Της Ελισάβετ Σταυριανίδου
Ανενόχλητη συνεχίζει να κυκλοφορεί επί μήνες μια αγέλη λύκων σε δήμους της ανατολικής Θεσσαλονίκης, στις παρυφές του πολεοδομικού συγκροτήματος. Την ώρα, όμως, που αυξάνεται ο φόβος των κατοίκων, οι οποίοι βλέπουν τα άγρια ζώα όλο και πιο συχνά έξω από τα σπίτια τους, οι αρμόδιοι «πετάνε ο ένας στον άλλον» το μπαλάκι των ευθυνών, ενώ τουλάχιστον δέκα ερωτήματα αναζητούν αγωνιωδώς απαντήσεις…
Ανακοινώσεις, ψηφίσματα, συσκέψεις, επιχειρήσεις απώθησης, νομοθεσίες. Όλα γίνονται… με το γράμμα του νόμου, μόνο που η «κείμενη νομοθεσία» δεν πρόκειται να προστατέψει κανέναν αν βρεθεί αντιμέτωπος πρόσωπο με πρόσωπο με τα σαρκοβόρα ζώα -τα οποία, μάλιστα, είναι πιθανό να γεννήσουν προσεχώς και κατά συνέπεια να… πολλαπλασιαστούν-, ούτε και να προσδιορίσει πώς μπορεί αυτά να αντιδράσουν σε μια τέτοια περίπτωση.
Η παρουσία μιας αγέλης πέντε λύκων στις παρυφές, αλλά και μέσα σε κατοικημένες περιοχές των δήμων Θέρμης και Πυλαίας – Χορτιάτη, διαπιστώθηκε ήδη από τον περασμένο Νοέμβριο. Η παρουσία τους εκεί οφείλεται κυρίως, όπως αναφέρουν ειδικοί, στον μεγάλο αριθμό αγριόχοιρων πέριξ της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι αποτελούν θηράματα των σαρκοβόρων. Παρά το γεγονός, όμως, ότι έκτοτε πέρασαν τέσσερις μήνες, η αγέλη συνεχίζει να κυκλοφορεί ανενόχλητη και οι κάτοικοι ειδικά του Πανοράματος αντικρίζουν συχνά τα άγρια ζώα να τριγυρίζουν ακόμα και έξω από τα σπίτια τους, όπως καταγράφεται από μαρτυρίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Και μπορεί οι αρχές να συνιστούν ψυχραιμία, δεν είναι όμως σε θέση ούτε να απαντήσουν στα ερωτήματα που αυτομάτως εγείρονται από την παρουσία των λύκων ουσιαστικά μέσα… στην πόλη, αλλά ούτε και να εγγυηθούν την ασφάλεια των κατοίκων.
Το εύρος του κινδύνου φάνηκε καθαρά από το περιστατικό που σημειώθηκε τον περασμένο μήνα στο Τατόι, όταν λύκος επιτέθηκε σε περιπατητή, τον κυνήγησε, τον τραυμάτισε ελαφρά και του έσκισε τα ρούχα.
«Να μην θρηνήσουμε θύματα»
Συνεπώς, η κραυγή αγωνίας που εξέπεμψε με ομόφωνο ψήφισμα διαμαρτυρίας για την παρουσία λύκων και αγριόχοιρων, σύσσωμο το δημοτικό συμβούλιο του δήμου Πυλαίας – Χορτιάτη, είναι απολύτως δικαιολογημένη και ταυτόχρονα μάταιη, καθώς έχει «πέσει στο κενό». «Τα περιστατικά εμφάνισης αγριόχοιρων και λύκων είναι καθημερινά, ιδίως στο Πανόραμα, αλλά και στις άλλες δημοτικές κοινότητες. Δυστυχώς, τα όποια μέτρα εφαρμόζονται μέχρι στιγμής από τους αρμόδιους φορείς έχουν αποδειχθεί ανεπαρκή και αναποτελεσματικά. Οι φθορές στη δημόσια και την ιδιωτική περιουσία συνεχίζονται, οι πληθυσμοί (των ζώων) αυξάνονται, η επικινδυνότητα κλιμακώνεται», αναφέρεται.
Σε αυστηρό τόνο ήταν και η τοποθέτηση του δημάρχου Πυλαίας – Χορτιάτη, Ιγνάτιου Καϊτεζίδη. «Καλώ όλους τους αρμόδιους φορείς να αναλάβουν τις ευθύνες τους πριν θρηνήσουμε ανθρώπινα θύματα. Δεν αρκούν οι απλές διαπιστώσεις και οι πειραματισμοί, χρειάζεται υπεύθυνη δράση και αποτέλεσμα. Η ανθρώπινη ζωή είναι πάνω απ’ όλα», δήλωσε κ. Καϊτεζίδης υπενθυμίζοντας την ευρεία σύσκεψη της 28ης Νοεμβρίου 2025, την οποία συγκάλεσε ο ίδιος και συμμετείχαν όλοι οι αρμόδιοι.
Κανένα αποτέλεσμα
Αμέσως μετά τη σύσκεψη, το δασαρχείο Θεσσαλονίκης άρχισε, σε συνεργασία με την περιβαλλοντική οργάνωση για την άγρια ζωή «Καλλιστώ», επιχειρήσεις απώθησης των λύκων, με στόχο την τροποποίηση της συμπεριφοράς τους, ώστε να φοβούνται τις κατοικίες και την ανθρώπινη δραστηριότητα, ενώ τοποθετήθηκαν και κάμερες παρακολούθησης. Σημειώνεται ότι έως τώρα έχουν γίνει πάνω από δέκα προσπάθειες εκφοβισμού, αλλά μέχρι στιγμής οι λύκοι δεν έχουν απομακρυνθεί. «Αυτό δεν γίνεται από τη μία μέρα στην άλλη κι εδώ μπαίνει στη συζήτηση η μεγάλη παρουσία και η πυκνότητα των αγριόχοιρων», επισημαίνει ο Ιάσων Μπαντιός, υπεύθυνος Τύπου και επικοινωνίας της «Καλλιστώ».
Συνεπώς, η μείωση του πληθυσμού των αγριόχοιρων θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της λύσης, ωστόσο κάτι τέτοιο δεν μοιάζει εφικτό. «Δεν μπορούμε να κυνηγήσουμε αγριογούρουνα μέσα σε αστική περιοχή. Και δεν μπορούμε να σκοτώσουμε λύκους. Είναι ζώο της άγριας πανίδας, είναι προστατευόμενο είδος και ακολουθούμε ό,τι προβλέπει η νομοθεσία. Στην παρούσα φάση, αυτά επιτρέπει η νομοθεσία κι αυτά κάνουμε. Κινούμαστε στο πλαίσιο που ορίζει ο νόμος και αν μας προτείνουν κάτι διαφορετικό, θα το εξετάσουμε», σημειώνει η δασάρχης Θεσσαλονίκης, Φιλοθέη Μελά.
Η «Καλλιστώ» από την πλευρά της, δεν θεωρεί την παρουσία των λύκων απειλητική για την ανθρώπινη ζωή. «Τρεις χιλιάδες εισαγωγές σε νοσοκομεία της χώρας έχουν καταγραφεί από επίθεση σκύλων, από λύκο ούτε μία», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Μπαντιός. Η οργάνωση τονίζει ότι οι κάτοικοι οφείλουν να ακολουθούν πιστά τις οδηγίες των αρμόδιων, ώστε να αποφεύγεται οποιαδήποτε ένταση ή λανθασμένη αντίδραση σε πιθανή συνάντηση με άγριο ζώο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μείωση των ανθρωπογενών πηγών τροφής, όπως σκουπίδια εκτός κάδων, πρόχειρες χωματερές ή υπολείμματα νεκρών ζώων, τα οποία λειτουργούν ως πόλος έλξης για την άγρια πανίδα.
Πρόταση για θανάτωση
Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται στο μεταξύ από την Κυνηγετική Ομοσπονδία Μακεδονίας – Θράκης (ΚΟΜΑΘ) η επίσημη καταγραφή των επιθέσεων που σημειώθηκαν από λύκους σε κυνηγόσκυλα.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα υπάρχοντα στοιχεία -η σχετική πλατφόρμα είναι ακόμα ανοικτή και η καταγραφή των επιθέσεων συνεχίζεται-, έχουν σημειωθεί σε διάστημα ενός έτους επιθέσεις σε 103 κυνηγόσκυλα.
Η ΚΟΜΑΘ υποστηρίζει ότι όταν δεν υπάρχει άλλη λύση αντιμετώπισης της παρουσίας λύκου κοντά σε κατοικημένες περιοχές, πρέπει να γίνεται θανάτωσή τους έπειτα από ειδική έκθεση και έκδοση όλων των απαιτούμενων αδειών από τις αρμόδιες αρχές.
Σημειώνεται ότι η συγκεκριμένη αγέλη που έχει θεαθεί επανειλημμένα σε περιοχές της ανατολικής Θεσσαλονίκης, ανήκει στην «κλασική» οικογένεια των λύκων (Canis lupus), με τους αρμόδιους να ξεκαθαρίζουν προς το παρόν πως δεν πρόκειται για υβρίδια. Μάλιστα, στο πλαίσιο έρευνας των χαρακτηριστικών της αγέλης, έχουν ληφθεί δείγματα DNA από τους λύκους, για περαιτέρω συγκέντρωση στοιχείων.
Να σημειωθεί ότι ο πληθυσμός των λύκων σε όλη τη χώρα υπολογίζεται περίπου στα 2.000 άτομα, ενώ δεν υπάρχουν ξεχωριστοί υπολογισμοί για την περιοχή της Θεσσαλονίκης ή της Βόρειας Ελλάδας.
Αναμένονται… γεννητούρια
Την ίδια ώρα, όμως, που στην ουσία το μόνο που γίνεται είναι οι επιχειρήσεις απώθησης, εισερχόμαστε σε φάση αναπαραγωγικής περιόδου για τον λύκο.
Οι λύκοι γεννάνε συνήθως μία φορά τον χρόνο, την άνοιξη, με την περίοδο των γεννήσεων να κορυφώνεται από τέλη Μαρτίου μέχρι αρχές Μαΐου. Η γέννα αποτελείται κατά μέσο όρο από τέσσερα έως έξι λυκάκια, αν και ο αριθμός μπορεί να κυμαίνεται από ένα έως δέκα. «Παρακολουθούμε τι συμβαίνει με θερμικές κάμερες, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχουμε εικόνα ότι υπήρξε αναπαραγωγή», αποσαφηνίζει ο κ. Μπαντιός.
Μοιραία δημιουργείται το ερώτημα αν υπάρχει πρόβλεψη για τη συγκεκριμένη κατάσταση, με τον καθηγητή Οικολογίας και Διαχείρισης Άγριας Πανίδας του τμήματος Δασολογίας του ΑΠΘ, Δημήτριο Μπακαλούδη να «κρούει τον κώδωνα του κινδύνου».
«Τα λυκάκια αποτυπώνουν στις πρώτες εβδομάδες της ζωής τους τις εικόνες και το περιβάλλον όπου ζουν. Αν η αγέλη γεννήσει στην περιοχή αυτή, εκδηλώνει πιστότητα και η απομάκρυνση της δεν θα είναι εύκολη», σημειώνει ο κ. Μπακαλούδης. Ο ίδιος τονίζει πως η πρώιμη και στενή επαφή νεαρών λύκων με τον άνθρωπο μπορεί να οδηγήσει σε φαινομενική εξοικείωση, ωστόσο, η συμπεριφορά τους παραμένει απρόβλεπτη, καθώς διατηρούν τα έμφυτα συμπεριφορικά χαρακτηριστικά ενός άγριου ζώου. Επιπλέον, τα αναπαραγόμενα άτομα ενδέχεται να επιδείξουν αυξημένη αμυντική ή επιθετική συμπεριφορά, σε περίπτωση ακούσιας ανθρώπινης προσέγγισης στα νεογνά. «Σκέφτηκε κανείς το ενδεχόμενο αποτέλεσμα μιας τέτοιας συνάντησης;» αναρωτιέται ο κ. Μακαλούδης.
Δέκα ερωτήματα ζητούν απαντήσεις
Αυτό δεν είναι, όμως το μοναδικό ερώτημα που προκύπτει από την υπάρχουσα κατάσταση. Υπάρχουν τουλάχιστον δέκα ερωτήσεις που ζητούν απαντήσεις:
- Ποια μέτρα έχουν ληφθεί, καθώς βρισκόμαστε σε αναπαραγωγική περίοδο των λύκων;
- Σε περίπτωση γέννας, πόσο εύκολο θα είναι τα νεογνά και η αγέλη να εγκαταλείψουν το συγκεκριμένο περιβάλλον;
- Ποια είναι η συμπεριφορά της αγέλης με νεογνά; Μπορεί να επηρεαστεί, πώς και κατά πόσο από μια τυχαία συνάντηση με άνθρωπο;
- Εφόσον οι λύκοι «επισκέπτονται» τη συγκεκριμένη περιοχή γιατί βρίσκουν εύκολη τροφή (αγριόχοιρους), γιατί δεν λαμβάνονται μέτρα μείωσης του πληθυσμού των θηραμάτων τους;
- Ο λύκος είναι προστατευόμενο είδος, σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, ωστόσο από το 2024 η μόνιμη επιτροπή της Σύμβασης της Βέρνης ψήφισε την υποβάθμιση του καθεστώτος προστασίας του. Ο λύκος εξακολουθεί να είναι «προστατευόμενο είδος», αλλά τα κράτη μέλη έχουν πλέον μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά τη θανάτωσή του. Από τη στιγμή που έχει διαμορφωθεί νέα πραγματικότητα (εγκατάλειψη της υπαίθρου/ παρουσία σε κατοικημένες περιοχές), εξετάζεται τυχόν αναθεώρηση ή επαναξέταση του πρωτοκόλλου;
- Ποια είναι τα μέτρα -κυρίως ως προς τη διαχείριση των απορριμμάτων- που έχουν ληφθεί από τους δήμους όπου κυκλοφορούν οι λύκοι;
- Υπάρχουν δικλίδες ασφαλείας για τον πολίτη που τυχόν έρθει σε επαφή με τους λύκους;
- Οι λύκοι έχουν θεαθεί σε πολυσύχναστες περιοχές, όπως πολύ κοντά σε σούπερ μάρκετ στον Ν. 751 του Πανοράματος. Μπορεί κανείς να διασφαλίσει ότι δεν θα προχωρήσουν ακόμα περισσότερο μέσα στον οικιστικό ιστό;
- Ποιος εγγυάται την ασφάλεια των πολιτών που κινούνται στην περιοχή με ή χωρίς δεσποζόμενο ζώο;
- Ποιος θα φέρει την ευθύνη σε περίπτωση επίθεσης ή ατυχήματος;
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
