Μια γενιά τεχνολογικά προηγμένη αλλά και ακαδημαϊκά συντηρητική ως προς την χρήση των εργαλείων της Τεχνητής Νοημοσύνης αποκαλύπτουν για τη Gen Z τα ευρήματα της έρευνας του φοιτητικού βαρόμετρου AU S-Bar του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, μέσω του οποίου αποτυπώνονται από την Palmos Analysis οι απόψεις της φοιτητικής κοινότητας.
Η νέα έρευνα που διεξήχθη το διάστημα 17-21 Μαΐου 2026 σε δείγμα 1.686 φοιτητών και φοιτητριών του ΑΠΘ, με στάθμιση του δείγματος ανά σχολή και ηλικία, αναδεικνύει σημαντικές διαγενεακές διαφορές, σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις της στην ψυχική υγεία και τους προβληματισμούς γύρω από τις αξίες της αριστείας και της ισότητας.
Παρά την κυρίαρχη αίσθηση περί καθολικής υιοθέτησης της ΤΝ η έρευνα ανέδειξε μια σημαντική επιφύλαξη στην ενσωμάτωσή της στην φοιτητική καθημερινότητα, καθώς μόλις το 27% των φοιτητών απάντησε ότι χρησιμοποιεί συστηματικά εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης. Ποσοστό 43% των ερωτηθέντων απάντησαν ότι χρησιμοποιούν εργαλεία της ΤΝ περιστασιακά, σε ποσοστό 16% εξέφρασαν προβληματισμό ή έλλειψη εμπιστοσύνης στα εργαλεία της ΤΝ και σε ποσοστό 6% απάντησαν ότι ενδιαφέρονται για τα εργαλεία αυτά, αλλά δε γνωρίζουν πώς να τα χρησιμοποιούν σωστά.
«Στην πραγματικότητα διαπιστώνεται μία αποστασιοποίηση από την Τεχνητή Νοημοσύνη είτε και ένας φόβος χρήσης. Μιλάμε για ένα κομμάτι πληθυσμού, που δεν είναι γενικός, μιλάμε για τον φοιτητικό πληθυσμό του μεγαλύτερου πανεπιστημίου της χώρας, άρα μιλάμε για έναν πληθυσμό υψηλού μορφωτικού επιπέδου και το γεγονός ότι περισσότεροι από ένας στους τέσσερις έχει τέτοιου είδους προβληματισμούς για την τεχνητή νοημοσύνη είναι κάτι που θα πρέπει να το δούμε και να το αξιολογήσουμε», εξήγησε ο Διευθυντής Ερευνών της Palmos Analysis Πασχάλης Τεμεκενίδης, παρουσιάζοντας την έρευνα, προσθέτοντας ότι αναλύοντας τα στοιχεία όχι μόνο ανά γενιά αλλά και ανά σχολή προκύπτουν σημαντικές διαφοροποιήσεις.
Το ΑΠΘ, όπως διευκρίνισε, «φιλοξενεί» τρεις γενιές, την Generation Z (σε ποσοστό 72%), τους Millennials (16%) και τη Generation X (11%). Στη συγκριτική αποτύπωση των ευρημάτων ανά γενιά, όπως ανέφερε, παρατηρείται μία αντίφαση στις προτιμήσεις μάθησης, όπου οι κλασικές μέθοδοι (παραδόσεις και οπτικό υλικό) παραμένουν οι δημοφιλέστερες, κάτι που ενδεχομένως δείχνει και μία μικρότερη εξοικείωση των φοιτητών με τις νεότερες τάσεις.
«Τα διαδραστικά ψηφιακά εργαλεία είναι πιο δημοφιλή όσο πηγαίνουνε πίσω στις γενιές», επισήμανε ο κ. Τεμεκενίδης, εξηγώντας ότι για τους μεγαλύτερους σε ηλικία φοιτητές (Millennials και Gen X), τα ψηφιακά εργαλεία είναι κρισιμότερα, καθώς «προφανώς “κάνει κλικ” η εξοικονόμηση χρόνου που τους εξασφαλίζουν, γιατί ακριβώς πρόκειται για ανθρώπους που κάνουν σπουδές παράλληλα με οικογενειακές και εργασιακές υποχρεώσεις».
Την ίδια στιγμή, οι φοιτητές ζητούν θεσμική υποστήριξη, με το 54% να ζητεί «καθοδήγηση για υπεύθυνη χρήση της ΑΙ» και το 40% την παροχή συγκεκριμένων εργαλείων ΤΝ που αφορούν τη μάθηση.
Η έρευνα ανέδειξε μία σημαντική παράμετρο για τις επιπτώσεις της συνεχούς ψηφιακής έκθεσης στην ψυχική υγεία των φοιτητών. Το 62% των φοιτητών παραδέχθηκε ότι η ψηφιακή καθημερινότητα επηρεάζει -λίγο έως πολύ- αρνητικά τη συγκέντρωσή του, ενώ αντίστοιχα το 58% ότι νιώθει την ανάγκη για καλύτερη ισορροπία μεταξύ online και offline ζωής. Όπως ανέφερε ο κ. Τεμεκενίδης πρόκειται για μια «γενικότερη παραδοχή ότι πλέον η επαφή με τον ψηφιακό κόσμο έχει και παρενέργειες».
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα της συγκριτικής ανά γενιά αποτύπωσης των απόψεων των φοιτητών του ΑΠΘ σχετικά με τα πρότυπα επιτυχίας. Στο ερώτημα τι θεωρούν σημαντικό για το μέλλον τους (έως τρεις επιλογές απαντήσεων) η προσωπική εξέλιξη συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό απαντήσεων για του φοιτητές από την Gen Z (76%), με το υψηλό εισόδημα (ποσοστό 48%) και τη σταθερότητα (46%) να ακολουθούν. Αντίστοιχα στους Millenials φοιτητές πρώτη έρχεται η προσωπική εξέλιξη (69%) και ακολουθούν η σταθερότητα (54%) και η δημιουργικότητα (53%). Στην Generation X πρώτη, αλλά μειωμένη σε σχέση με τις προτιμήσεις τις Gen Z, έρχεται επίσης η προσωπική εξέλιξη (66%) και ακολουθεί η δημιουργικότητα (61%) και η σταθερότητα (52%). Τάση μείωσης παράλληλα με την αύξηση της ηλικίας παρατηρείται σε στόχους όπως οι διεθνείς εμπειρίες και η ευελιξία.
Ο κ. Τεμεκενίδης εξέφρασε την έκπληξή του για το γεγονός ότι η κοινωνική αναγνώριση θεωρείται σημαντική μόνο από το 12% των φοιτητών της Gen Z. «Μου κάνει τρομερή εντύπωση το πώς πλέον η ανάγκη για την αναγνώριση είναι εξαιρετικά χαμηλά», ανέφερε, παρατηρώντας πως ούτε και το υψηλό εισόδημα αποτελεί πια κυρίαρχο όνειρο.
Ακόμη πιο βαθύ είναι το χάσμα στο θέμα της αριστείας. Ενώ συνολικά το 61% των φοιτητών επιθυμεί να επιβραβεύεται η εργατικότητα και η ανώτερη επίδοση, στους πιο νέους ανθρώπους (Gen Z) το ποσοστό αυτό πέφτει στο 55%, σχεδόν 20 μονάδες πίσω από τις προηγούμενες γενιές (72% στους Millenials 76% Gen X. «Έχουμε μία γενιά η οποία φαίνεται ότι δεν καίγεται τόσο πολύ για την αριστεία», παρατήρησε ο κ. Τεμεκενίδης.
Πρύτανης ΑΠΘ: Να προλάβουμε τις εξελίξεις
Τον προβληματισμό του για τα ευρήματα της έρευνας εξέφρασε ο πρύτανης του ΑΠΘ Κυριάκος Αναστασιάδης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη «να προλάβουμε τις εξελίξεις», «γιατί η Gen A που έρχεται -σε λίγα χρόνια θα είναι φοιτητές μας- προφανώς θα χρειαστεί προγράμματα εναρμονισμένα με την εποχή». Ο κ. Αναστασιάδης, προέβλεψε ότι η τεχνητή νοημοσύνη δε θα αντικαταστήσει τα πανεπιστήμια, επισημαίνοντας ότι τα ιδρύματα που θα διδάξουν τους φοιτητές τους να συνεργάζονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη θα είναι εκείνα που θα επικρατήσουν έναντι όσων δεν το πράξουν.
«Οι προηγούμενες γενιές έμαθαν να ψάχνουν στις βιβλιοθήκες, έτσι ήμασταν εμείς στο Πανεπιστήμιο. Αυτή η γενιά έμαθε να ψάχνει στο ίντερνετ. Η επόμενη γενιά θα μάθει να σκέφτεται πιο δημιουργικά […] Είμαστε εδώ γιατί θεωρούμε ότι η ευκαιρία για το ΑΠΘ να γίνει ένα από τα πρώτα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια σχεδιασμένα για την εποχή της ΤΝ είναι μεγάλη. Το πανεπιστήμιο δεν υπάρχει για να διδάσκει στους νέους πώς να χρησιμοποιούν τα εργαλεία της Τεχνητής Νοημοσύνης, υπάρχει όμως για να τους διδάσκει πότε να τα εμπιστεύονται και πότε όχι, στη διαμόρφωση της σκέψης τους και των προτάσεών τους και γι’ αυτό είναι απαραίτητο να γνωρίζει βαθιά πώς χρησιμοποιούνται. Αυτό κάνουμε, γι’ αυτό τους ακούμε», επισήμανε ο κ. Αναστασιάδης.
O αντιπρύτανης Έρευνας και Καινοτομίας, Καθηγητής Ιωάννης Ρέκανος, στάθηκε στον συντηρητισμό των φοιτητών σε σχέση με την ενσωμάτωση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης στη διδασκαλία. «Δεν περίμενα να μη θέλουν νέα εργαλεία», είπε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας και ότι είναι θετικό το εύρημα που δείχνει ότι επιθυμούν να εντάσσονται σε κοινωνικές ομάδες και να συμμετέχουν σε διαδικασίες για την επίτευξη κοινών στόχων.
Ο αντιπρύτανης Ακαδημαϊκών Υποθέσεων και Ανάπτυξης, Καθηγητής Νικόλαος Μαγγιώρος παρατήρησε ότι η έρευνα ανατρέπει στερεότυπα και απόψεις για τη χρήση της ΤΝ από τους νέους, σημειώνοντας ότι τα ευρήματα υποδεικνύουν την ανάγκη να υπάρξει συγκεκριμένη μελέτη ώστε τα τμήματα του πανεπιστημίου να προχωρήσουν στην αναμόρφωση των προγραμμάτων σπουδών. Στάθηκε επίσης στα στοιχεία που δείχνουν την επιβάρυνση των φοιτητών από τη διαρκή έκθεσή τους στα ψηφιακά μέσα, σημειώνοντας ότι θα πρέπει να βρεθεί μία ισορροπία στην ορθή χρήση των νέων τεχνολογιών.
Ο αντιπρύτανης Διεθνών Σχέσεων, Εξωστρέφειας, Διά Βίου Μάθησης και Φοιτητικής Μέριμνας, Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης παρατήρησε ότι σε σχέση με τις τεχνολογικές επαναστάσεις που έχει γνωρίσει η ανθρωπότητα, οι τρεις προηγούμενες εξελίχθηκαν σε καθεστώς παγκόσμιας ευφορίας και εκείνες οι γενιές προσδοκούσαν κάτι καλύτερο, ενώ «αυτή η γενιά είναι η πρώτη που βιώνει την τεχνολογική επανάσταση σε καθεστώς ανασφάλειας, αβεβαιότητας και σκεπτικισμού, είναι μία συντηρητική γενιά που έχει μεγαλώσει με χαμηλές προσδοκίες σε αβέβαιο περιβάλλον».
Δείτε ολόκληρη την έρευνα εδώ.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
