Της Βασιλικής Πολίτου
Λένε πως το όνομά του κρύβει μέσα του ένα δρεπάνι, το «ζάγκλον», όπως ονόμαζαν οι Σικελοί το εργαλείο για τον θερισμό σιτηρών και χόρτου. Κάπου ανάμεσα στο 50 και το 10 π.Χ., Ρωμαίοι παλαίμαχοι στρατιώτες εγκαταστάθηκαν εδώ, κουβαλώντας μνήμες από μιαν άλλη «Ζάγκλη», τη σημερινή Μεσσήνη της Ιταλίας.
Σε ένα ύψωμα με δρεπανοειδές περίγραμμα έστησαν τον πρώτο οικισμό, αναγνωρίζοντας μέσα στο τοπίο κάτι από εκείνο που άφηναν πίσω. Κι αν κοιτάξεις από ψηλά, όπως βλέπει η «Θ», η όψη του προδίδει ακόμα αυτήν την καμπύλη που χαράζει τη γη με μία κίνηση.
Ανάμεσα στη λεκάνη των λιμνών του Λαγκαδά και τους όγκους του Χορτιάτη και του Χολομώντα, το Ζαγκλιβέρι έμαθε να είναι πέρασμα, γιατί ορίστηκε ως σταυροδρόμι. Ένα σημείο όπου δρόμοι συναντιούνται εδώ και αιώνες· άλλοτε για εμπόριο, άλλοτε για μετακινήσεις, κι άλλοτε για κάτι πιο απρόβλεπτο: την ταχύτητα.
Όσο ο δρόμος αρχίζει να ανεβαίνει, από το χωριό με κατεύθυνση τα Πετροκέρασα, κάτι αλλάζει στον ρυθμό του. Στενεύει, στρίβει, κόβει σαν δρεπάνι κάθε ευθεία, διπλώνοντας πάνω στον εαυτό του. Ακολουθεί την καμπύλη του εδάφους, χαράζει φουρκέτες, χαρίζει απότομα ανοίγματα στο βλέμμα,-κι εσύ πηγαίνεις μια δεξιά, μια αριστερά, σαν το στάχυ που λυγίζει στον άνεμο.
…που όρισε τη μοίρα του
«Δεν είναι όμως απλώς ένας δρόμος. Είναι η διαδρομή της 17ης Ανάβασης Ζαγκλιβερίου, ενός από τους παλαιότερους θεσμούς του μηχανοκίνητου αθλητισμού στη Βόρεια Ελλάδα, που φέτος ανοίγει την αυλαία του Κυπέλλου. Μετά από χρόνια απουσίας, καθώς-η προτελευταία διοργάνωση είχε πραγματοποιηθεί το 2011 και επέστρεψε το 2025, φέτος έρχεται ξανά στη μνήμη μια διαδρομή που σημάδεψε γενιές οδηγών», εξηγεί ο κ. Βασίλης Φυγκιώρης, πρόεδρος του Αυτοκινητιστικού Ομίλου Θεσσαλονίκης, ενός από τους ιστορικότερους συλλόγους του μηχανοκίνητου αθλητισμού στη χώρα, με σχεδόν 60 χρόνια παρουσίας στους αγώνες του Ελληνικού Πρωταθλήματος. «Κάθε οδηγός κάνει δύο ανεβάσματατα των 4.200 μέτρων και αυτό που μετράει είναι ο καλύτερος χρόνος».
Επιστρέφοντας στο γνώριμο
Ανάμεσα στα πληρώματα που ανεβαίνουν τη διαδρομή, βρίσκεται και ο κ. Ευθύμιος Λακόρτε. «Είναι η δεύτερη φορά που συμμετέχω εδώ», λέει ο Θεσσαλονικιός οδηγός με ρίζες από τη Μάλτα μέσω του παππού του, που τρέχει με ένα Peugeot 106, στην κατηγορία Ε9. «Μικρό αυτοκίνητο, 1.000 κυβικά, αλλά σε μια ανάβαση δεν μετράει μόνο η δύναμη. Μετράει να ξέρεις τον δρόμο, να σέβεσαι τη στροφή». Για τον ίδιο, η διαδρομή δεν είναι απλώς αγώνας αλλά επιστροφή σε κάτι γνώριμο. «Ο πατέρας μου έτρεχε παλιά, θα χαιρόταν να με δει στη συγκεκριμένη διαδρομή», λέει, αφήνοντας για λίγο τη φωνή του να χαμηλώσει. Ο Ανδρέας Λακόρτε που αγωνιζόταν από τη δεκαετία του ’70 μέχρι τα μέσα του ’90, είχε περάσει και από αυτήν την ίδια ανάβαση, τότε που το Ζαγκλιβέρι αποτελούσε σταθερό ραντεβού στο ημερολόγιο των οδηγών!
«Είναι ωραίο που ξαναζεί ο αγώνας», συνεχίζει. «Δεν ήρθα να αποδείξω κάτι. Ήρθα να το απολαύσω! Και να δω πού βρίσκομαι κι εγώ μέσα σε όλο αυτό».
Με οδηγό το παρελθόν
Όσο τα σύγχρονα πληρώματα ετοιμάζονται για τη δοκιμαστική διαδρομή, η ίδια ασφάλτινη γραμμή μοιάζει να κουβαλά ήδη τη μνήμη όσων πέρασαν πριν από αυτά. Ονόματα που δεν λειτουργούν μόνο ως αναφορά, αλλά ως ιστορία του ίδιου του θεσμού. Μάκης Σαλιάρης, Κώστας «Νίνο» Σαμαρόπουλος, Λεωνίδας Κύρκος, Θανάσης Δασκαλόπουλος. Από τη Βόρεια Ελλάδα, Γάκης Καλεμτζάκης, Κώστας Χαμπής, Δημήτρης Μανωλόπουλος. Οδηγοί που έδωσαν στο Ζαγκλιβέρι τη φήμη μιας ανάβασης όπου η συμμετοχή δεν ήταν απλώς αγώνας, αλλά «ερχομός».
Καθώς ολοκληρώνεται ο τεχνικός έλεγχος, όλοι οι δρόμοι οδηγούν στην γραμμή της αφετηρίας. «Είμαστε εδώ, στην εκκίνηση της δοκιμαστικής διαδρομής», σημειώνει ο αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης Κώστας Γιουτίκας, που στέκεται όχι μόνο ως θεσμική παρουσία, αλλά ως κομμάτι μιας προσπάθειας που ξεπερνά το αγωνιστικό διήμερο. «Η Ανάβαση Ζαγκλιβερίου δεν είναι μόνο αθλητικό γεγονός· είναι μια ζωντανή σχέση με τον τόπο, τους ανθρώπους του και την ιστορία του μηχανοκίνητου αθλητισμού στη Βόρεια Ελλάδα», σημειώνει, δίνοντας συγχαρητήρια στον Αυτοκινητιστικό Όμιλο Θεσσαλονίκης για τη σταθερή του δραστηριοποίηση και τη συμβολή του στη διατήρηση και επαναφορά του θεσμού.
Εις μνήμην
Κάτω από τον βαθύ ήχο των κινητήρων που ανεβάζουν στροφές πριν την εκκίνηση, η συζήτηση πηγαίνει προς εκείνον που έδωσε ξανά πρόσωπο σε αυτή τη διαδρομή. Στον Μελέτη Καρατεκίδη που έφυγε από τη ζωή την περίοδο της πανδημίας. «Ο αρχιμηχανικός του πολυπρωταθλητή οδηγού και προέδρου της ΠΑΕ ΑΕΚ Μάριου Ηλιόπουλου, άφησε πίσω του όχι απλώς ένα όνομα, αλλά μια ολόκληρη τεχνική και αγωνιστική “γλώσσα” που έμαθαν να σέβονται όσοι τον γνώρισαν».
Ο προηγούμενος αγώνας, τον Νοέμβριο του 2025, ήταν αφιερωμένος στη μνήμη του μια διοργάνωση όπου το πρόσωπό του υπήρχε ακόμη και στην επίσημη αφίσα, σαν να στεκόταν διακριτικά μέσα στο σήμερα. Υπενθυμίζοντας πως εδώ, οι αγώνες τιμούν τη μνήμη όσο κυνηγούν τον χρόνο
«Το χρονόμετρο συνδέεται με φωτοκύτταρα, στημένα πάνω στη γραμμή εκκίνησης και τερματισμού. Μια λεπτή ίνα διασχίζει το πέρασμα, και τη στιγμή που το αγωνιστικό αυτοκίνητο τη “σπάει”, κόβει την ακτίνα και καταγράφει τον χρόνο με ακρίβεια χιλιοστών του δευτερολέπτου», λέει η Κωνσταντίνα Αναγνωστάκη, με την άνεση κάποιου που ανήκει ήδη σε αυτόν τον κόσμο και βρίσκεται σε θέση κριτή. Έχει βρεθεί σε ράλι ΔΕΘ, σε αγώνες του πανελληνίου πρωταθλήματος καρτ, σε cross car και drift σε Ελασσόνα και Κιλκίς. Το drift, όπως το λένε οι οδηγοί, είναι εκείνη η στιγμή που το αυτοκίνητο πλαγιολισθαίνει στις στροφές και κρατιέται με τις μπάντες, ισορροπώντας ανάμεσα στον έλεγχο και την απώλεια πρόσφυσης.
Σιωπή για μια ανάσα. Το πρώτο αυτοκίνητο στήνεται στην γραμμή. Επιλεγμένα λάστιχα, με συγκεκριμένη γόμα και φουσκωμένα με την κατάλληλη πίεση. Ο κινητήρας ανεβάζει στροφές, το αμάξωμα τεντώνεται πάνω στην άσφαλτο. Κόκκινο. Παύση. Και εκκίνηση!
«Αυτά τα αυτοκίνητα έχουν χαρακτήρα»
Τα πληρώματα είναι 33, κι όμως στις λίστες εμφανίζονται 34. Ο αριθμός 13 δεν αποδίδεται ποτέ σε κανέναν· μια μικρή, άγραφη συμφωνία που δεν τολμά να σπάσει αυτήν τη διαδεδομένη προκατάληψη.
Στον χώρο του paddock, εκεί όπου στήνονται τα αυτοκίνητα πριν πάρουν σειρά εκκίνησης, ο θόρυβος είναι διαφορετικός: όχι της ταχύτητας, αλλά της προετοιμασίας. Καπό που ανοίγουν, εργαλεία που ακουμπούν στο χώμα, βλέμματα που μετρούν ξανά και ξανά τη διαδρομή που θα τους υποδεχτεί λίγο μετά.
Ο κ. Βασίλης Ηλίας, οδηγός από τη Λάρισα και μέλος της ΛΑΜΚΕ της Ελασσόνας, βρίσκεται μέσα σε αυτό το σκηνικό με ένα Opel Kadett GT/E του ’78, 2.400 κυβικών, στην κατηγορία Ε12. Ένα αυτοκίνητο που δεν θυμίζει απλώς άλλη εποχή· την κουβαλά ολόκληρη πάνω του.
«Αυτά τα αυτοκίνητα έχουν χαρακτήρα και σου μαθαίνουν να οδηγείς σωστά». Στο εσωτερικό μοιάζει περισσότερο με πιλοτήριο παρά με αυτοκίνητο δρόμου: διακόπτες αεροπορικού τύπου, στροφόμετρο, ενδείξεις για θερμοκρασίες και πιέσεις, όλα στημένα για απόλυτο έλεγχο. «Η μπαταρία πίσω για λόγους ασφαλείας, ο γενικός διακόπτης με ντίζα για να κόβεται το ρεύμα σε περίπτωση ανάγκης, ζώνες έξι σημείων που κρατούν τον οδηγό “δεμένο” μέσα στη φυγόκεντρο των στροφών», μας εξηγεί. «Το έφτιαχνα χρόνια αυτό το αυτοκίνητο. Ήθελα να το κάνω όπως το φανταζόμουν. Όχι απλώς για να τερματίσω, αλλά για να το ευχαριστηθώ».
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
