Της Βασιλικής Πολίτου
Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας άντρας που τον έλεγαν Κάσσανδρο. Εκ των επιτηδειότατων των στρατηγών που εξήλθαν από τη σχολή του Φιλίππου Β΄ και του Μεγάλου Αλεξάνδρου, μόλις πληροφορήθηκε ότι ο πατέρας του, Αντίπατρος, λίγο προτού καταλύσει τον βίο του, όρισε για επιμελητή των βασιλέων και στρατηγό αυτοκράτορα τον πρεσβύτη Πολυσπέρχοντα, εξοργίστηκε σε τέτοιο σημείο ώστε να ξεκινήσει πόλεμο το 319 π.Χ., με στόχο να επιβάλει την εξουσία του.
Συμπηγνύοντας επιλεκτικές και μεικτές συμμαχίες, κατέλαβε το 316 π.Χ. την Πέλλα. Έπειτα, ως ουσιαστικός κυρίαρχος της Μακεδονίας, μετέφερε τον κύριο λιμένα της Μακεδονικής Αυτοκρατορίας από τη λιμνοθάλασσα της Πέλλας στη Θεσσαλονίκη, την οποία ίδρυσε συνενώνοντας 26 μικρότερους οικισμούς της περιοχής. Ήταν εκείνη τη χρονιά, το 315 π.Χ., που ακούστηκε ο πρώτος κτύπος της καρδιάς του λιμανιού της πόλης, στην ποδιά του οποίου «σφάζονταν» πολλοί μνηστήρες, γιατί ο έλεγχός του συνεπαγόταν την επικαρπία του στρατιωτικο-εμπορικού όγκου των εμπορευμάτων.
«Έμεινε στην ιστορία για τη σκληρότητά του, καθώς ζήτησε τις κεφαλές επί πίνακι και της συζύγου του Αλεξάνδρου, Ρωξάνης και του γιου του, Αλέξανδρου Δ’, ώστε να εξαλειφθούν οι νόμιμοι διάδοχοι των Αργεαδών. Ωστόσο, η διορατικότητά του να διαμορφώσει το φυσικό αυτόν όρμο σε εμπορικό και πολεμικό λιμάνι – τότε σε θέση λίγο ανατολικότερα από αυτήν που βρίσκεται σήμερα – είναι αδιαμφισβήτητη», μας λέει ο ιστοριοδίφης Ιωάννης Παπαϊωάννου, που στον ελεύθερό του χρόνο κάνει φωτορεπορτάζ, κυρίως τις χρυσές ώρες του χαράματος και του ηλιοβασιλέματος. «Πάντα με ενθουσίαζε να μαθαίνω για το παρελθόν του τόπου μας.
Οι πολίτες, άλλωστε, ενδυναμώνονται όχι μόνο μέσω της κοινοτικής ώσμωσης, που τους προσφέρεται κατά τη διαβίωσή τους σε ένα μέρος, αλλά και δια της γείωσής τους με την ιστορικότητα των τοπωνυμίων. Ένα, και μάλιστα πολύ σημαντικό, είναι το λιμάνι μας, το οποίο δεν εξαντλείται ως φυσικό τοπίο που συμπληρώνει το αστικό, αλλά μας διδάσκει pro bono τις διαδοχικές εκστρατείες που γίνονται μέχρι και σήμερα, 23 αιώνες μετά, για την απόκτηση του ελέγχου του. Χαρακτηριστική περίπτωση ήταν η τελευταία, με την προσπάθεια μιας κοινοπραξίας γαλλικών, κατά βάση, συμφερόντων και τινών με σφραγίδα από την Τουρκία, να διεμβολίσουν την Belterra».
Η εταιρεία του Ιβάν Σαββίδη, που κατέχει το μεγαλύτερο ποσοστό του ΟΛΘ, κατήγαγε, πάντως, μια τεράστια νίκη, όταν πριν από λίγες ημέρες συνυπέγραψε με τον ιδιοκτήτη της κραταιάς Metlen τη σύμβαση κατασκευαστικών έργων, για την επέκταση της λιμενικής υποδομής του 6ου Προβλήτα. Αυτή η σύμπραξη συνιστά μια από τις σημαντικότερες αναβαθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών, που θα αναδείξει σε έτι ισχυρότερο διαμετακομιστικό κόμβο την πόλη μας, τη Θεσσαλονίκη.
Άλλος με τη βάρκα μας…
«Τη δεκαετία του ‘90 ολοκληρώθηκαν τα έργα αφαίρεσης ιλύος και επιχωμάτωσης της βάσης του 6ου Προβλήτα και, παράλληλα, έγινε ανάπλαση και του Α΄ προβλήτα για τις ανάγκες της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, το 1997», συμπληρώνει ο κ. Άρης Ράπτης, γενικός διευθυντής του μαγαζιού “Limani Thessaloniki – Maritime Museum”. Μας ξεναγεί στην Έκθεση Ναυταθλητισμού, που λειτουργεί τα τελευταία 20 χρόνια στον Α΄ προβλήτα. «Είναι μοναδικός εκθεσιακός χώρος, όπου εκτίθενται κειμήλια από τα αθλήματα της κωπηλασίας, της ναυσιπλοΐας και όλων των σπορ του νερού. Μπορείτε να ενημερωθείτε για τα πρώτα ιστιοφόρα σκάφη της 3ης χιλιετίας π.Χ. κατά την εμφάνισή τους στη Νότια Σινική Θάλασσα, μέχρι την πλέον διαδεδομένη μορφή του ελληνικού ιστιοφόρου της προκλασικής περιόδου, τον “κέρκουρο”, που συνδύαζε την πολεμική με την εμπορική του χρήση, ενώ ήταν εφοδιασμένος με τετράγωνο ιστίο, 2 πηδάλια και 12 κωπηλάτες», μας εξηγεί ο κ. Άρης, επισημαίνοντάς μας ότι το κανό που κρέμεται ανάποδα στο ταβάνι είναι της δεκαετίας του ‘60!
Περιηγούμαστε θαυμάζοντας, παράλληλα, τρόπαια των water sports, παλιές πυξίδες και ναυτικούς κόμπους, που φαντάζουν απίθανοι και στους μεγάλους, κυρίως όμως στους μικρούς μαθητές, που σαν μαγεμένοι κάθονται ήσυχα, για να μάθουν να τους λύνουν και να τους δένουν.
Μια κουζίνα στα μέτρα μας
Όπως συνεχίζουμε τη διαδρομή μας, οι ήχοι του θαλασσινού φλοίσβου μας οδηγούν σε μια άλλη sala. Εδώ και 22 χρόνια λειτουργεί ένα ιστορικό μαγαζί για τον σύγχρονο Θεσσαλονικέα ή τον τακτικό επισκέπτη της πόλης, το «Kitchen Bar». «Οι παλιές αποθήκες του λιμανιού βρίσκονταν εδώ, στη Β’ Αποθήκη. Ήταν ένας χώρος παρατημένος, που παρέπεμπε σε άβατο, όμως, ευτυχώς, κυρίως μετά την ανάπλαση του Α΄ Προβλήτα που ολοκληρώθηκε το 2011, όταν και ο περιβάλλων χώρος παραδόθηκε στους πολίτες ως χώρος πολιτισμού, άρχισε να αποκτά νέα πνοή», μοιράζονται μαζί μας ο manager Ηλίας Πολυζώης και η υπεύθυνη της υποδοχής Φιλίππα Δάπη, που μας συστήνουν τα επίπεδα του μαγαζιού. Το εστιατόριο βρίσκεται στο ισόγειο, με πρόσβαση στον εξωτερικό χώρο, στον ημιώροφο το παρασκευαστήριο, ενώ στο upper floor έχουμε επιλογές ή κους – κους και τζάκι ή soft clubbing στο τέλεια στολισμένο για τα Χριστούγεννα “Coucou”», μας λέει η κ. Φιλίππα, που φοιτά ταυτόχρονα στο Παιδαγωγικό του ΑΠΘ. «Με απόλυτο σεβασμό στη βιομηχανική αρχιτεκτονική του οικήματος, το μαγαζί χαρακτηρίζεται από την αποκάλυψη της κατασκευής, με τοίχους εκτεθειμένους από τούβλα και σωληνώσεις, ακριβώς για να σεβαστεί την αισθητική διάσταση του παρελθόντος», εξηγεί ο κ. Ηλίας, που διαχειρίζεται το μαγαζί από την πρώτη μέρα λειτουργίας του.
Η αρχιτεκτονική του κτηρίου έχει μια συνάφεια με το Bauhaus: λειτουργικότητα, γεωμετρία, ενοποίηση τέχνης και βιομηχανίας. Το «Kitchen Bar», ωστόσο, ενώ συνομιλεί με αυτήν την αισθητική, ταυτόχρονα διαχωρίζει τη θέση του, καθότι δεν προωθεί τη μαζικότητα της παραγωγής, αλλά τον εκλεκτισμό της παρουσίας των βιομηχανικών υλικών. Στο βάθος του χώρου μια παλιά αντλία, κάποτε υπεύθυνη για τη θέρμανση και ψύξη του νερού, στέκει σαν σιωπηλός μάρτυρας του παρελθόντος.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
