Του Νίκου Φωτόπουλου
Έντονος προβληματισμός και ποικίλα ερωτήματα, δημιουργούνται από την πρόθεση της κυβέρνησης να παραχωρήσει, ουσιαστικά «εν κρυπτώ», σε ιδιώτες το Κέντρο Διαλογής των ΕΛΤΑ στο Ωραιόκαστρο. Τα σχέδια προκαλούν φόβους, ότι η επικείμενη ιδιωτικοποίηση του θα οδηγήσει σε ακόμα μεγαλύτερη υποβάθμιση της λειτουργίας των Ελληνικών Ταχυδρομείων σε όλη τη Βόρεια Ελλάδα και τη Θεσσαλονίκη, όπου η κατάσταση πηγαίνει συνεχώς από το κακό στο χειρότερο…
Τέλη Οκτωβρίου ανακοινώθηκε ότι τα ΕΛΤΑ κλείνουν 204 καταστήματά τους σε όλη την επικράτεια. Λίγες βδομάδες αργότερα -στο μεταξύ είχε αλλάξει η διοίκηση στον απόηχο της απόφασης- έγινε γνωστό ότι η προηγούμενη διοίκηση είχε προκηρύξει «κρυφό» διαγωνισμό για την παραχώρηση (για τη διάρκεια 8 χρόνια) σε ιδιώτες δυο υπερσύγχρονων Κέντρων Διαλογής των ΕΛΤΑ, της Θεσσαλονίκης (Ωραιόκαστρο) και της Αθήνας. Οι εξελίξεις αυτές προκάλεσαν τις άμεσες αντιδράσεις βουλευτών της αντιπολίτευσης, οι οποίοι κατέθεσαν σχετική ερώτηση στη Βουλή, στις οποία όμως δεν έχουν δοθεί έως τώρα απαντήσεις.
Η πρόθεση παραχώρησης του Κέντρου Διαλογής της Θεσσαλονίκης (αλλά και της Αθήνας) τοποθετεί στο επίκεντρο των ιδιωτικοποιήσεων μια κρίσιμης σημασίας υποδομή, η οποία αποτελεί «πνεύμονα» της λειτουργίας των ΕΛΤΑ στη Βόρεια Ελλάδα και έχει προκαλέσει και τις έντονες αντιδράσεις της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Σωματείων Ταχυδρομικών (ΠΟΣΤ). Όπως επισημαίνουν σε ανακοίνωσή τους οι εργαζόμενοι, η διαδικασία του διαγωνισμού παρουσιάζει σοβαρές ασάφειες.
Πολλές εκκρεμότητες
Παρότι δύο εταιρείες φέρονται να έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον και να έχουν καταθέσει προσφορές (σύμφωνα με πληροφορίες πρόκειται για τη Meccanica από τη Θεσσαλονίκη, με δραστηριοποίησες στον τομέα των εγκαταστάσεων facilities -εργολαβίες εργαζομένων- διαχείρισης ακινήτων και μετρήσεων, με παρουσία στην υλοποίηση της μηνιαίας καταμέτρησης ρολογιών ΔΕΔΔΗΕ και την Onex από την Αθήνα, με δραστηριότητα σε ναυπηγεία και χαλυβουργία), τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο. Οι εργαζόμενοι τονίζουν ακόμα πως εκκρεμούν μελέτες, εγκρίσεις και διαπραγματεύσεις για το τι θα απαιτήσει ο ιδιώτης ως αντάλλαγμα, καθώς και ότι οι ίδιοι παραμένουν σε καθεστώς πλήρους αβεβαιότητας.
Χωρίς αποδείξεις
«Η απόφαση ιδιωτικοποίησης παρουσιάζεται εκ μέρους της διοίκησης των ΕΛΤΑ ως ‘’αναγκαίο βήμα’’ για τον εκσυγχρονισμό και τη βιωσιμότητα του Οργανισμού. Παρά την κρατική ενίσχυση ύψους 280 εκατομμυρίων ευρώ που δόθηκε για την εξυγίανση και τον εκσυγχρονισμό τους, τα ΕΛΤΑ φαίνεται να αντιμετωπίζουν εκ νέου σοβαρά οικονομικά προβλήματα», υπογραμμίζει στη «Θ» ο βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης του ΣΥΡΙΖΑ Χρήστος Γιαννούλης, ένας εκ των οποίων κατέθεσαν σχετική ερώτηση στη Βουλή.
Ο ίδιος σημειώνει ότι με βάση δημόσιες αναφορές και οικονομικές καταστάσεις, προκύπτουν ερωτήματα σχετικά με την ορθολογική χρήση των κονδυλίων, την πραγματική πρόοδο του ψηφιακού και οργανωτικού μετασχηματισμού και την επάρκεια των χρηματοδοτήσεων για την παροχή της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας, για την οποία, όπως αναφέρει, το Δημόσιο καθυστερεί να αποδώσει στα ΕΛΤΑ τις προβλεπόμενες αποζημιώσεις. «Η διοίκηση των ΕΛΤΑ δεν έχει παρουσιάσει τεκμηριωμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η καθολική ταχυδρομική υπηρεσία θα διασφαλιστεί, ούτε έχει προηγηθεί ουσιαστικός διάλογος με τους εκπροσώπους των εργαζομένων ή της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η επιλογή να μειωθεί τόσο δραστικά η φυσική παρουσία των ΕΛΤΑ εγείρει σοβαρά ερωτήματα ως προς τη βιωσιμότητα του δημόσιου ταχυδρομικού δικτύου και τη δυνατότητα ισότιμης εξυπηρέτησης όλων των πολιτών», καταλήγει ο κ. Γιαννούλης.
Η «Θ» αναζήτησε απαντήσεις από τη διοίκηση των ΕΛΤΑ. Ωστόσο, έως την ώρα που τυπώνονται αυτές οι γραμμές δεν υπήρξε κάποια απάντηση…
Συναγερμός
Να σημειωθεί ότι σήμερα στο Κέντρο Διαλογής Ωραιοκάστρου απασχολούνται περίπου 60 εργολαβικοί εργαζόμενοι και μόλις 23 μόνιμοι υπάλληλοι αορίστου χρόνου. Σύμφωνα με τους συνδικαλιστές, στα έγγραφα του διαγωνισμού υπάρχουν «γκρίζες ζώνες» σχετικά με τη διατήρηση των θέσεων εργασίας, χωρίς σαφείς εγγυήσεις για το προσωπικό.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η ΠΟΣΤ έχει σημάνει συναγερμό. Σε ανακοίνωσή της καταγγέλλει ότι τα σχέδια παραχώρησης των Κέντρων Διαλογής Αθήνας και Θεσσαλονίκης σε ιδιώτες προχωρούν «εν κρυπτώ», χαρακτηρίζοντάς τα πρόχειρα και ανεύθυνα. Μιλά για πολυεπίπεδες συνέπειες, τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για την ποιότητα της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας, περιγράφοντας την κατάσταση ως έναν «Αρμαγεδδώνα» για τα ΕΛΤΑ.
Ερωτήματα που ζητούν απαντήσεις
Σύμφωνα με την ΠΟΣΤ, τα ερωτήματα που τίθενται σχετικά με τις ιδιωτικοποιήσεις που σχεδιάζονται είναι πολλά, κρίσιμα και το τοπίο «θολό»:
- Ποιο ακριβώς είναι το πρόβλημα που επιχειρείται να λυθεί με την εκχώρηση σε ιδιώτες;
- Έχει αξιοποιηθεί πλήρως η υφιστάμενη δυναμικότητα των Κέντρων Διαλογής;
- Δεν ανταποκρίνονται οι πρόσφατες επενδύσεις με ρομποτικά συστήματα και γιατί;
- Ποια εναλλακτικά σενάρια εξετάστηκαν;
- Ποια κριτήρια χρησιμοποιήθηκαν για να επιλεγεί η παραχώρηση ως λύση;
- Ποιο είναι το πραγματικό οικονομικό όφελος μιας τέτοιας παραχώρησης;
- Ποιο είναι το συνολικό κόστος λειτουργίας του νέου σχήματος σε σχέση με την υπάρχουσα δομή;
- Ποια άλλη ταχυδρομική εταιρία έχει επιλέξει να εκχωρήσει τις κεντρικές υποδομές διαλογής της;
- Το προβλέπεται για τις οργανικές θέσεις και το προσωπικό;
Όταν ο ταχυδρόμος δεν φτάνει… ποτέ
Στο μεταξύ και ανεξαρτήτως από τις όποιες εξελίξεις στο θέμα της παραχώρησης του Κέντρου Διαλογής, τα δομικά προβλήματα των ΕΛΤΑ στη Θεσσαλονίκη σταδιακά επιδεινώνονται τα τελευταία χρόνια. Είναι χαρακτηριστικό πως, όπως καταγγέλλουν οι εργαζόμενοι, ένα γράμμα που ίσως σταλεί μέσα στις γιορτές, μπορεί να φτάσει με μεγάλη καθυστέρηση ή να μην φτάσει και καθόλου!
Αιτία είναι, σύμφωνα με τους ίδιους, το γεγονός ότι τα ΕΛΤΑ έχασαν τον βηματισμό τους καθώς από το 2020 κι έπειτα βρίσκονται σε συστηματική πορεία υποβάθμισης, αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών και διοικητικών επιλογών, που απαξιώνουν το δημόσιο ταχυδρομείο και ενισχύουν μεθοδικά τις ιδιωτικές εταιρείες κούριερ.
«Ως το 2020, ένα απλό γράμμα κόστιζε 0,9 ευρώ και παραδιδόταν την επόμενη εργάσιμη ημέρα στις περισσότερες ηπειρωτικές περιοχές της χώρας. Χωρίς να είναι εταιρεία κούριερ, τα ΕΛΤΑ λειτουργούσαν με ταχύτητες που συχνά ξεπερνούσαν τις ιδιωτικές ταχυμεταφορές», εξηγεί στη «Θ» ο γενικός γραμματέας της ΠΟΣΤ, Ιωάννης Μώρος.
«Αθηναϊκός» σχεδιασμός
Μετά την αλλαγή διοίκησης, το μοντέλο αυτό ανατράπηκε. Η συχνότητα διανομής μειώθηκε αρχικά σε μία φορά ανά δύο ημέρες και το 2021 σε μία ανά τρεις. Σήμερα εφαρμόζεται ένα καθολικό σύστημα διανομής, σχεδιασμένο, όπως λένε οι ταχυδρομικοί, αποκλειστικά με κριτήριο την Αθήνα και χωρίς να υπάρχει μελέτη των πραγματικών αναγκών της υπόλοιπης χώρας. Ειδικότερα, δεν εξετάστηκαν οι αποστάσεις, η πληθυσμιακή πυκνότητα και ή οι γεωγραφικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα που «δεν βγαίνει», με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Θεσσαλονίκη.
Σήμερα, από την Καλαμαριά έως τα δυτικά της πόλης, εργάζονται μόλις 49 διανομείς. Πριν από λίγα χρόνια ήταν 65, ενώ το 2020 έφταναν τους 150. Η δραματική αυτή μείωση εξηγεί γιατί γράμματα, λογαριασμοί και ειδοποιήσεις καθυστερούν ή δεν φτάνουν ποτέ, οδηγώντας σε χιλιάδες καταγγελίες πολιτών.
Γερασμένο προσωπικό
Σήμερα, ένας μέσος ταχυδρόμος καλείται να διανείμει 1.200 έως 1.500 γράμματα ημερησίως, συχνά χωρίς σωστή χαρτογράφηση. Οι αποστάσεις φτάνουν τα 25 χιλιόμετρα τη μέρα, με μηχανάκι ή πεζή, και μάλιστα σε περιοχές που δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν εντός ωραρίου.
Το προσωπικό είναι γερασμένο, με μέσο όρο ηλικίας τα 55 έτη. Από το 2009 δεν έχουν γίνει προσλήψεις αορίστου χρόνου, ενώ το 2020 και το 2021 απολύθηκαν συνολικά πάνω από 1.600 διανομείς. Το πρόγραμμα εθελουσίας εξόδου του 2021 οδήγησε στην αποχώρηση άλλων 2.000 έμπειρων εργαζομένων.
Οι ταχυδρομικοί τομείς διογκώθηκαν υπέρμετρα. Εκεί που ένας διανομέας κάλυπτε έναν τομέα σε τρεις ημέρες, σήμερα καλείται να καλύψει ενάμιση. Σε πολλές περιοχές της Θεσσαλονίκης αυτό απλώς δεν είναι εφικτό, με αποτέλεσμα τα γράμματα να αφήνονται σε σωρούς στις εισόδους πολυκατοικιών!
Δημόσιο ταχυδρομείο ή καρτέλ κούριερ;
Την ίδια στιγμή, οι ιδιωτικές εταιρείες κούριερ κερδίζουν έδαφος. Οι πολίτες έχουν λιγότερες επιλογές με υψηλότερο κόστος. Σε περιοχές όπως το Αιγίνιο, η αποστολή ενός γράμματος μέσω κούριερ μπορεί να κοστίζει… 16–17 ευρώ, ποσό τριπλάσιο από όσο κόστιζε το 2020. Κι όμως, αυτή η κατάσταση παρουσιάζεται ως «υγιής ανταγωνισμός».
«Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μετατόπιση από το φθηνό, καθολικό δημόσιο ταχυδρομείο σε ένα ακριβό ιδιωτικό μοντέλο, όπου η ταχύτητα πληρώνεται και η καθυστέρηση γίνεται κανόνας για όσους δεν αντέχουν το κόστος», ξεκαθαρίζει ο κ. Μώρος.
Καθώς πλησιάζουν τα Χριστούγεννα, τα ερωτήματα πληθαίνουν. Θα αντέξει το ταχυδρομικό δίκτυο τον αυξημένο όγκο; Θα φτάσουν τα γράμματα και τα δέματα στην ώρα τους; Και κυρίως, είναι αυτή η μοίρα που επιφυλάσσεται για τα ΕΛΤΑ, ένα ιστορικό δημόσιο αγαθό;
Αν το γράμμα στον Άγιο Βασίλη αργήσει φέτος, ίσως δεν φταίει η μαγεία των γιορτών που χάθηκε, αλλά μια πολιτική επιλογή που μετέτρεψε το δημόσιο ταχυδρομείο σε… ανεπίδοτο.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
