Με ανταλλαγή νομικών επιχειρημάτων συνεχίζεται η διελκυστίνδα ανάμεσα στο δήμο Θεσσαλονίκης και την Οργανωτική Επιτροπή του Δημοψηφίσματος σχετικά με την εγκυρότητα της λίστας των ονομάτων που ζητούν τη διενέργεια δημοψηφίσματος για την ανάπλαση της ΔΕΘ από την οποία λείπουν οι υπογραφές.
Τελευταία εξέλιξη είναι η απόρριψη από την πλευρά του γενικού γραμματέα του δήμου Θεσσαλονίκης Μιχάλη Μήττα των νομικών επιχειρημάτων που παρουσίασε χθες η Επιτροπή (εδώ) η οποία επικαλέστηκα απόφαση του ΣτΕ σύμφωνα με την οποία «η ανυπόγραφη αίτηση πληροί την απαίτηση του νόμου για υποβολή έγγραφης αίτησης, όταν από τα υπόλοιπα στοιχεία προκύπτει η ταυτότητα και η σοβαρότητα της βούλησης του ενδιαφερομένου (ΣτΕ 2524/2003)».
Ο κ. Μήττας διευκρινίζει ότι ο Δήμος Θεσσαλονίκης θα αποφασίσει για το αίτημα που υποβλήθηκε, όπως ορίζει ο ν. 4555/2018, δια του Δημοτικού Συμβουλίου.
Ολόκληρη η τοποθέτηση του κ. Μήττα που αναρτήθηκε στον προσωπικό του λογαριασμό στο Facebook έχει ως εξής:
«Με πολύ σεβασμό στους συναδέλφους νομικούς και σε όσους εργάστηκαν για την πρόκληση δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ
Η διαδικασία προκήρυξης τοπικού δημοψηφίσματος, με ή χωρίς λαϊκή πρωτοβουλία προβλέπεται στα 133 επ. του ν. 4555/2018 και όχι στο Σύνταγμα. Διαφέρει, ως προς αυτό, σαφώς και ουσιωδώς από την διαδικασία προκήρυξης Εθνικού δημοψηφίσματος (όπου πάντως δεν προβλέπεται λαϊκή πρωτοβουλία). Όπως επίσης διαφέρει και ως προς τη διαδικασία προκήρυξής του. Στη μεν διαδικασία του α. 44 του Συντάγματος, το δημοψήφισμα προκηρύσσεται με απόφαση της Βουλής και του Προέδρου της Δημοκρατίας, τα οποία αμφότερα αποτελουν, κυβερνητικά όργανα, των οποίων οι πράξεις ασφαλώς δεν ελέγχονται δικαστικά. Αντίθετα, τα τοπικά δημοψηφίσματα του ν. 4555/2018 προκηρύσσονται με απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου, το οποίο αποτελεί αιρετό μεν, διοικητικό όργανο δε και πάντως σίγουρα όχι κυβερνητικό. Οι αποφάσεις του, αποτελούν διοικητικές και φυσικά όχι κυβερνητικές, πράξεις που ασφαλώς ελέγχονται ως προς τη νομιμότητα, όπως μάλιστα ρητά και ειδικά αναφέρεται στο α. 137 ν. 4555/2018. Αρμόδια για τον διοικητικό έλεγχο νομιμότητας τους, ο οποίος μάλιστα ορίζεται ρητά ως υποχρεωτικός, είναι η Αποκεντρωμένη Διοίκηση, ως έκφανση της αρμοδιότητας του κράτους να ασκεί εποπτεία στους ΟΤΑ. Έλεγχος δε, μπορεί να ασκηθεί και κατόπιν προσφυγής, όπως επίσης ρητά προβλέπεται στο ίδιο άρθρο. Αναμφισβήτητα φυσικά, ως διοικητική (και όχι κυβερνητική) πράξη, η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, όπως βέβαια και της Αποκεντρωμένης μετά την άσκηση ελέγχου της, προσβάλλονται ενώπιον της Διοικητικής Δικαιοσύνης. Κατά τούτα, η επικαλούμενη υπ’ αρ. 2787/2015 ΣτΕ, η οποία εκδόθηκε κατόπιν αίτησης ακύρωσης κατά της κυβερνητικής πράξης προκήρυξης του δημοψηφίσματος του 2015, ουδόλως συμβάλλει στο ζήτημα που μας απασχολεί και το οποίο είναι μια πράξη διοικητικού οργάνου, προβλεπόμενη από κοινό νόμο και ρητά υποκείμενη σε έλεγχο.
Ως προς το δεύτερο ζήτημα, εκείνο δηλαδή της υποβληθείσας αίτησης, είναι πράγματι γνωστή η θέση που είχε εκφράσει το ΣτΕ. Θέση όμως που αφορούσε σε αιτήματα ενώπιον της διοίκησης από πολίτες των οποίων η πραγματική βούληση ευχερώς μπορούσε να συνταχθεί από τα συνυποβαλλόμενα έγγραφα και στοιχεία. Εμείς όμως έχουμε να αξιολογήσουμε τη βούληση πολιτών, που ουδέποτε εκφράστηκε ενώπιον της διοίκησης (κάτι τέτοιο φυσικά δεν είναι η ιστοσελίδα της οργανωτικής επιτροπής), ουδέποτε ταυτοποιήθηκαν (η ίδια ιστοσελίδα δεν παρέχει διαδικασία ταυτοποίησης του υποβάλλοντος την ηλεκτρονική φόρμα) και ουδέποτε υπέβαλαν οποιοδήποτε έγγραφο. Αντίστροφα, η εισαγωγή στοιχείων σε μια ηλεκτρονική φόρμα, χωρίς διαδικασία ταυτοποίησης ή υποβολής οποιουδήποτε συνοδευτικού, αυτονόητα δεν παρέχει κανένα εχέγγυο για το ποιος τη συμπλήρωσε ούτε για το αν ήθελε πράγματι να απευθυνθεί ενώπιον οποιασδήποτε αρμόδιας αρχής, με σκοπό την έκδοση της απόφασης, η οποία (όπως ήδη περιγράφηκε) αποτελεί διοικητική πράξη. Δεν παρέχει, εν ολίγοις, καμία δικλείδα που να διασφαλίζει ότι πράγματι υπήρξαν τόσοι μοναδικοί δημότες που θέλησαν την πρόκληση δημοψηφίσματος με το συγκεκριμένο ερώτημα. Αυτή η δικλείδα θα ήταν οι νόμιμες υπογραφές, φυσικές ή ψηφιακές, το οποίο άλλωστε μέχρι προ τινος, ρητά δήλωνε και η οργανωτική επιτροπή του δημοψηφίσματος (σχετική ανακοίνωσή της από 26/9/2025).
Αυτά όμως, χωρίς αμφιβολία, κάθε νομικός τα γνωρίζει, όπως φυσικά τα γνωρίζουν και οι έγκριτοι νομικοί παραστάτες της οργανωτικής επιτροπής του δημοψηφισματος. Για το λόγο αυτό πιθανότατα καταλήγουν να μέμφονται τις υπηρεσίες του Δήμου (και εμένα ως προς την άσκηση των καθηκόντων μου) για “εξάντληση τυπικότητας” απέναντι στη Δημοκρατία. Η τυπικότητα όμως είναι και αυτή μια εγγύηση. Τόσο ως προς την έγκυρη, σοβαρή και (κυρίως) πραγματική έκφραση της λαϊκής βούλησης, όσο και ως προς το Δήμο Θεσσαλονίκης, ως σύνολο υλικών πόρων και ανθρώπων που ευθύνονται για τη διαχείριση τους (το περίφημο εκατομμύριο το κόστους). Είναι μια εγγύηση ώστε κάθε ενέργεια, απ’ όπου και αν πηγάζει, περιβάλλεται από την αναγκαία νομιμότητα που δεν θα επιτρέψει τη μελλοντική της αμφισβήτηση ή την διακινδύνευση των ανθρώπων που καλούνται να την υπηρετήσουν.
Προς ώρας πάντως ούτε εδώ έχουμε φτάσει. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης θα αποφασίσει για το αίτημα που υποβλήθηκε, όπως ορίζει ο ν. 4555/2018, δια του Δημοτικού Συμβουλίου. Εκείνο που οφείλουν να πράξουν οι υπηρεσίες του πριν, είναι να βεβαιώσουν ότι συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις λήψης της σχετικής απόφασης, όπως άλλωστε ρητά προβλέπεται από τον ίδιο νόμο (α. 134 να. 4555/2018). Δεν έχει λοιπόν έως σήμερα εκδοθεί κάποια απόφαση, για την οποία άλλωστε δεν είμαστε αρμόδιοι η υπηρεσία, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου ή εγώ.
Έχει πάντως διαπιστωθεί ένα γεγονός: ότι ουδεμία υπογραφή υποβλήθηκε ενώπιον μας ώστε να είναι εφικτός ο έλεγχος συνδρομής των προϋποθέσεων του αιτήματος, ήτοι ο έλεγχος της ταυτότητας και της σοβαρότητας της βούλησης (έστω κατά την διατύπωση της υπ’ αρ. 2524/2003 ΣτΕ) δημοτών που αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 10% του συνόλου των εγγεγραμμένων. Αυτή τη διαπίστωση, που δεν είναι τυπική, αλλά αφορά στην ουσία, κοινοποίησα στην εκπρόσωπο της οργανωτικής επιτροπής, όπως μου επέτασσε η καλή πίστη, με την πρόσκληση να συμπληρωθούν τα ελλείποντα στοιχεία.
Μιχάλης Μήττας
Γενικός Γραμματέας Δήμου Θεσσαλονίκης»
Πρωτοβουλία αναλαμβάνει η «Θεσσαλονίκη Για Όλους»
Σύμφωνα με πληροφορίες του thitanews.gr η δημοτική παράταξη «Θεσσαλονίκη Για Όλους» αναλαμβάνει πρωτοβουλία ώστε να θωρακιστεί νομικά η υπεράσπιση της εγκυρότητας της διαδικασίας.
Υπενθυμίζεται ότι ο επικεφαλής της παράταξης Σπύρος Πέγκας απαντώντας στην πρώτη ανακοίνωση του δήμου Θεσσαλονίκης (εδώ) είχε δηλώσει: «Είναι ξεκάθαρο πλέον ότι ο δήμαρχος παρά το όσα έχει πει, δεν θέλει να γίνει το δημοψήφισμα» προβλέποντας ότι η διοίκηση του δήμου θα θέσει κι άλλα «αναχώματα» στη συνέχεια.
Από την πλευρά του ο επικεφαλής της δημοτικής παράταξης «Η Πόλη Ανάποδα» Νίκος Νικήσιανης που μαζί με την παράταξη «Θεσσαλονίκη Για Όλους» πρωτοστάτησαν στο εγχείρημα χαρακτήρισε την ανακοίνωση του δήμου Θεσσαλονίκης «Πραξικόπημα».
