλων ανεξαιρέτως όσων μπορούσαν να έχουν μια έστω και ασαφή εικόνα, ήταν πολύ μεγάλο. Η ανέγερση και ο εξοπλισμός νοσοκομείου στη Μαριούπολη για τους Έλληνες ομογενείς της Ουκρανίας είναι μάλλον το πιο «γνωστό» δείγμα της κοινωνικής του προσφοράς. Και αφού δεν το ήθελε κι ο ίδιος να το διατυμπανίζει, δεν χρειάζεται εδώ να ειπωθούν περισσότερα!
Ως επίλογος, μπορούμε να συνοψίσουμε την προσωπικότητα του Αντώνη Δούδου με λίγες λέξεις ως εξής: Ήταν τίμιος και δίκαιος, εργασιομανής, σκληρός με τον εαυτό του και «αόρατος» ευεργέτης. Ένας σπάνιος άνθρωπος, που άφησε ποικιλλοτρόπως το αποτύπωμά του στη Θεσσαλονίκη και ο οποίος, παρά τα επιχειρηματικά του επιτεύγματα και την προσφορά του στην κοινωνία, παρέμεινε απλός. Μέχρι τέλους…
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
